مسجد حیات
| مسجد حیات | |
|---|---|
مسجد الحیات | |
| دین | |
| وابستگی | اسلام |
| شاخه/سنت | سنی |
| وضعیت سازمانی یا کلیسایی | مسجد |
| وضعیت | فعال |
| مکان | |
| مکان | محله مسیحیان، شهر قدیم اورشلیم |
| مختصات | ۳۱°۴۶′۴۰″شمالی ۳۵°۱۳′۴۸″شرقی / ۳۱٫۷۷۷۸۴°شمالی ۳۵٫۲۲۹۹۲°شرقی |
| ویژگی‌ها | |
| درازا | ۴ متر (۱۳ فوت) |
| پهنا | ۴ متر (۱۳ فوت) |
مسجد حیات (به عربی: مسجد الحیات) یک مسجد کوچک تاریخی در محله مسیحیان درون دیوارهای شهر قدیم اورشلیم است. این مسجد از مساجد کهن شهر به‌شمار می‌رود و به خلیفه عمر بن خطاب نسبت داده می‌شود. مسجد حیات در مجاورت کلیسای مقبره مقدس از سوی شرق جای گرفته و مغازه‌های بازاری آن را دربرگرفته‌اند.
ابعاد این مسجد ۴ در ۴ متر است و نام «حیات» که جمع عربی واژهٔ «حیّه» به معنای مار است، از باور عامیانه‌ای سرچشمه می‌گیرد مبنی بر اینکه در این مسجد طلسمی وجود دارد که زهر مارهای اورشلیم را خنثی می‌کند. مسجد حیات با وجود اندازهٔ بسیار کوچک خود، به دلیل قدمت و جایگاه دینی‌اش اهمیت ویژه‌ای در میان بناهای اسلامی شهر قدیم دارد.
جایگاه و معماری
مسجد حیات در میانهٔ محله مسیحیان، میان پلکان منتهی به کلیسای مقبره مقدس و راهی که به خانقاه صلاحیه می‌رسد قرار گرفته‌است.[۱] از سوی شرق، کلیسای مقبره مقدس در کنار آن است و مسجد در میان مجموعه‌ای از مغازه‌ها در ردیف شرقی روبه‌روی کلیسا واقع شده‌است.[۱]
طرح مسجد مربع و ساده است و مساحت آن در حدود ۱۶ متر مربع است.[۱] بنا از سنگ بومی ساخته شده و در دیوار جنوبی آن محرابی کوچک تعبیه شده‌است.[۲] مسجد مناره ندارد و بلندگویی در آن به کار نمی‌رود؛ روشنایی آن تنها با برق تأمین می‌شود.[۱] اداره اوقاف اسلامی بر این مسجد نظارت دارد و صاحبان مغازه‌ها و مشتریانشان از آن برای نماز بهره می‌گیرند.[۱]
ریشهٔ نام
واژهٔ «حیات» در زبان عربی جمع «حیّه» به معنای مار است. دربارهٔ علت این نام‌گذاری دو روایت عامیانه وجود دارد. بر پایهٔ روایت نخست، سنگی نزدیک مسجد وجود داشته که بر آن طلسم‌هایی نقش بسته بوده و باور عامه بر آن بوده که اگر جامه‌های فرد مارگزیده را بر آن سنگ بگذارند، شفا خواهد یافت.[۲] روایت دیگری که بر تابلوی معرفی مسجد آمده، حاکی از آن است که ماری همواره بر یکی از ستون‌های مسجد پیچیده بود و از همین رو این نام بر مسجد نهاده شد.[۲]
پیشینه
بنیاد
برخی روایات بنیاد مسجد را به سال ۳۰ هجری قمری بازمی‌گردانند؛ با این حال سندی مستند برای اثبات این ادعا در دست نیست.[۲]
بازسازی‌ها و کاربردهای گوناگون
مسجد حیات در دوره‌های مختلف بازسازی و دگرگونی کاربری را تجربه کرده‌است. در سال ۱۹۳۸ میلادی مسجد ویران و رها شده بود و پس از بازسازی دوباره برای نماز گشوده شد.[۲] در سال ۱۹۴۶ میلادی از آن به عنوان مقر انجمنی برای نابینایان بهره گرفته شد که در آنجا صندلی‌سازی آموزش داده می‌شد.[۲] همچنین بازسازی‌های دیگری در سال‌های ۱۹۵۸، ۱۹۷۵ و ۱۹۸۱ میلادی انجام گرفت.[۲]
اهمیت دینی و فرهنگی
مسجد حیات با وجود کوچکی، اهمیت دینی و فرهنگی چشمگیری دارد؛ زیرا از مساجد عمری اورشلیم به‌شمار می‌رود که به خلیفه عمر بن خطاب نسبت داده می‌شوند.[۳] این مسجد بخشی از میراث اسلامی شهر قدیم است و نمادی از همزیستی دینی و فرهنگی در این بخش از اورشلیم محسوب می‌شود.[۳]
چالش‌ها و تهدیدها
مسجد حیات مانند دیگر بناهای اسلامی اورشلیم با چالش‌هایی در زمینهٔ حفاظت و نگهداری در برابر دگرگونی‌های شهری و فشارهای سیاسی روبه‌روست.[۳] اداره اوقاف اسلامی و جامعهٔ محلی برای پاسداری از این بنای تاریخی و تداوم نقش دینی و فرهنگی آن تلاش می‌کنند.[۱]
جستارهای وابسته
منابع
- 1 2 3 4 5 6 «مساجد البلدة القدیمة فی مدینة القدس». وکالة وفا للأنباء. دریافت‌شده در ۲۹ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 4 5 6 7 «مسجد الحیات، مصلّی عریق بالبلدة القدیمة». الجزیره. ۲۰۲۴. دریافت‌شده در ۲۹ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 «هل تعرف المساجد فی البلدة القدیمة فی القدس؟». شبکه خبری فلسطین (PNN). دریافت‌شده در ۲۹ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Hayat Mosque». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۸ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «مسجد الحیات». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی ، بازبینی‌شده در ۲۸ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «مسجد حیات». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای اردو ، بازبینی‌شده در ۲۸ مارس ۲۰۲۶.
- مسجد در اورشلیم