مسیحیان کرد

مسیحیان کُرد
مناطق با اکثریت جمعیت
کردستان
دین‌ها
کلیسای کاتولیک، کلیسای ارتدکس شرقی، پروتستانتیسم[۱]
از نظر تاریخی: کلیسای مشرق،[۲] کلیسای ارتدکس سریانی[۳]
کتاب‌های دینی
کتاب مقدس
زبان‌ها
زبان‌های کردی، زبان‌های زازا-گورانی

مسیحیان کُرد به کُردهایی اطلاق می‌شود که پیرو دین مسیحیت هستند.[۴][۵][۶] برخی از کُردها در طول تاریخ پیرو مسیحیت بودند و زمانی‌که بیشتر کُردها به اسلام گرویدند، همچنان مسیحی باقی ماندند؛ با این‌حال، اکثریت مسیحیان کُرد امروزی نوکیش (تازه‌مسیحی‌شده) هستند.[۷] از نظر تاریخی، کُردهایی که به مسیحیت گرویدند، از پیشینه‌های متنوعی از جمله دین ایران باستان، زرتشت، اسلام و ایزدی بودند.

تاریخ

در سدهٔ دهم میلادی، شاهزادهٔ کُرد، ابن‌الزحّاک که دژ الجعفری را در اختیار داشت، از اسلام به مسیحیت ارتدوکس گروید و بیزانسی‌ها در برابر این تغییر دین، به او زمین و یک دژ واگذار کردند.[۸] در سال ۹۲۷ میلادی، او و خانواده‌اش در جریان یورشی به‌دست ثمل الدلفی، حاکم طرسوس، اعدام شدند.[۹]

در اواخر سدهٔ یازدهم و اوایل سدهٔ دوازدهم میلادی، مسیحیان کُرد اقلیتی از نیروی‌نظامی دژ شَیزَر در نزدیکی حماة، سوریه را تشکیل می‌دادند.[۱۰]

زاکاریان، یک دودمان ارمنی–گرجی[۱۱] با تبار کُردی بود.[۱۲][۱۳][۱۴][۱۵][۱۶] این دودمان، در سدهٔ سیزدهم میلادی بر بخش‌هایی از ارمنستان شمالی حکومت می‌کرد و با بنیان‌گذاری صومعه‌های تازه، کوشید تا فعالیت‌های علمی و فرهنگی را رونق بخشد.[۱۷]

مارکو پولو در کتاب خود آورده‌است که در بین کُردهای مسلمانی که در نواحی کوهستانی موصل ساکن بودند، اقلیتی نیز مسیحی بودند.[۱۸]

کُردهایی که به مسیحیت می‌گرویدند، معمولاً به کلیسای مشرق وابسته بودند.[۱۹] پژوهشگران انجمن سلطنتی جغرافیا در سیواس گزارش دادند که یک طایفهٔ محلی کُرد، برخی آداب و رسوم مسیحی را حفظ کرده و گاهی خود را مسیحی معرفی می‌کردند.[۲۰]

بخش بزرگی از کُردهایی که به مسیحیت گرویدند، پیشینه ایزدی داشتند. تو قرن هفدهم، گروه‌های مذهبی مثل کرملی‌ها، فرانسیسکن‌ها و یسوعی‌ها به مناطق ایزدی‌نشین، به‌ویژه سنجار و سوریه، رفت‌وآمد کردند.[۲۱] برخی ایزدی‌های عثمانی به دلیل مسائل اجتماعی مرتبط با ایزدی‌گری به مسیحیت گرویدند. در سدهٔ نوزدهم، هر دو گروه مبلغان پروتستان و کاتولیک به ایزدی‌ها علاقه‌مند شدند. در امپراتوری عثمانی، ترک اسلام جرم بود، اما از آنجا که ایزدی‌ها مسلمان نبودند، گرویدن آن‌ها به مسیحیت و تبلیغ مسیحیت در میان آن‌ها جرم محسوب نمی‌شد، و فعالیت‌های مذهبی مسیحی در جوامع ایزدی رونق گرفت. در دههٔ ۱۸۸۰، دولت عثمانی مبلغان اسلامی را برای ایزدی‌ها فرستاد و ادعا کرد که از آنجا که جوامع ایزدی پذیرای مبلغان مسیحی هستند، می‌توانند پذیرای مبلغان اسلامی نیز باشند.[۲۲] مبلغان مسیحی بعداً توجه جهانی‌را به ایزدی‌ها جلب کردند، که جامعه‌ای نسبتاً منزوی و جدا از دیگران بودند.[۲۳]

در سده‌های نوزدهم و بیستم، حدود ۲۰۰ مبلغ مسیحی در کردستان زندگی می‌کردند. شمار اندکی از آنان به زبان کُردی سخن می‌گفتند یا آشنایی نزدیکی با کُردها داشتند. فعالیت‌های تبلیغی مسیحیان در کُردستان به دلایل گوناگون شکست‌خورده تلقی شد. مبلغان پروتستان کوشیدند مسیحیان آشوری و ارمنی را برای این کار به‌کار گیرند، با این باور که کُردها با آنان بیشتر خو می‌گیرند تا با خارجیان. با این‌حال، مسیحیان آشوری و ارمنی از تبلیغ مسیحیت در میان کُردها خودداری کردند و کسانی‌هم که پذیرفتند، کمتر از خودِ مبلغان پروتستان موفق بودند؛ در حالی‌که پروتستان‌ها نیز طی بیش‌از یک سده فعالیت، هیچ پیشرفتی در کُردستان به‌دست نیاورده‌بودند. مبلغان کاتولیک در ایجاد روابط با جوامع آشوری، کلدانی و ارمنی کامیاب بودند، اما هنگامی که به تبلیغ در میان کُردها پرداختند و چند ایزدی را به مسیحیت گرواندند، مسیحیان محلی از شرکت در آیین‌های مذهبی آنان خودداری کردند. در نتیجه، مبلغان کاتولیک همهٔ فعالیت‌های تبلیغی در میان کُردها را متوقف کردند و تنها بر دیگر جوامع مسیحی متمرکز شدند. آشوریان و ارمنیان نیز از پذیرش کُردها در کلیساهای خود سر باز زدند؛ به‌ویژه آشوریان که به‌عنوان «دشمنان موروثی» کُردها توصیف می‌شدند. پس‌از ناکامی پروتستان‌ها در به‌کارگیری آشوریان و ارمنیان برای تبلیغ در میان کُردها، مبلغان مستقیماً خود به تبلیغ میان کُردها پرداختند، اما موفقیتی کسب نکردند و بسیاری از آنان کشته‌شدند و بدین‌ترتیب، فعالیت‌هایشان پایان‌یافت.[۲۴]

مسیحیان کُرد معاصر

بخشی از عهد جدید[الف] نخستین‌بار در سال ۱۸۵۶ به زبان کُردی ترجمه و منتشر شد.[۲۵]

کلیسای مسیح کوردزمان (کُردی‌زبان) در اواخر سال ۲۰۰۰ در هەولێر (اربیل) بنیان‌گذاری شد و در استان‌های سلیمانیه و دهوک نیز شعبه‌هایی دارد. این کلیسا نخستین کلیسای انجیلی کُردی در عراق به‌شمار می‌رود.[۲۶] نشان این کلیسا از خورشیدی زرد و یک صلیب تشکیل شده‌است که از پشت رشته‌کوهی برمی‌آید. بنا بر گفتهٔ یکی از نوکیشان‌های کُرد، از سال ۲۰۰۶ تاکنون حدود ۵۰۰ جوان مسلمان کُرد در سراسر کُردستان به مسیحیت گرویده‌اند.[۲۷] همچنین یک سرباز کُرد عراقی که مسیحی شده‌بود و ادعا می‌کرد سلاح‌های کشتار جمعی جابه‌جا کرده، گفته‌بود که در کردستان عراق موجی از گرایش کُردها به مسیحیت شروع شده‌است.[۲۸]

پس‌از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، موجی از گرویدن کُردها به مسیحیت پدیدآمد. در کشورهای پساشوروی، بیشتر کُردهایی که به مسیحیت گروییده‌بودند، ایزدی بودند.[۲۹] تا سال ۲۰۱۹، حدود ۳۶۰۰ ایزدی در ارمنستان به مسیحیت گرویدند.[۳۰] ایزدی‌هایی که به مسیحیت گرویده بودند، توسط جامعهٔ ایزدی طرد و مورد بدرفتاری قرار گرفتند.[۳۱] در سال ۲۰۲۳، یک گروه مبلغ انجیلی پس‌از برپایی مراسم دعا در یک معبد ایزدی برای نابودی ایزدی‌گری، جنجالی ایجاد کرد. پس‌از نسل‌کشی ایزدی‌ها، موجی از گرویدن ایزدی‌ها به مسیحیت شکل گرفت که عمدتاً از طریق مبلغان مسیحی بود. فیان دخیل خواستار ممنوعیت مبلغان مسیحی در منطقهٔ کردستان شد، اما دولت اقلیم کردستان این درخواست را رد کرد و دفتر امور مسیحیان اقلیم اعلام کرد که مبلغان فعالیت‌های خود را به‌صورت اخلاقی انجام داده‌اند. مبلغان مسیحی مهاجرت ایزدی‌های آواره به منطقهٔ کردستان را فرصتی طلایی برای گرویدن آنان می‌دانستند، زیرا ایزدی‌ها به‌طور تاریخی آن‌چنان منزوی بوده‌اند که حتی مبلغان بومی عراق نیز قادر به گرواندن آن‌ها نبودند. تا اواخر سال ۲۰۱۵، حدود ۸۰۰ ایزدی به مسیحیت گروییده بودند و بیش از ۷۰٪ از نوکیشان مسیحی در اردوگاه‌های پناهندگان ایزدی بودند. ولید شویبات، مبلغان مسیحی و فیان دخیل و تلاش‌های او برای ممنوعیت تبلیغ مسیحیت را مورد انتقاد قرار داد و مدعی شد که دخیل ترجیح می‌دهد «به شیطان پرستش کند تا عیسی». ایزدی‌ها به‌طور تاریخی نسبت به مسیحیت و به‌ویژه مبلغان مسیحی، دیدگاه خصمانه داشته‌اند.[۳۲]

مدای مامدی، ایزدی اهل گرجستان که به کلیسای ارتدوکس گرجی گرویده بود، در فوریهٔ ۲۰۲۳ توسط اسقفیّهٔ آمریکای شمالی کلیسای ارتدوکس گرجستان کشیش شد و بدین ترتیب نخستین کُردی بود که به‌عنوان کشیش ارتدوکس مسیحی منصوب شد.[۳۳]

برخی از ارمنی‌های پنهانی که فرهنگ و زبان کُردی را پذیرفته و مسلمان شده‌بودند، برای برگشتن به ریشه‌های ارمنی خود دوباره به مسیحیت گرویدند.[۳۴] بسیاری از مسیحیان کُرد، از لحاظ قومی کُرد نبودند، بلکه ارمنی یا آشوری بودند که در کردستان سکونت داشتند، به زبان کردی صحبت می‌کردند و به‌عنوان مسیحیان کُرد شناخته می‌شدند.[۳۵][۳۶] در سال ۲۰۱۹، حدود ۸۰ تا ۱۰۰ کُرد در شهر کوبانی به مسیحیت گرویدند.[۳۷][۳۸][۳۹] یک کشیش انجیلی اهل حلب اظهار داشت که کُردهایی که به مسیحیت گروییده بودند، اغلب به دلیل سیاست‌های ضدکُردی رجب طیب اردوغان، که اسلام‌گرایی و ملی‌گرایی ترکی را ترویج می‌کرد، و همچنین جنایاتی که اسلام‌گرایان تحت حمایت ترکیه علیه کُردها در جریان جنگ داخلی سوریه مرتکب شدند، از اسلام ناراضی بودند و به مسیحیت گروییدند.[۴۰]

یادداشت‌ها

  1. ↑ عهد جدید کتاب مقدس مسیحیان است که شامل زندگی‌نامهٔ عیسی‌مسیح و نوشته‌های حواریون است.

منابع

  1. ↑ Muhammad, Hoshavi. "Monk Madai. The Kurdish People and Christianity". OrthoChristian.Com.
  2. ↑ Joseph, John (2000). The Modern Assyrians of the Middle East: Encounters with Western Christian Missions, Archaeologists, & Colonial Powers, Brill Academic Publishers. شابک ‎۹۰−۰۴−۱۱۶۴۱−۹, p. 61
  3. ↑ Driver, G. R. (1922). "The Religion of the Kurds", Bulletin of the School of Oriental Studies, Vol. 2, No. 2. University of London. pp. 197–213.
  4. ↑ Seker, Can (2006). "Zerdeştî û Ezdayetî".
  5. ↑ Mîdî, Sozdar (2014). "Ta Kengê Bêdengî Li Ser Tewrên Tabûra Pêncan ya Islama Tundrew" (PDF). Pênûsa Nû. 28: 6. Archived from the original (PDF) on 8 September 2021. Retrieved 3 September 2018.
  6. ↑ "Çîroka 2 keçên Şingalê: Du ol di malekê de!". Rûdaw.net. 2015-08-03. Retrieved 2018-09-04.
  7. ↑ Kennedy, Hugh N. (2004). The Prophet and the age of the Caliphates: the Islamic Near East from the sixth to the eleventh century (2nd ed.). Harlow, England: Pearson-Longman. ISBN 0-582-40525-4. OCLC 55792252.
  8. ↑ A. Vasilyev, Vizantija i araby. Vol. II. (Saint-Petersburg, 1902), p. 220.
  9. ↑ Paul F. Robinson, Just War in Comparative Perspective, Ashgate Publishing, Ltd. , 233pp. , 2003, (see p.162)
  10. ↑ David Nicolle, Christa Hook, Saracen Faris, 1050-1250 AD, 64 pp. , Osprey Publishing, 1994, شابک ‎۱−۸۵۵۳۲−۴۵۳−۹, see p.7, Table A.
  11. ↑ Toumanoff, Cyril (1966). "Armenia and Georgia". The Cambridge Medieval History. Vol. IV: The Byzantine Empire, part I chapter XIV. Cambridge. pp. 593—637: "Later, in the twelfth and thirteenth centuries, the Armenian house of the Zachariads (Mkhargrdzeli) ruled in northern Armenia at Ani, Lor'i, Kars, and Dvin under the Georgian aegis."
  12. ↑ Lidov, Alexei (1991). The mural paintings of Akhtala. p. 14: "It is clear from the account of these Armenian historians that Ivane's great grandfather broke away from the Kurdish tribe of Babir" Nauka Publishers, Central Dept. of Oriental Literature, University of Michigan, شابک ‎۵−۰۲−۰۱۷۵۶۹−۲ شابک ‎۹۷۸−۵−۰۲−۰۱۷۵۶۹−۳.
  13. ↑ Minorsky, Vladimir (1953). Studies in Caucasian History. p. 102: "According to a tradition which has every reason to be true, their ancestors were Mesopotamian Kurds of the tribe (xel) Babirakan." CUP Archive. شابک ‎۰−۵۲۱−۰۵۷۳۵−۳, شابک ‎۹۷۸−۰−۵۲۱−۰۵۷۳۵−۶.
  14. ↑ Richard Barrie Dobson. (2000). Encyclopedia of the Middle Ages: A-J, p. 107: "... under the Christianized Kurdish dynasty of Zak'arids they tried to re-establish nazarar system ..." Editions du Cerf, University of Michigan, شابک ‎۰−۲۲۷−۶۷۹۳۱−۸, شابک ‎۹۷۸−۰−۲۲۷−۶۷۹۳۱−۹.
  15. ↑ William Edward David Allen (1932). A History of the Georgian People: From the Beginning Down to the Russian Conquest in the Nineteenth Century. p. 104: "She retained and leant upon the numerous relatives of Sargis Mkhargrdzeli, an aznauri of Kurdish origin." Taylor & Francis, شابک ‎۰−۷۱۰۰−۶۹۵۹−۶, شابک ‎۹۷۸−۰−۷۱۰۰−۶۹۵۹−۷.
  16. ↑ Vardan Arewelts'i's, Compilation of History: "In these time there lived the glorious princes Zak'are' and Iwane', sons of Sargis, son of Vahram, son of Zak'are', son of Sargis of Kurdish nationality (i K'urd azge')" p. 82
  17. ↑ A. Vauchez, R. B. Dobson, M. Lapidge, Encyclopedia of the Middle Ages: A-J, 1624 pp. , Editions du Cerf, 2000, شابک ‎۰۲۲۷۶۷۹۳۱۸, 9780227679319, see p.107
  18. ↑ Polo, Marco (1920), "Chapter 5" , in Cordier, Henri (ed.), The Travels of Marco Polo , translated by Yule, Henry – via Wikisource
  19. ↑ John Joseph, The Modern Assyrians of the Middle East: Encounters with Western Christian Missions, Archaeologists, & Colonial Powers, Brill Academic Publishers, 292 pp., 2000, شابک ‎۹۰−۰۴−۱۱۶۴۱−۹, p.61
  20. ↑ Proceedings of the Royal Geographical Society And Monthly Record Of Geography, Volume 6, 1884, pp. 313, Stanford
  21. ↑ Collective and State Violence in Turkey: The Construction of a National Identity from Empire to Nation-State, 2020, pp. 405-406
  22. ↑ Encyclopedia of the Ottoman Empire, Gábor Ágoston, Bruce Alan Masters, 2009, pp. 602
  23. ↑ Collective and State Violence in Turkey: The Construction of a National Identity from Empire to Nation-State, 2020, pp. 401
  24. ↑ ETHNIC REALITIES and the CHURCH: Lessons from Kurdistan: A history of mission work, 1668 - 1990, Robert Blincoe, pp. 17-20, 193-199
  25. ↑ Dehqan, Mustafa (2009). "A Kirmaşanî Translation of the Gospel of John" (PDF). Journal of Eastern Christian Studies. 61 (1–2): 207–211. doi:10.2143/JECS.61.1.2045832. Retrieved 4 December 2016.
  26. ↑ Revival Times بایگانی‌شده در ۲۰۰۷-۰۹-۲۸ توسط Wayback Machine
  27. ↑ Sunni extremists (21 May 2007). "Threaten to kill Christian converts in north". IRIN (به انگلیسی).
  28. ↑ Kurds in Northern Iraq Converting to Christianity: Iraqi General
  29. ↑ "ABD'de bir ilk: Ortodoks kilisesine Kürt papaz". Gazete Duvar (به ترکی استانبولی). 2023-02-18. Retrieved 2025-01-14.
  30. ↑ "Population (urban, rural) by Ethnicity, Sex and Religious Belief" (PDF). Statistics of Armenia. Retrieved 22 May 2019.
  31. ↑ Aghayeva, Elene Shengelia, Rana (2018-09-06). "Georgia's Yazidis: Religion as Identity - Religious Beliefs". chai-khana.org (به انگلیسی). Retrieved 2019-08-30.
  32. ↑ "Yazidis Say They Are Being Targeted for Christian Conversion". Voice of America. Retrieved 2025-01-13.
  33. ↑ "Hierodeacon Madai Becomes The First Ethnic Kurd Ordained Into The Orthodox Christian Priesthood". Greek City Times (به انگلیسی). 2023-02-18. Retrieved 2025-01-13.
  34. ↑ The Autonomous Administration of North and East Syria: Between a Rock and a Hard Place, 2020, pp. 45-46, شابک ‎۹۷۸۱۹۱۲۹۹۷۵۱۰
  35. ↑ Rediscovering Kurdistan’s Cultures and Identities: The Call of the Cricket, 2018, pp. 206, شابک ‎۹۷۸۳۳۱۹۹۳۰۸۸۶
  36. ↑ Agha, Shaikh and State: The Social and Political Structures of Kurdistan, Martin van Bruinessen, pp. 8, 1991, شابک ‎۹۷۸۱۸۵۶۴۹۰۱۸۴
  37. ↑ Christianity Grows in Syrian Town in Wake of IS
  38. ↑ "Christianity grows in Syrian town once besieged by Islamic State". Reuters (به انگلیسی). 2019-04-16. Retrieved 2021-11-05.
  39. ↑ "Kurds Embrace Christianity and Kobani Celebrates Inauguration of Church". The Syrian Observer. 2019-06-26. Retrieved 2021-11-05.
  40. ↑ The Autonomous Administration of North and East Syria: Between a Rock and a Hard Place, 2020, pp. 45-46, شابک ‎۹۷۸۱۹۱۲۹۹۷۵۱۰
This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.