محمدعلی سلطانالعلماء
محمدعلی سلطانالعلماء | |
|---|---|
| محمد علي سلطان العلماء | |
| نام هنگام تولد | محمدعلی بن عبدالرحمن خالدی مخزومی |
| زادهٔ | ۱۹۲۰ بندرلنگه، ایالت فارس، دولت علیّهٔ ایران |
| درگذشت | ۱۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۴ (۱۰۴ سال) |
| مدفن | قبرستان قصیص |
| ملیت | ایرانی-اماراتی |
| محل تحصیل | دانشگاه الازهر |
| پیشه(ها) | فقیه، مدرس، نیکوکار، نویسنده |
| سال‌های فعالیت | ۲۰۲۴–۱۹۴۱ |
| فرزندان | عبدالرحیم |
محمدعلی بن عبدالرحمن خالدی مخزومی شناخته‌شده با لقب افتخاری سلطان العلماء (ح. ۱۹۲۰ – ۱۵ ژوئیه ۲۰۲۴) عالم مسلمان و فقیه شافعی ایرانی-اماراتی بود. در بندرلنگه متولد شد و تحصیلات ابتدایی و علوم دینی و عربی را نزد پدرش، عبدالرحمن بن یوسف، مشهور به «سلطانالعلماء»، فراگرفت و سپس برای تکمیل تحصیل به هند و دانشگاه الازهر مصر رفت. پس از بازگشت، در مدرسهٔ رحمانیه که توسط پدرش تأسیس شده بود، به تدریس پرداخت. او در طول سال‌های فعالیتش، دانش‌آموزان بسیاری را تربیت کرد و همچنین در اجرای بیش از ۲۰۰ پروژه خیریه در هرمزگان و امارات نقش داشت، از جمله ساخت مساجد، مدارس، دانشکده‌ها، بیمارستان‌ها، مکتب‌خانه‌های قرآن و توسعهٔ راه‌ها. علاوه بر فعالیت‌های آموزشی و خیریه، بیش از ۷۰ اثر در موضوعات دینی تألیف کرد. سلطانالعلماء به سن ۱۰۴ سالگی در دبی درگذشت.[۱]
زندگی و پیشه
محمدعلی خالدی در سال ۱۳۴۰ قمری/ ۱۳۰۰ شمسی / ۱۹۲۰ میلادی در بندرلنگه، ایالت فارس، دولت علیّهٔ ایران، در خانواده‌ای مسلمان سنی، عرب و علم‌پیشه زاده شد که نسبشان به قبیلهٔ بنی مخزوم و خالد بن ولید می‌رسد، از این رو به خالدی و آل خالدی شهرت یافتند. نسب کامل او محمدعلی بن عبدالرحمن بن یوسف بن محمدعلی بن عبدالرحمن بن عبدالله بن حسین خالدی مخزومی است.[۲][۳][۴] مادر او فاطمه سید عبدالرحمن و پدرش عبدالرحمن خالدی ملّقب به سلطانالعلماء، از برجسته‌ترین عالمان دینی منطقه بود.[۵][۴][۲] در دو سالگی مادر خود را از دست داد و تربیت و آموزش او از آن پس به‌طور کامل بر عهده پدرش قرار گرفت. ابتدا در مکتب‌خانه به فراگیری قرآن، خواندن و نوشتن و مقدمات علوم پرداخت، قرآن را در سنین کودکی حفظ کرد و سپس نزد پدرش به تحصیل علوم شرعی و ادبی ادامه داد. او نزد پدر دروس گوناگونی همچون تفسیر، حدیث، اصول دین، اصول فقه، صرف، نحو، کلام، معانی، بیان، بدیع، منطق، فرائض، حساب، مصطلح‌الحدیث، عروض و قافیه را فراگرفت و به یکی از برجسته‌ترین شاگردان وی تبدیل شد. برای ادامه تحصیل به هند رفت. در شانزده سالگی پدرش او را برای تکمیل تحصیلات عالی به دانشگاه الازهر در مصر فرستاد.[۵]
محمدعلی خالدی پس از پایان دوره تحصیلات و بازگشت به بندرلنگه، در مدرسهٔ رحمانیه، به تدریس پرداخت. مدرسهٔ رحمانیه یک مجموعهٔ علمی و فرهنگی بود که پدرش آن را در شهر بُستَک در سال ۱۳۱۱ق/ ۱۲۷۳ش / ۱۸۹۴ م تأسیس کرده بود.[۶]پس از گذشت چهارده سال، آن مدرسه به بندر لنگه منتقل گردید. محمدعلی خالدی پس از درگذشت پدرش شیخ عبدالرحمن در ۳ محرم ۱۳۶۰ / ۳۱ ژانویه ۱۹۴۱ در بندرلنگه،[۴] محمدعلی در بسیاری از امور، جانشین او شد و مسئولیت ادارهٔ مدرسهٔ رحمانیه را برعهده گرفت و آن را با نام «مدرسهٔ علوم دینی سلطانالعلماء» سازمان‌دهی کرد که بعدها با عنوان «مجتمع علمی فرهنگی سلطانالعلماء» شناخته شد؛ ریاست آن را بر عهده گرفت و فعالیت‌های آن را گسترش داد.[۷][۸][۵]
محمدعلی سلطان العلماء به تربیت دانش‌آموزان و علمای برجسته نظارت داشت. در کنار تدریس، او هر روز عصر زمانی را برای پذیرش مردم، حل مشکلاتشان و پاسخ‌گویی به سوالات و استفتائات اختصاص می‌داد.[۷]پس از سفر به امارات و اقامت در دبی، به فعالیت‌های ادامه داد. او در اجرای پروژه‌های خیریه بسیاری مشارکت داشت؛[۹] شماری از مساجد، مدارس، دانشکده‌ها، بیمارستان‌ها و دارالقرآن‌های متعدد را بنا کرد و در توسعهٔ تعدادی از راه‌ها نیز نقش داشت. او در بسیاری از امور مربوط به نیازمندان سهیم بود و شمار این پروژه‌های خیریهٔ از ۲۰۰ پروژه فراتر می‌رفت.[۷] بدین ترتیب، محمدعلی سلطانالعلماء به یکی از شخصیت‌های برجستهٔ تحول دینی مسلمانان سنی در هرمزگان و جنوب ایران تبدیل شد.[۸]
سلطان العلماء در ۷ ژوئن ۲۰۱۶ به پاس خدمات نقش برجسته‌اش از سوی کمیتهٔ برگزارکنندهٔ جایزهٔ بین‌المللی قرآن دبی، به‌عنوان شخصیت اسلامیِ این جایزه در بیستمین دورهٔ آن برگزیده شد.[۱۰]این اولین بار بود که به یک شخصیت دینی اماراتی چنین جایزه‌ای گرفت.[۱]یک آیین بزرگداشت برای او در زادگاهش با حضور مقامات و مسئولین دینی و سیاسی استانی در ۱۵ اسفند ۱۳۹۷/ ۵ مارس ۲۰۱۹ برگزار شد.[۱۱]
درگذشت
سلطان العلماء در صبح روز ۹ محرَم ۱۴۴۶/ ۲۵ تیر ۱۴۰۳/ ۱۵ ژوئیه ۲۰۲۴ به سن ۱۰۴ سالگی (۱۰۶ سالگی قمری) در شهر دبی درگذشت.[۱۲][۷][۵][۱۳]نماز جنازهٔ او همان روز، پس از نماز مغرب، در مسجد الشهدا در قبرستان قصیص دبی برگزار شد.[۱۴] محمد بن راشد آل مکتوم، نائب رئیس دولت، نخست‌وزیر و حاکم دبی، در پیامی در شبکهٔ ایکس درگذشت او را تسلیت گفت و در ۱۷ ژوئیه ۲۰۲۴ در مجلس الخوانیج به سرسلامتی رفت.[۱۴] از ایران، عبدالحمید اسماعیل‌زهی امام جمعهٔ زاهدان، سلیمان حسینی امام جمعهٔ بستک،[۱۵]موسی موسوی قهدریجانی قائم مقام مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی نیز پیام تسلیت صادر کردند.[۱۶][۱۷] همچنین رئیس و دبیرکل اتحادیه جهانی علمای مسلمان علی محی‌الدین قره‌داغی و علی محمد صلابی پیام تسلیت فرستادند.[۱۸]
آثار
سلطانالعلماء تألیفات بسیاری در حوزهٔ دینی نگاشت که شمار آنها از هفتاد کتاب در حجم‌های مختلف تجاوز می‌کند. از جمله آثار عربی وی:
- «شرح الأربعين النووية»
- «شرح رياض الصالحين»
- «صفوة العرفان في تفسير القرآن»
- «طريق السعادة والسداد في اصلاح المجتمع بالوعظ والارشاد»
- «غاية المأمول في سيرة حضرة الرسول صلى الله تعالى عليه وآله وصحبه وسلم» شابک ۹۷۸۹۶۴۶۸۷۳۲۲۳
- «الفلاح بالنكاح»
- «لب اللباب في تعليم فقه الإمام الشافعي للأحباب» شابک ۹۷۸۹۶۴۵۹۵۶۸۳۵
- «الاحتفاء والابتهاج بالاسراء والمعراج» شابک ۹۷۸۹۶۴۳۵۰۵۸۰۶
از آثار فارسی وی:
- «آداب تلاوت قرآن»
- «احکام جهاد و فلسفه آن در اسلام»
- «اعتکاف و آداب و شرايط آن» و «آداب و شرايط اعتکاف» شابک ۹۷۸۹۶۴۳۵۶۱۷۹۶
- «تفسير جزء سي ام از قرآن کريم»
- «خلفای راشدین» شابک ۹۷۸۹۶۴۳۵۶۲۰۵۲
- «زندگینامه پیامبر اسلام»
- «فتح المجید: مختصری در علم توحید » شابک ۹۷۸۹۶۴۳۵۶۱۵۴۳
- «نقش زن در اسلام»
- «ورزش در اسلام» شابک ۹۷۸۹۶۴۳۵۶۲۴۱۰
- «عقوبت تارک الصلاة» شابک ۹۷۸۹۶۴۳۵۰۵۷۹۰
- «الفوائد الجلیه در شرح المقاصد النوویه» شابک ۹۷۸۹۶۴۳۵۰۵۸۱۳
- «واصلة المدد در شرح کتاب ایها الولد» از غزالی شابک ۹۷۸۹۶۴۳۵۰۵۷۷۶
- «شرعیات»
جستارهای وابسته
منابع
- 1 2 للأخبار, مركز الاتحاد (8 ژوئن 2016). "العلامة الشيخ محمد علي سلطان العلماء الشخصية الإسلامية لجائزة دبي الدولية". مركز الاتحاد للأخبار.
- 1 2 "أسامة الأزهرى: الشيخ عبد الرحمن بن يوسف أقر له الجميع بلقب «سلطان العلماء»". جريدة الدستور. 26 مارس 2023.
- ↑ "آل خالدي". www.yabeyrouth.com.
- 1 2 3 "شیخ عبدالرحمن خالدی ملقب به سلطان العلماء » مدرسه علوم دینی اهل سنت وجماعت اسماعیلیه گیاهدان". www.esmaeelyeh.net.
- 1 2 3 4 "شیخ محمد علی خالدی به لقاء الله پیوست | پایگاه خبری تحلیلی بستک نیوز ، جدیدترین اخبار استان هرمزگان".
- ↑ "قسم تفسیر بندرلنگه". قسم تفسیر مجتمع علمی فرهنگی سلطان العلماء بندرلنگه.
- 1 2 3 4 "محمد علي سلطان العلماء.. مسيرة حافلة في نشر العلم والأعمال الخيرية". www.albayan.ae.
- 1 2 "الصحوة الدينية لأهل السنة في جنوب إيران، في حوار مع الشيخ "محمد علي الأميني" - سني أون لاین". 20 نوامبر 2011.
- ↑ "سلطان العلماء".
- ↑ "العلامة محمد علي بن الشيخ عبدالرحمن سلطان العلماء الشخصية الإسلامية لجائزة دبي الدولية للقرآن الكريم في دورتها العشرين".
- ↑ "آیین نکوداشت عالم ربانی شیخ محمد علی خالدی در بندرلنگه برگزار شد | پایگاه خبری تحلیلی لنگه نیوز".
- ↑ https://alkhaleejonline.net/مجتمع/دبي-تودع-الشيخ-محمد-علي-سلطان-العلماء-أحد-أبرز-علمائها
- ↑ https://qalamvabayan.com/شیخ-محمدعلی-خالدی-سلطانالعلماء-درگ/
- 1 2 "محمد بن راشد: رحم الله الشيخ محمد علي سلطان العلماء.. كان أحد علماء دبي الأفاضل". صحيفة الخليج.
- ↑ "پیام تسلیت سید سلیمان حسینی امام جمعه بستک در پی درگذشت عالم فرزانه جناب شیخ محمد علی خالدی | پایگاه خبری تحلیلی بستک نیوز ، جدیدترین اخبار استان هرمزگان". bastaknews.ir.
- ↑ "پیام تسلیت مولانا عبدالحمید در پی درگذشت علامه شیخ محمدعلی خالدی (سلطانالعلماء)". 15 ژوئیهٔ 2024.
- ↑ "پیام تسلیت قائم مقام مجمع تقریب به مناسبت درگذشت شیخ محمدعلی خالدی | خبرگزاری تقریب (TNA)". خبرگزاری تقريب | اخبار جهان اسلام بر محور وحدت امت اسلامی. 18 ژوئیهٔ 2024.
- ↑ "اتحادیه درگذشت شیخ محمدعلی سلطان العلماء را تسلیت گفت". iumsonline.org.