معبد آپولون در دلفی

Temple of Apollo
دین
منطقه	هلنیسم
الوهیت	آپولون
مکان
مکان	دلفی
مختصات	۳۸°۲۸′۵۶″ شمالی ۲۲°۳۰′۰۴″ شرقی / ۳۸٫۴۸۲۲۲°شمالی ۲۲٫۵۰۱۱۱°شرقی / 38.48222; 22.50111
معماری
معمار(ها)	اسپینتاروس کورینتی خِندوروس آگاتون

معبد آپولون، خدای موسیقی، هارمونی، نور، شفا و اورالس، مهمترین و برجسته‌ترین جایگاه در میان حرم‌های پان‌هلنی در شهر دلفی بود. این عمارت با ستون‌های نیمه بازسازی شده که امروزه قابل مشاهده است، به قرن بیستم قبل از میلاد برمی‌گردد و طبق روایت‌های باستانی، پنج معبد با معماری مشابه در طول تاریخ ساخته شده‌اند.^[۱] پیشگویان زن که با نام پیتیا شناخته می‌شدند، در قسمت اوراکل دلفیِ این معبد کار می‌کردند.^[۲]

معبد آپولو در دلفی که در کوه پارناسوس در یونان مرکزی قرار دارد، بخشی از مکان‌های مقدس و امن پان‌هلنیک و مکانی دورافتاده، در دلفی است که نسبت به سکونتگاه‌های یونانی مرکزیت داشت. موقعیت مرتفع معبد بر روی کوه هم نشان دهنده برجستگی آپولون و هم خود حرم است. بر اساس اندازه‌گیری‌هایی که تصور می‌شود توسط زئوس ایجاد شده‌است، دلفی مرکز جهان برای یونانی‌ها بوده و «امفالوس» یا «ناف» زمین در معبد مقدس آپولون قرار داشت. شهر دلفی به دور از نفوذ شهرهای متنفذ، اما همچنان مرکزی بود و مکان حرم پان‌هلنیک ماهیت آن را تقویت می‌کرد و به این ایده کمک می‌کرد که می‌توان به آپولون به عنوان یک مرجع خدایگانی بی‌طرف اعتماد کرد. معبد آپولون در دلفی با توجه به موقعیت مرکزی و دسترسی دشوارش، مکان معمولی نبود، بلکه مکانی نزدیک به خدایان بود.

هر معبد یونانی بنای مقدسی بود که به یک ایزد خاص اختصاص داشت و نیایشگران بر این باور بودند که او مرتب به آن بنا سر می‌زند. حتی کوچک‌ترین شهرها چندین معبد داشتند و هر ایزدی معابدی داشت که در سرتاسر یونان پراکنده بودند. سرانجام عبادتگاه‌های دینی خاصی در یونان پدیدار شدند که همه پولیس‌های گوناگون (دولت‌شهرهای مختلف یونان مثل آتن، اسپارت و ...) آن‌ها را دارایی مشترکشان به حساب می‌آوردند. مهم‌ترین و مشهورترین آن‌ها معبد آپولون در شهر دلفی بود که اوراکل دلفی در داخل آن قرار داشت. این اوراکل از طریق کاهنه‌ای به نام پیتیا پیام‌های ایزد آپولون را به نیایشگران منتقل می‌کرد و مرکز ارتباط میان انسان و جهان ایزدی به‌شمار می‌رفت. معبد دلفی بدون اوراکل فقط یک عبادتگاه محلی بود، اما با حضور آن به مهم‌ترین مرکز مذهبی و مشورتی سراسر یونان بدل شد.

معبد دلفی به ایزد بلندمرتبه خورشید، آپولون تعلق داشت. مردم از سرتاسر یونان برای نظرخواهی از پوتیا، کاهنهٔ غیبگوی عبادتگاه، به آنجا سفر می‌کردند. اکثر مردم عقیده داشتند آپولون و دیگر ایزدان به واسطه او مستقیماً با انسان‌ها سخن می‌گویند. هیچ‌کس به‌درستی نمی‌دانست پوتیا چگونه برگزیده می‌شود، اما معمولاً زنی دهقانی و بی‌نام‌ونشان بود که از نظر اجتماعی برجسته نبود. با این حال، سخنان او در حکم کلام ایزدی تلقی می‌شد. کسانی که برای مشورت به دلفی می‌آمدند، هزینهٔ زندگی پوتیا را می‌پرداختند. هرچند معابد دیگری نیز در یونان کاهنه‌های پیشگو داشتند، هیچ‌کدام به اندازه معبد دلفی مقدس و معتبر شمرده نمی‌شد. دلفی نه‌فقط عبادتگاهی برای آپولون، بلکه نقطهٔ اتصال میان انسان و جهان غیب بود.^[۳]

سرانجام، همین که احیای تجارت آغاز شد و پولیس‌ها ثروتمند شدند، نیایشگاه دلفی به انبار بزرگی از مال و منال تبدیل شد. بسیاری از نیایشگران، افزون بر پرداخت ورودیه، هدایای فاخر، از جمله فلزات گرانبهایی چون طلا برای آپولون می‌آوردند. همچنین، از آنجا که عبادتگاه محل مقدسی بود که کسی جرأت سرقت از آن نداشت، مردم اغلب اشیای قیمتی خود را به امانت در آنجا می‌گذاشتند.^[۴]

تیتوس لیویوس، مؤرخ رومی، در کتاب از پیدایش روم نوشته‌ که لوکیوس تارکوئینیوس متکبر، واپسین شاه روم، خوابی ناخوشایند دید که از آن بسیار مضطرب شد و بر آن شد تا کسانی را به‌سوی پیتیا بفرستد تا از او تعبیر خوابش را بخواهند. چون جرئت نکرد پاسخ‌های احتمالی پیتیا را به کس دیگری بسپارد، دو پسر خود، تیتوس و آرونس، را روانهٔ دلفی کرد و خواهرزادهٔ خویش، لوکیوس یونیوس بروتوس، را نیز همسفرشان کرد. پس چون این سه تن به معبد دلفی رسیدند و تعبیر خواب شاه را از پیتیا خواستند، تیتوس و آرونس از پیتیا پرسیدند که کدامشان شاهِ روم خواهد شد. او پاسخ داد که هرکس که زودتر مادرش را بوسه زند، شاه روم می‌شود. در حالی‌که تیتوس و آرونس قرعه می‌زدند که کدام‌یک پس از رسیدن به روم مادرش را ببوسد، بروتوس با خود پنداشت که منظور پیتیا از لفظ «مادر» زمین بوده است. پس تظاهر به لغزیدن کرد و در حینی که به زمین می‌افتاد، زمین را بوسید. این پیشگویی تحقق یافت، چنان‌که او کمی بعد خاندان شاهان را برانداخت و جمهوری روم را تأسیس کرد و خود نخستین کنسول آن شد.^[۵]

پرونده‌های رسانه‌ای مربوط به Temple of Apollo in Delphi در ویکی‌انبار