شهاب‌الدین زیدری نسوی

شهاب‌الدین زیدری نسوی یا شهاب الدین نورالدین محمد زیدری نسوی (مرگ ۶۴۷ ه‍.ق) شاعر، نویسنده و مورخ قرن هفتم هجری است. تحصیلات وی در خراسان انجام گرفت. او منشی سلطان جلال‌الدین خوارزمشاه آخرین شاه خوارزمشاهیان بود و در آغاز کار در خدمت امرای محلی نسا (در خراسان) به‌سر می‌برد و سپس به اردوگاه سلطان جلال‌الدین خوارزمشاه در عراق و آذربایجان پیوست. وی از سال ۶۲۲ق صاحب دیوان انشاء سلطان جلال‌الدین شد و تا سال ۶۲۸ ق در این سمت باقی بود. نسوی مدتی در بلاد آسیای صغیر و آذربایجان سرگردان بود.^[۱] تا عاقبت در میافارقین نزدیک مَلِک مسعود از سلاطین کرد ایوبی رفت. وی در حدود ۶۴۷ق در حلب در گذشت.^[۲]

شهاب‌الدین زیدری نسوی یا شهاب الدین نورالدین محمد زیدری نسوی در شهر نسا، زادگاهش، نامگذاری شده است  و به او خرندزی  یا خوارزمی گفته شده است.^[۳][۴]

او در قلعه خورانداز در ناحیه نسا در خراسان متولد و بزرگ شد . پدرش مالک قلعه بود و آن را از اجدادش به ارث برده بود. او در این قلعه بزرگ شد و آموزش عربی و فارسی دید و با ادبیات آنها آشنا شد. هنگامی که پدرش درگذشت، حکومت آن به او رسید.  او تا زمان حمله مغول به منطقه خراسان در این سمت باقی ماند و پس از آن برای کار نزد جلال‌الدین خوارزمشاه رفت.^[۵][۶]

شهاب‌الدین محمد نسوی، در سال ۶۲۱ق از جانب والی نسا (در خراسان)، به دربار سلطان جلال‌الدین فرستاده شد و تا سال ۶۲۸ق که سال مرگ جلال‌الدین است در خدمت او بود. او در سال ۶۲۹ق در میافارقین اقامت کرد و نفثه‌المصدور را در حدود سال ۶۳۲ق، در آنجا نوشت.^[۷]

کتاب دیگر این نویسنده، سیرت جلال‌الدین مینکبرنی است که در سال ۶۳۹ق به زبان عربی نوشته شده‌است. وی بیشتر عمر را در خود را در زمان حملهٔ مغول به‌سر برده و شاهد بسیاری از جنایات و وقایع آن عصر بوده‌است.^[۸]

نسوی پس از هفتاد سالگی در سال ۶۴۷ هجری قمری / ۱۲۴۹ میلادی در شهر حلب درگذشت .^[۹]

• «زیدری نسوی، شهاب الدین، نورالدین محمد». راسخون. ۱۳۹۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۷ ژوئیه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۰ خرداد ۱۳۹۱.
• کسایی، نورالله (۱۳۷۶). «سرگذشت دانشمندان و مراکز دانش در حمله مغول». نامه پژوهش (۴).