معماری رمانسک اوتونی

معماری اتونی (Ottonian Architecture)

کلیسای جامع سنت مری (هیلدسهایم) ضلع غربی کلیسای جامع هیلدس‌هایم
مشخصات عمومی و بازه زمانی
دوره تاریخی	اواسط قرن ۱۰ تا اواسط قرن ۱۱ میلادی (دوران سلسله اتونی)
۱. سازه و ایستایی
سیستم سازه‌ای	دیوارهای باربر سنگی ضخیم با سیستم تیر و ستون داخلی
نوع ستون‌ها	تناوب ستون (ستون‌های گرد و جرزهای چهارگوش)؛ سرستون‌های ساده و بلوکی
نوع سقف	سقف‌های مسطح چوبی (برخلاف طاق‌های سنگی رومانسک)
ضخامت دیوارها	بسیار ضخیم و تودهوار (Massive) برای تحمل بار و ایجاد امنیت
وضعیت برج‌ها	استفاده گسترده از برج‌های دوقلو در غرب‌خانه (Westwork) و شرق ساختمان
۲. کالبد و هندسه
پلان ساختمانی	پلان باسیلیکایی با دو بازویی (Transept) در دو انتها (شرقی و غربی)
شکل قوس‌ها	قوس‌های نیم‌دایره‌ای (رومی) ساده و متقارن
مصالح اصلی	سنگ لاشه، ماسه‌سنگ و گاهی آجر در مناطق خاص
اندازه پنجره‌ها	پنجره‌های کوچک و مرتفع در بخش میان‌سرا (Clerestory)
۳. کیفیت فضایی و بصری
حس فضا	فضایی وسیع، متقارن، سنگین و یادمانی (Monumental)
نورپردازی	نور ملایم و متمرکز که از پنجره‌های ردیف بالا تامین می‌شود
تزئینات سردر	طاق‌نماهای کور (Blind Arcades)، نقاشی‌های دیواری و گچ‌بری‌های ساده
۴. شناسنامه و عملکرد
کاربری اصلی	کلیساهای جامع، صومعه‌ها و کاخ‌های امپراتوری
نمونه شاخص	کلیسای جامع هیلدس‌هایم کلیسای سنت سیریاکوس گرنرود

معماری اتونی (به انگلیسی: Ottonian Architecture) سبکی از معماری در اروپای مرکزی و متعلق به دوران پیش‌رومانسک است که در قرن دهم و اوایل قرن یازدهم میلادی، در دوران امپراتوری سلسله اتونی (به‌ویژه دوران فرمانروایی اتوی اول، دوم و سوم) شکوفا شد. این سبک که ریشه در معماری کارولنژی دارد، پل ارتباطی مهمی به سوی سبک رومانسک محسوب می‌شود.

ویژگی‌های ساختاری و کالبدی

معماری اتونی با تأکید بر نظم هندسی، تقارن و ابعاد یادمانی شناخته می‌شود. یکی از بارزترین ویژگی‌های این سبک، استفاده از پلان باسیلیکایی با دو بازوی در دو انتهای شرقی و غربی ساختمان است که به «پلان دو قطبی» شهرت دارد. برخلاف سبک‌های بعدی، سقف‌های این دوران عمدتاً به‌صورت مسطح و چوبی ساخته می‌شدند که بر روی دیوارهای ضخیم و توده‌وار سنگی استوار بود.

در فضای داخلی، «تناوب ستون‌ها» که شامل قرارگیری یک جرز پس از دو ستون گرد است، ریتم بصری خاصی به شبستان می‌بخشید. پنجره‌ها معمولاً کوچک، مرتفع و دارای قوس‌های نیم‌دایره‌ای ساده بودند که نوری ملایم و متمرکز را به فضای داخلی هدایت می‌کردند.

نمونه‌های شاخص

کلیسای سنت میشائیل هیلدس‌هایم که توسط اسقف برنوارد بنا شد، کامل‌ترین نمونه از معماری اتونی به‌شمار می‌رود. این بنا به دلیل تقارن دقیق میان بخش شرقی و غربی و برج‌های دوقلوی انتهای بازویی‌ها، از شاهکارهای این دوره است. همچنین کلیسای سنت سیریاکوس در گرنرود قدیمی‌ترین نمونه‌ای است که ویژگی «گالری طبقه دوم» را در خود جای داده است.