مسیر پیام‌رسانی وینت

شکل ۱: وینت به گیرنده متصل نمی‌شود. پروتئین آکسین، آنزیم گلیکوژن سینتاز کیناز و APC یک «کمپلکس تخریب» را تشکیل می‌دهند و بتا-کاتنین از بین می‌رود.
شکل ۲: وینت به گیرنده متصل می‌شود (آن را فعال می‌کند). پروتئین آکسین از «کمپلکس تخریب» حذف می‌شود. بتا-کاتنین به درون هسته حرکت می‌کند، به یک فاکتور رونویسی بر روی دی‌ان‌ای متصل می‌شود و رونویسی یک پروتئین را تحریک می‌کند. حرفِ "P" نشان دهنده فسفات است.

در زیست‌شناسی سلولی مسیر پیام‌رسانی سلولی وینت (انگلیسی: Wnt signaling pathway) گروهی از مسیرهای ترارسانی پیام هستند که با پروتئین‌هایی آغاز می‌شوند که پیام‌ها را از طریق گیرنده‌های سطح سلول به سلول دیگر منتقل می‌کنند. نام Wnt که «وینت» (wint) تلفظ می‌شود، یک تکواژ چندوجهی است که با استفاده از نام‌های «Wingless» و «Int-1» ایجاد شده است.[۱] مسیرهای پیام‌رسانی وینت از ارتباطات سلول‌های مجاور (پیام‌رسانی پاراکراین) یا ارتباط همان سلول (پیام‌رسانی اتوکراین) استفاده می‌کنند. در جانوران این مسیرها از نظر تکاملی «حفاظت‌شده» هستند، به این معنی که این مسیرها در گونه‌های جانوری از مگس میوه گرفته تا انسان مشابه هستند.[۲][۳][۴]

تا به امروز سه مسیر پیام‌رسانی سلولی وینت مشخص شده است: مسیر وینت متعارف (کانونی)، مسیر نامتعارف (غیرکانونی) قطبیت سلول مسطح، و مسیر وینت/کلسیم نامتعارف. هر سه مسیر با اتصال یک لیگاند پروتئین-وینت به یک گیرندهٔ خانواده فریزلد فعال می‌شوند که سیگنال بیولوژیکی را به پروتئین داخل سلولی دی‌شِـوِلد منتقل می‌کند. مسیر متعارف وینت منجر به تنظیم رونویسی ژن می‌شود و تصور می‌شود که تا حدودی توسط ژن SPATS1 تنظیم منفی می‌شود.[۵] مسیر نامتعارف (غیرکانونی) قطبیت سلول مسطح، اسکلت سلولی را که تضمین‌کنندهٔ شکل سلول است، تنظیم می‌کند. وظیفهٔ مسیر وینت/کلسیم نامتعارف، تنظیم پیام‌رسانی کلسیمی داخل سلول است.

مسیر پیام‌رسانی سلولی وینت نخستین بار در جریان پژوهش‌ها جهت درک نقش آن در سرطان‌زایی و سپس هنگام بررسی عملکرد آن در رشد رویان جانوری شناسایی شد. فرآیندهای جنینی که تحت کنترل این مسیر است شامل الگودهی محور بدن، تعیین سرنوشت سلولی، تکثیر سلولی و مهاجرت سلولی است. این فرایندها برای شکل‌گیری مناسب بافت‌های مهم بدن از جمله استخوان، قلب و ماهیچه ضروری هستند. نقش آن در رشد جنینی زمانی کشف شد که جهش‌های ژنتیکی در پروتئین‌های مسیر وینت، رویان‌های غیرعادی مگس سرکه را تولید کردند. پژوهش‌های بعدی نشان داد که ژن‌های مسئول این ناهنجاری‌ها بر رشد سرطان پستان در موش‌ها نیز تأثیر می‌گذارند. مسیر پیام‌رسانی وینت همچنین بازسازی بافت را در مغز استخوان، پوست و روده بزرگسالان کنترل می‌کند.[۶]

اهمیت بالینی این مسیر با جهش‌هایی که منجر به بیماری‌های مختلفی از جمله سرطان پستان، سرطان پروستات، گلیوبلاستوما، دیابت نوع ۲ و غیره می‌شود، نشان داده شده است.[۷][۳] در سال‌های اخیر، پژوهشگران نخستین استفاده موفقیت‌آمیز از مهارکننده‌های مسیر وینت را در مدل‌های بیماری در موش‌ها گزارش کردند.[۸]

جستارهای وابسته

منابع

  1. Nusse R, Brown A, Papkoff J, Scambler P, Shackleford G, McMahon A, et al. (January 1991). "A new nomenclature for int-1 and related genes: the Wnt gene family". Cell. 64 (2): 231. doi:10.1016/0092-8674(91)90633-a. PMID 1846319. S2CID 3189574.
  2. Nusse R, Varmus HE (June 1992). "Wnt genes". Cell. 69 (7): 1073–87. doi:10.1016/0092-8674(92)90630-U. PMID 1617723. S2CID 10422968.
  3. 1 2 Komiya Y, Habas R (April 2008). "Wnt signal transduction pathways". Organogenesis. 4 (2): 68–75. doi:10.4161/org.4.2.5851. PMC 2634250. PMID 19279717.
  4. Nusse R (January 2005). "Wnt signaling in disease and in development". Cell Research. 15 (1): 28–32. doi:10.1038/sj.cr.7290260. PMID 15686623.
  5. Zhang H, Zhang H, Zhang Y, Ng SS, Ren F, Wang Y, Duan Y, Chen L, Zhai Y, Guo Q, Chang Z (November 2010). "Dishevelled-DEP domain interacting protein (DDIP) inhibits Wnt signaling by promoting TCF4 degradation and disrupting the TCF4/beta-catenin complex". Cellular Signalling. 22 (11): 1753–60. doi:10.1016/j.cellsig.2010.06.016. PMID 20603214.
  6. Goessling W, North TE, Loewer S, Lord AM, Lee S, Stoick-Cooper CL, Weidinger G, Puder M, Daley GQ, Moon RT, Zon LI (March 2009). "Genetic interaction of PGE2 and Wnt signaling regulates developmental specification of stem cells and regeneration". Cell. 136 (6): 1136–47. doi:10.1016/j.cell.2009.01.015. PMC 2692708. PMID 19303855.
  7. Logan CY, Nusse R (2004). "The Wnt signaling pathway in development and disease". Annual Review of Cell and Developmental Biology. 20: 781–810. CiteSeerX 10.1.1.322.311. doi:10.1146/annurev.cellbio.20.010403.113126. PMID 15473860.
  8. Zimmerli D, Hausmann G, Cantù C, Basler K (December 2017). "Pharmacological interventions in the Wnt pathway: inhibition of Wnt secretion versus disrupting the protein-protein interfaces of nuclear factors". British Journal of Pharmacology. 174 (24): 4600–4610. doi:10.1111/bph.13864. PMC 5727313. PMID 28521071.

برای مطالعهٔ بیشتر

پیوند به بیرون