مریم ابراهیم‌وند

مریم ابراهیم وند با نام هنری مریم طاهر (زاده ۴ خرداد ۱۳۷۰ در اصفهان) فیلم نامه نویس، تهیه‌کننده و کاگردان مستقل ایرانی است.

مریم ابراهیم‌وند بر پایهٔ مدارک هویتی، در ۴ خرداد ۱۳۷۰ در اصفهان زاده شده‌است. پدر و مادر او اصالتاً اهل اهواز و دزفول در استان خوزستان هستند و هر دو از خانواده‌های خان‌سالار ایل بختیاری، طایفهٔ بزرگ زلقی (چهارلنگ) به شمار می‌روند؛ طایفه‌ای که در دوره‌های صفویه و زندیه در سطح ملی در حوزهٔ مقاومت محلی و پاسداری از تمامیت ارضی ایران نقش‌آفرین بوده‌است. مریم ابراهیم وند برای نخستین بار در سن ۱۸ سالگی به عنوان بازیگر در فیلم طنز عشق بازی کرد.او سال ۱۳۸۸ در سن ۱۸ سالگی اولین فیلم بلند خود را به نام عشق را که فیلم طنز بود در مقام تهیه‌کننده ساخت. و بعد از آن چندین فیلم سینمایی و تلویزیونی را به نام‌های ما همه تنهاییم / ده روز پایانی / زمان بازگشت / سادات خانم / را تهیه کنندگی نمود و اولین فیلم بلند خود را در مقام کارگردان در سال ۱۳۹۲ به نام پانسیون دختران ساخت که فیلم جنجالی در حوزه آسیب‌های زنان و دختران جامعه با محوریت اعتیاد و تجاوز ساخته شد و در جشنواره فیلم شیملا هند برنده جایزه بهترین فیلم شد و همچنین در جشنواره فیلم مستقل آمریکا برنده بهترین فیلم و برنده بهترین کارگردانی در سال ۲۰۲۳ شد.او در سال ۱۳۹۴ فیلم سینمایی ۲۴ سپتامبر را ساخت این فیلم به زندگی و شهادت قاری بین‌المللی قران و برنده مسابقات مالزی محسن حاجی حسنی کارگر در فاجعه منا عربستان می‌پردازد و این فیلم شکل انتقادی به خود گرفت که سال۱۳۹۵ فیلم پانسیون دختران و فیلم ۲۴ سپتامبر توقیف می‌گردد. و توسط نیروهای سازمان اطلاعات سپاه پاسداران دستگیر و به اتهام ساخت فیلم مبتذل و مخدوش نمودن چهره شهید والا مقام و نشر اکاذیب علیه اطلاعات سپاه پاسداران روانه زندان می‌گردد.^{[۱][۲][۳][۴][۵]}

مریم ابراهیم وند دانشجوی کارشناسی علوم سیاسی از دانشگاه آزاد تهران مرکز بود که به علت دستگیری توسط نیروهای سازمان اطلاعات سپاه پاسداران از ادامه تحصیل محروم شد.^[۶][۷]

و بعد از مهاجرت تحصیلات خود را در رشته کارشناسی و کارشناسی ارشد مدیریت بین‌الملل از دانشگاه امپریال بیریتس فرانسه دریافت نمود.

بازداشت ۱۳۹۵

مریم ابراهیم‌وند در پنجم مرداد ۱۳۹۵ توسط نیروهای سازمان اطلاعات سپاه در محل کار خود بازداشت شد. مأموران ضمن ضبط تجهیزات صوتی و تصویری و وسایل تدوین، او را با چشم‌بند به بازداشتگاه دوالف وابسته به اطلاعات سپاه در زندان اوین منتقل کردند. وی به‌مدت ۳۵ روز در سلول انفرادی تحت بازجویی و فشارهای روانی قرار داشت.^[۸]

در این دوره، اتهاماتی از جمله «تولید فیلم مبتذل» و «مخدوش کردن چهره محسن حاجی‌حسنی کارگر، قاری بیت رهبری» در فیلم سینمایی ۲۴ سپتامبر به او نسبت داده شد. براساس گزارش‌ها، بازجوی پرونده با نام مستعار « نیک‌نژاد» (روح‌الله حسینی)، با تماس با سرمایه‌گذاران آثار پیشین او و تحت فشار قرار دادن آنان، اقدام به طرح شکایت‌های خصوصی برای سنگین‌ترکردن پرونده کرد.^[۹] پس از ۳۵ روز بازداشت و تشکیل چندین پرونده امنیتی و حقوقی علیه او در شعبه ۴ بازپرسی دادسرا فرهنگ و رسانه ، ابراهیم‌وند با قرار وثیقه ۳۰۰ میلیون تومانی به‌طور موقت آزاد شد.^[۱۰]

بازداشت ۱۳۹۷

در اول تیرماه ۱۳۹۷ و در ادامهٔ پیگیری‌ پرونده‌ سال ۱۳۹۵، مریم ابراهیم‌وند برای بررسی وضعیت این پرونده به دادسرای فرهنگ و رسانه مراجعه کرد، اما همان لحظه با دستور بازپرس پرونده بازداشت موقت شد و به مأموران سازمان اطلاعات سپاه تحویل داده شد.

در این مرحله، علاوه بر شکایت سازمان اطلاعات سپاه، معاونت حقوقی ریاست‌جمهوری دولت حسن روحانی نیز با طرح اتهاماتی از جمله «مخدوش‌کردن چهره دولت» و «توهین به رئیس‌جمهور» علیه او اعلام جرم کرد. همزمان، اطلاعات سپاه اتهام دیگری با عنوان «نشر اکاذیب علیه نهادهای امنیتی» به پرونده افزود؛ اتهامی که به گفته گزارش‌ها به دلیل انتشار متنی در صفحهٔ اینستاگرام او مطرح شد که در آن رفتارهای سپاه عامل «سرخوردگی و مهاجرت جوانان» عنوان شده بود.

ابراهیم‌وند پس از انتقال مجدد به بازداشتگاه دو‌الف اطلاعات سپاه و تحمل نزدیک به یک ماه بازجویی و فشارهای روانی، نهایتاً به زندان قرچک ورامین (بند پنج) که محل نگهداری زندانیان بلاتکلیف است منتقل شد

انتقال به زندان اوین

پس از حدود یک سال و نیم بلاتکلیفی در زندان قرچک ورامین، در ۲۹ اسفند ۱۳۹۸ به ابراهیم‌وند اعلام شد که برای «ابلاغ» به معاونت قضایی زندان احضار شده است. اما در اتاق معاونت قضایی، خانم محمودی به او اطلاع داد که باید فوراً و بدون بازگشت به بند به زندان اوین منتقل شود.

ابراهیم‌وند به‌دلیل نامشخص‌بودن علت انتقال و نبود هرگونه حکم یا توضیح قانونی، از ترک محل خودداری کرد. دقایقی بعد، مأموران با حضور گارد ویژه زندان وارد اتاق شدند و او را با ضرب‌وشتم، شوکر الکتریکی و باتوم به‌صورت اجباری از ساختمان معاونت خارج کرده و به زندان اوین منتقل کردند.

این انتقال اجباری، که بدون ارائه حکم رسمی و با خشونت سازمان‌یافته صورت گرفت، به‌عنوان یکی از شدیدترین موارد نقض حقوق زندانیان زن در گزارش‌های غیررسمی فعالان حقوق بشر مطرح شده است.

محکومیت اولیه در دادگاه بدوی

بیش از دو سال و نیم بلاتکلیفی در زندان، نخستین جلسه رسیدگی به پرونده مریم ابراهیم‌وند در شعبه ۱۰۵۳ دادگاه کارکنان دولت برگزار شد. در این جلسه، مجموعه‌ای از اتهامات سیاسی، امنیتی و حقوقی علیه او مطرح گردید و دادگاه در نهایت حکم ده سال و شش ماه حبس تعزیری صادر کرد.

بخش قابل‌توجهی از پرونده، به اتهام «ساخت فیلم مبتذل» و حضور تعداد زیادی از شاکیان خصوصی مربوط می‌شد؛ افرادی که سابقه همکاری تجاری یا سرمایه‌گذاری در پروژه‌های سینمایی ابراهیم‌وند داشتند. بنا بر روایت‌ها، سازمان اطلاعات سپاه برای سنگین‌تر کردن پرونده این افراد را تحت فشار قرار داده و آنان را به ثبت شکایت وادار کرده بود. دادگاه در نهایت بابت این بخش از پرونده، حکم هفت سال حبس صادر کرد.

در کنار این موارد، معاونت حقوقی نهاد ریاست‌جمهوری نیز علیه او اعلام جرم کرده بود. در این بخش، دادگاه اتهام «اعمال نفوذ» را متوجه ابراهیم‌وند دانست. بنا بر گزارش‌ها، حسن حسن‌پور که گفته می‌شود به برخی شبکه‌های قدرت نزدیک بوده و نام او در ارتباط با حلقه‌های اقتصادی و امنیتی وابسته به نهادهای حاکمیتی مطرح شده، نقش مهمی در تهیه و ارائه گزارش‌هایی داشته که زمینه‌ساز تشکیل این بخش از پرونده شد. این روند در نهایت به صدور حکم یک سال حبس برای ابراهیم‌وند انجامید. اطلاعات سپاه نیز اتهام «نشر اکاذیب علیه نهادهای امنیتی» را مطرح کرد؛ اتهامی که به گفته منابع، به انتشار مطالب انتقادی ابراهیم‌وند در شبکه‌های اجتماعی نسبت داده شد. دادگاه بابت این اتهام او را به دو سال حبس و چهل میلیون ریال جزای نقدی در حق دولت محکوم کرد.

در نهایت، اتهام «تبلیغ علیه نظام» نیز به این مجموعه افزوده شد و دادگاه حکمی برابر با شش ماه حبس برای او صادر نمود. این ترکیب گسترده از شکایات دولتی، امنیتی و خصوصی از سوی ناظران به‌عنوان مثالی از روند پرونده‌سازی امنیتی و فشار چندلایه بر یک فعال فرهنگی و سینماگر توصیف شده است.

انتقال مجدد به زندان قرچک ورامین در ۱۷ آبان ۱۳۹۹ بدون ارائه اطلاع قبلی، مریم ابراهیم‌وند از زندان اوین به زندان قرچک ورامین منتقل شد. این‌بار او را به بند هشت که تازه‌تأسیس و مختص زندانیان سیاسی بود، منتقل کردند. در این بند شماری از زندانیان سیاسی شناخته‌شده از جمله گلرخ ایرایی، نسرین ستوده، سهیلا حجاب، صبا کردافشاری، پرستار معینی، مرضیه فارسی، لیلا میرغفاری، زهره سرو، زهرا صفایی و فروغ تقی‌پور حضور داشتند و با او همبند بودند.

ابراهیم‌وند پس از مدتی با ورود گارد ویژه، ضرب‌وشتم، استفاده از شوکر و باتوم از بند هشت خارج و ابتدا به بند شش و سپس به بند مشاوره منتقل شد. این جابه‌جایی‌ها بدون ارائه توضیح حقوقی روشن صورت گرفت و از سوی فعالان حقوق بشر به عنوان نمونه‌ای از رفتارهای تنبیهی و فشار ساختاری علیه زندانیان سیاسی توصیف شده است.

محکومیت قطعی دادگاه تجدیدنظر

پس از اعتراض او به رأی بدوی شعبه ۱۰۵۳ دادگاه کارکنان دولت، دادگاه تجدیدنظر شعبه ۷۰ بخش عمده‌ای از اتهامات وارد شده در مرحله نخست شامل ساخت فیلم مبتذل، شکایات خصوصی سرمایه‌گذاران و اتهام تبلیغ علیه نظام — که به گفته منابع حقوق بشری نتیجه پرونده‌سازی سازمان اطلاعات سپاه بود — را رد کرد و ابراهیم‌وند در این موارد تبرئه شد.

با این حال، دادگاه تجدیدنظر حکم یک سال حبس بابت اتهام اعمال نفوذ و دو سال حبس بابت اتهام «نشر اکاذیب علیه اطلاعات سپاه» را تأیید کرد. با اعمال تجمیع احکام، مجازات دو سال حبس قطعی و قابل اجرا شناخته شد.

با وجود صدور حکم قطعی دو ساله، ابراهیم‌وند در مجموع سه سال در زندان قرچک و زندان اوین نگه‌داری شد و یک سال بیش از حکم نهایی در بازداشت ماند. او پس از پایان دوره حبس و تأیید نهایی رأی در دادگاه تجدیدنظر، در اردیبهشت ۱۴۰۰ از زندان زنان قرچک ورامین آزاد شد.

مریم ابراهیم‌وند در سال ۱۳۹۰ شرکت سینمایی «آبیژ رسانه روز» را با مجوز رسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تأسیس کرد. این شرکت که در حوزه تولید آثار اجتماعی و مستقل فعالیت داشت، در سال ۱۳۹۵ و همزمان با بازداشت نخست او و با دخالت و فشار سازمان اطلاعات سپاه و ابلاغ آن به وزارت ارشاد، تعطیل و مجوزش لغو شد؛ اقدامی که در چارچوب محدودیت‌های امنیتی علیه سینماگران مستقل و منتقد در ایران ارزیابی شده است.

پس از آزادی از زندان و مهاجرت، ابراهیم‌وند با همکاری شرکای اماراتی – از جمله سیف محمد صغیر العوامی المنصوری، از خانواده‌های سرشناس عرب و وابسته به خاندان‌های حاکم در دبی – شرکت سینمایی «لاس‌وگاس فیلم» را در سال ۲۰۲۳ در امارات متحده عربی بنیان گذاشت. این شرکت در تولید مشترک پروژه‌های هالیوود، سینمای امارات و بالیوود مشارکت داشته‌ است.

او همچنین به‌طور مستقل به تولید و کارگردانی فیلم‌های سیاسی ـ اجتماعی می‌پردازد که ریشه در تجربه‌های شخصی و دغدغه‌های او درباره سانسور، سرکوب و وضعیت زنان در ایران دارد.

فیلم پانسیون دختران برنده بهترین فیلم و بهترین کارگردان از جشنواره مستقل آمریکا و جایزه بهترین فیلم از جشنواره بین‌المللی شیملا هند و برنده جام طلایی جشنواره بین‌المللی Better World Film Festival مونیخ آلمان را دریافت نموده است.^[۱۱]

مستند مادرانگی در اسارت برنده جایزه بهترین مستند از جشنواره سیفت تورنتو کانادا و برنده جایزه بهترین مستند از جشنواره فیلم مستقل آمریکا و برنده جایزه بهترین مستند از جشنواره جهانی دانشجویی آمریکا را دریافت نموده است.^[۱۲][۱۳]

مریم ابراهیم‌وند، نویسنده، کارگردان و فعال حقوق زنان، به عنوان عضو دائمی و هیئت داوران جشنواره جهانی موسیقی و فیلم مستقل آمریکا در واشینگتن دی سی انتخاب شد. این انتخاب بر اساس سوابق حرفه‌ای، دانش سینمایی و تأثیرگذاری او در عرصه فیلمسازی مستقل انجام شده است.

این جشنواره یکی از معتبرترین رویدادهای بین‌المللی در حوزه فیلم و موسیقی مستقل است و هر ساله میزبان آثار برجسته‌ای از سراسر جهان می‌باشد.

با این انتصاب، مریم ابراهیم‌وند به عنوان یکی از چهره‌های تأثیرگذار در سینمای مستقل جهانی، نقش مهمی در ارزیابی و انتخاب آثار برتر این جشنواره ایفا خواهد کرد.

کتاب «شاهزاده و پرنسس»، نوشتهٔ جون داگوئیسو (June Daguiso)، نویسنده و فیلمساز آمریکایی، روایتی از زندگی مریم ابراهیم‌وند، نویسنده، کارگردان و فعال حقوق زنان است. این کتاب بر اساس علاقه نویسنده به زندگی و مبارزات مریم ابراهیم‌وند و با الهام از مطالب منتشرشده در اینترنت نوشته شده است.

این اثر با نگاهی داستانی و روایی، به چالش‌ها، موفقیت‌ها و تجربیات این سینماگر مستقل پرداخته و تلاش‌های او را در عرصه سینما، حقوق زنان و فعالیت‌های سیاسی منعکس می‌کند. جون داگوئیسو در این کتاب، تصویری از مقاومت، جسارت و تعهد به آزادی و عدالت را از نگاه یک نویسنده غربی ارائه داده و زندگی مریم ابراهیم‌وند را در قالب روایتی تأثیرگذار به مخاطبان جهانی معرفی کرده است.

کتاب «شاهزاده و پرنسس» هم‌اکنون در وب‌سایت آمازون منتشر شده و در دسترس عموم قرار گرفته است. انتشار این اثر بازتاب گسترده‌ای در محافل فرهنگی و ادبی داشته و نشان‌دهندهٔ تأثیرگذاری بین‌المللی مریم ابراهیم‌وند در عرصه سینما و فعالیت‌های اجتماعی است.

مریم ابراهیم وند بعد از مهاجرت در امارات متحده عربی با همکاری سیف محمد صغیر العوامی المنصوری که یک فرد اماراتی و یکی از خانوادهای سرشناس عرب و رویال فامیلی می باشد‌ شرکت سرمایه‌گذاری به نام شرکت سرمایه‌گذاری مریم طاهر در سال ۲۰۲۲ با سرمایه اولیه ۱۰۰ میلیون درهم تأسیس نمودند که در پروژه‌های اقتصادی و کارخانجات صنعتی سرمایه‌گذاری می‌کنند.^[۱۴]

مریم ابراهیم وند در اعتراض به حقوق زنان و اصل ۱۱۵ قانون اساسی در سال ۱۳۹۶ در انتخابات ریاست جمهوری شرکت کرد و به عنوان نامزد ریاست جمهوری در مصاحبه ای بیان نمودند با توجه به اینکه مدیر دو شرکت اقتصادی می‌باشم می‌توانم مشکلات اقتصادی را حل کنم.^{[۱۵][۱۶][۱۷]}