مرگ هلندی نارون
| مرگ هلندی نارون | |
|---|---|
.jpg) On a golden elm with characteristic leaf shedding | |
| عوامل علّی | Ophiostoma ulmi Ophiostoma himal-ulmi Ophiostoma novo-ulmi |
| میزبانها | درختان نارون |
| ناقلها | سوسک پوست نارون |
| کد اپو | CERAUL |
| توزیع | اروپا، آمریکای شمالی و نیوزیلند |
مرگ هلندی نارون[۱] (انگلیسی: Dutch elm disease) یکی از ویرانگرترین بیماریهای گیاهی در جهان است که گونههای مختلف درختان نارون (درخت آزاد) را در اروپا، آمریکای شمالی و بخشهایی از آسیا تهدید میکند. عامل این بیماری نوعی قارچ کیسهای (آسکومایستا) از سردهٔ افیواستوما (Ophiostoma) است که با حمله به دستگاه آوندی درخت، مسیر انتقال آب و مواد مغذی را مسدود میکند. این بیماری نخستین بار در اوایل قرن بیستم شناسایی شد و نامگذاری آن به عنوان «هلندی» نه به دلیل خاستگاه اصلی آن، بلکه به پاس پژوهشهای دانشمندان هلندی است که برای اولین بار عامل بیماری و چگونگی انتقال آن را شرح دادند.
چرخهٔ انتقال این بیماری وابستگی شدیدی به سوسکهای پوستخوار نارون دارد. این سوسکها که ناقلان اصلی بیماری هستند، روی درختان ضعیف یا بیمار تخمگذاری میکنند. وقتی لاروهای سوسک به بلوغ میرسند و از درخت خارج میشوند، هاگهای چسبناک قارچ به بدن آنها میچسبد. سپس این سوسکها برای تغذیه به شاخههای جوان و سالم درختان دیگر پرواز میکنند و با جویدن پوست درخت، قارچ را مستقیماً وارد آوندهای چوبی گیاه جدید میکنند. علاوه بر حشرات، این بیماری میتواند از طریق پیوند ریشهای طبیعی بین درختانی که در نزدیکی هم کاشته شدهاند نیز منتقل شود و به سرعت یک ردیف درخت را آلوده کند.
واکنش خود درخت به عفونت، بخشی از فرایند مرگبار این بیماری است. هنگامی که قارچ وارد دستگاه گردش آب درخت میشود، درخت برای دفاع از خود و جلوگیری از گسترش قارچ، تلاش میکند آوندها را با تولید صمغ و ساختارهایی بادکنکمانند مسدود کند. این واکنش دفاعی اگرچه با هدف محافظت انجام میشود، اما در نهایت باعث قطع جریان آب به تاج درخت میشود. در نتیجه، شاخهها دچار کمآبی شدید شده و خشک میشوند. نشانههای ظاهری معمولاً شامل زرد شدن و پژمردگی ناگهانی برگها در یک شاخه (که اصطلاحاً پرچمگذاری نامیده میشود) در فصل بهار یا تابستان است که به مرور به کل درخت سرایت میکند.
مدیریت و مهار مرگ هلندی نارون بسیار دشوار و هزینهبر است. روشهای مقابله شامل قطع و سوزاندن سریع درختان آلوده برای جلوگیری از تکثیر سوسکها، استفاده از حشرهکشها برای مهار ناقلان، و تزریق قارچکشها به تنهٔ درختان ارزشمند است. با این حال، پایدارترین راهکار که امروزه دنبال میشود، اصلاح نژاد و کاشت ارقام مقاوم نارون است که بتوانند در برابر این قارچ دوام بیاورند و جایگزین درختان از دست رفته شوند.
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ 1. Mohammadi MM, Ahmadi N, Mahdi Arzanlou. بیماری مرگ هلندی نارون. دوفصلنامه دانش بیماریشناسی گیاهی. 2023;9(1). Accessed November 25, 2025. https://en.civilica.com/doc/1834431/
- مشارکتکنندگان ویکیپدیا. «Dutch elm disease». در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۲۵ نوامبر ۲۰۲۵.
پیوند به بیرون
