مختار اشرفی

مختار اشرفویچ اشرفی [الف] (11 June [سبک قدیمی: 29 May] ۱۹۱۲   ۱۵ دسامبر ۱۹۷۵) آهنگساز ازبک اهل شوروی بود. او در سال ۱۹۵۱ عنوان هنرمند مردمی اتحاد جماهیر شوروی را دریافت کرد او در سال ۱۹۴۱ عضو حزب کمونیست اتحاد جماهیر شوروی شد و در سال‌های ۱۹۴۳ و ۱۹۵۲ جایزه استالین را دریافت کرد[۱] او به عنوان نویسنده اولین اپرای ازبکی «بوران» (به همراه سرگئی واسیلنکو) و اولین سمفونی ازبک شناخته می‌شود.[۲]

دخترش مقدمّه، متخصص قرون وسطی مشهوری بود.

اوایل زندگی و تحصیلات

مختار اشرفی در ۲۹ مه (۱۱ ژوئن) ۱۹۱۲ در بخارا متولد شد.[۳] او در خانواده پدرش، اشرف‌جان حافظ، خواننده و نوازنده مشهور بخارایی، بزرگ شد.[۴] اشرفی در هفت سالگی شروع به نواختن سازهای محلی ازبک با بداهه‌نوازی دوتار کرد.[۵] در سال ۱۹۲۴، وارد مدرسه موسیقی شرقی در بخارا شد.[۶] در سال ۱۹۲۸، اشرفی از کلاس دوتار در بخارا فارغ‌التحصیل شد و وارد مؤسسه موسیقی و رقص سمرقند شد.[۷]

از سال ۱۹۳۴ تا ۱۹۳۶، او در کلاس آهنگسازی سرگئی واسیلنکو در کنسرواتوار مسکو تحصیل کرد.[۸] در سال ۱۹۳۴، اشرفی آهنگ‌های کومسومول و آهنگ‌های پیشگام را نوشت و در سال‌های ۱۹۳۵–۱۹۳۶، آهنگ‌های تغزلی بر اساس اشعار روزولی نوشت و همزمان روی اولین اپرای خود کار کرد.[۹]

اشرفی به همراه استادش، سرگئی واسیلنکو، اولین اپرای ازبکی «بوران» را نوشت که در سال ۱۹۳۹ به روی صحنه رفت و آغازگر تاریخ اپرا و تئاتر باله ازبک بود.[۱۰]

اشرفی در سال‌های ۱۹۴۱–۱۹۴۴ در کنسرواتوار لنینگراد به تحصیل آهنگسازی پرداخت.[۱۱] در سال ۱۹۴۸، او به عنوان دانشجوی خارجی از دانشکده رهبری کنسرواتوار لنینگراد فارغ‌التحصیل شد.[۱۲]

شغل

در سال ۱۹۴۲، اشرفی اولین سمفونی قهرمانانه ازبک را خلق کرد.[۱۳] از سال ۱۹۴۳ تا ۱۹۴۷، اشرفی مدیر تئاتر اپرا و باله ازبک علیشیر نوایی بود.[۱۴] از سال ۱۹۴۴ اشرفی معلم و از سال ۱۹۵۳ استاد کنسرواتوار تاشکند بود.[۱۵]

در سال‌های ۱۹۶۴ تا ۱۹۶۶ او کارگردان، مدیر هنری و رهبر ارکستر تئاتر اپرا و باله سمرقند و از سال ۱۹۶۶ - کارگردان، مدیر هنری و رهبر ارکستر تئاتر بولشوی دانشگاهی دولتی جمهوری شوروی سوسیالیستی ازبکستان در تاشکند بود.[۱۶]

اشرفی از سال ۱۹۷۱ تا ۱۹۷۵ رئیس کنسرواتوار تاشکند بود.[۱۷]

اشرفی نویسنده کتاب‌های «خاطرات هند» (به زبان‌های روسی و ازبکی)، «موسیقی در زندگی من» و مقالات متعدد در مجلات و نشریات است.[۱۸]

او در ۱۵ دسامبر ۱۹۷۵ در تاشکند درگذشت.[۱۹]

جوایز و افتخارات

در سال ۱۹۷۶، کنسرواتوار تاشکند به نام او نامگذاری شد.[۳۱] به مناسبت هفتادمین سالگرد تولد اشرفی، در ۱۱ ژوئن ۱۹۸۲، موزه‌ای در خانه‌ای که او از سال ۱۹۶۷ تا ۱۹۷۵ در آن زندگی و کار می‌کرد، افتتاح شد[۳۲] در سال ۲۰۱۹، مراسم یادبود اشرفی در سالن اجتماعات اتحادیه آهنگسازان و باستاکورهای ازبکستان برگزار شد.[۳۳]

آثار برگزیده

اپراها
  • بوران (۱۹۳۹، با سرگئی واسیلنکو)[۳۴]
  • گراند کانال (۱۹۴۱، به همراه س. واسیلنکو)
  • دلارام (۱۹۵۸)
  • قلب یک شاعر (۱۹۶۲)
باله‌ها
  • طلسم عشق (۱۹۶۹)
  • تیمور ملک (۱۹۷۰)
  • استویکوست (۱۹۷۱)
  • عشق و رؤیا (۱۹۷۳)
آثار ارکسترال
  • سمفونی شماره ۱ «قهرمانانه» (۱۹۴۲؛ برنده جایزه استالین)
  • سمفونی شماره ۲ «درود بر پیروزان» (۱۹۴۴)
  • کانتاتو او شاستیه (۱۹۵۲)؛ برنده جایزه استالین)
  • اوراتوریو اسکازانیه او رستمه (۱۹۷۴)
  • موسیقی برای تئاتر، فیلم و غیره

جنجال

اشرفی در سال ۱۹۵۹ به سرقت ادبی متهم شد و دیمیتری شوستاکوویچ به این نتیجه رسید که این ادعاها درست بوده‌اند.[۳۵] او از اتحادیه آهنگسازان اخراج شد، اما بعداً اجازه بازگشت به آن را یافت.

    • ازبکی: Muxtor Ashrafovich Ashrafiy
    • روسی: Мухтар Ашрафович Ашрафи، ت.«Mukhtar Ashrafovich Ashrafi»

منابع

  1. "АШРАФИ МУХТАР АШРАФОВИЧ (Композитор, дирижер)"
  2. "АШРАФИ МУХТАР АШРАФОВИЧ (Композитор, дирижер)"
  3. "Мухтар Ашрафи и узбекская народная музыка"
  4. "Мухтар Ашрафи и узбекская народная музыка"
  5. "АШРАФИ МУХТАР АШРАФОВИЧ (Композитор, дирижер)"
  6. "Союз композиторов и бастакоров Узбекистана - АШРАФИ МУХТАР"
  7. "АШРАФИ МУХТАР АШРАФОВИЧ (Композитор, дирижер)"
  8. "Мухтар Ашрафи и узбекская народная музыка"
  9. "Мухтар Ашрафи и узбекская народная музыка"
  10. "Мухтар Ашрафи и узбекская народная музыка". mus.academy (به انگلیسی). Retrieved 2021-01-15.
  11. "Мухтар Ашрафович Ашрафи (Mukhtar Ashrafi) | Belcanto.ru"
  12. "Мухтар Ашрафи"
  13. "Неизвестный Ташкент: Мухтар Ашрафи и музыка на просторах музея"
  14. "Союз композиторов и бастакоров Узбекистана - АШРАФИ МУХТАР"
  15. "Мухтар Ашрафи"
  16. "Мухтар Ашрафович Ашрафи (Mukhtar Ashrafi) | Belcanto.ru"
  17. "АШРАФИ МУХТАР АШРАФОВИЧ (Композитор, дирижер)". tashkentpamyat.ru. Retrieved 2021-01-15.
  18. "Союз композиторов и бастакоров Узбекистана - АШРАФИ МУХТАР". www.commus.uz. Retrieved 2021-01-15.
  19. "Ўзбекистон Компартияси Марказий Комитети, Ўзбекистон ССР Олий Совети Президиуми, Ўзбекистон ССР Министрлар Советидан". Sovet Oʻzbekistoni (به ازبکی). 16 December 1975. p. 1.
  20. "Указ Президиум Верховного Совета СССР О присвоении почетных званий артистам Узбекской ССР". Sovetskoe iskusstvo (به روسی). 8 December 1951. p. 1.
  21. "Ашрафий Мухтор Ашрафович" (PDF). Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (به ازبکی). Vol. 1. Tashkent: Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi. 2000.
  22. "А) Музыки". Literatura i iskusstvo (به روسی). 21 March 1943. p. 1.
  23. "Ж. Музыки". Pravda Vostoka (به روسی). 18 March 1952. p. 2.
  24. "О присуждении государственных премий Узбекской ССР имени Хамзы в области литературы, искусства и архитектуры". Pravda Vostoka (به روسی). No. 90. 17 April 1970. p. 2.
  25. "Указ Президиума Верховного Совета СССР О награждении орденами и медалями работников литературы и искусства Узбекской ССР" (PDF). Sovetskoe iskusstvo (به روسی). No. 98. 8 December 1951. p. 1.
  26. "Указ Президиума Верховного Совета СССР О награждении компоситора Ашрафи М. А. орденом Ленина". Pravda Vostoka (به روسی). 14 June 1972. p. 1.
  27. "Награждение строителей Большого Ферганского канала имени тов. И. В. Сталина". Pravda (به روسی). 24 December 1939. p. 1.
  28. "Указ Президиума Верховного Совета СССР О награждении орденами и медалями СССР работников искусства и литературы Узбекской ССР". Pravda Vostoka (به روسی). No. 65. 19 March 1959. p. 1.
  29. "О награждении работников Узбекского музыкального театра и Узбекской филармонии — участников декады Узбекского искусства в Москве". Pravda (به روسی). 1 June 1937. p. 1.
  30. "Указ Президиума Верховного Совета СССР О награждении орденами и медалями колхозников, колхозниц, работников сельского хозяйства, промышленности, науки, културы и искусства Узбекской ССР" (PDF). Vedomosti of the Supreme Soviet of the USSR (به روسی). No. 3. 26 January 1944. p. 2.
  31. "Мухтар Ашрафович Ашрафи (Mukhtar Ashrafi) | Belcanto.ru". www.belcanto.ru. Retrieved 2021-01-16.
  32. "Неизвестный Ташкент: Мухтар Ашрафи и музыка на просторах музея". vot.uz (به انگلیسی). Retrieved 2021-01-16.
  33. Насыбуллина, Гузель (2019-06-14). "Вечер памяти Мухтара Ашрафи состоялся в Ташкенте | Всемирный конгресс татар" (به روسی). Retrieved 2021-01-16.
  34. "Мухтар Ашрафи". Кино-Театр. РУ. Retrieved 2021-01-15.
  35. "Testimony: The Memoirs of Dmitri Shostakovich". Rowman & Littlefield. 2004. p. 199.

برای مطالعهٔ بیشتر

  • رحمانوف, م. (۹ ژوئن ۱۹۷۲). "نغمه‌های زندگی نو". پراودا وستوکا (به روسی). p. ۴.
  • تاتیبایوا, آ. (۹ ژوئن ۱۹۹۲). "استاد اشرفی". وچرنی تاشکند (به روسی). p. ۲.
  • جومایف, ت. (۹ ژوئن ۱۹۷۲). "راهِ هنرمند". شوروی ازبکستان (به ازبکی). p. ۴.