مفصل اطلسیپسسری
| مفصل اطلسیپسسری | |
|---|---|
 غشای اطلسیپسسری قدامی و رباط اطلسیمحوری. | |
 غشای اطلسیپسسری خلفی و رباط اطلسیمحوری. | |
| جزئیات | |
| دستگاه | استخوانبندی |
| شناسهها | |
| لاتین | articulatio atlantooccipitalis |
| MeSH | D001269 |
| TA98 | A03.1.08.001 |
| TA2 | 1630 |
| FMA | 24939 |
مفصل اطلسیپسسری (انگلیسی: Atlanto-occipital joint) مفصلی بین مهره اطلس و استخوان پسسری است. این مفصل از یک جفت مفصل لقمهای (کوندیلوئید) تشکیل شده و یک زلالهای (سینوویال) است.
ساختار
مفصل اطلسیپسسری محل اتصال مهره اطلس و استخوان پسسری است. این مفصل شامل یک جفت مفصل از نوع لقمهای است و در دسته مفاصل سینوویال قرار میگیرد.
رباطها
رباطهایی (لیگامانهایی) که این استخوانها را به هم متصل میکنند عبارتند از:
- دو پوشینه مفصلی (کپسول مفصلی)
- غشای اطلسیپسسری خلفی
- غشای اطلسیپسسری قدامی
کپسول
کپسولهای مفصل اطلسیپسسری، کوندیلهای استخوان پسسری را احاطه کرده و آنها را به زوائد مفصلی مهره اطلس متصل میکنند؛ این کپسولها نازک و شل هستند.
تنوع
الحاق اطلسیپسسری (Atlantooccipital fusion) که با نام «پسسریشدن (اکسیپیتالیزاسیون) اطلس» نیز شناخته میشود، یک ناهنجاری مادرزادی یا اکتسابی است که با جوش خوردن جزئی یا کامل مهره اطلس به پایه استخوان پسسری مشخص میشود. این مورد در ۰٫۱۲٪ تا ۰٫۷۲٪ از جمعیت دیده میشود.[۱] این الحاق منجر به حذف یا کاهش حرکت و وضعیت غیرطبیعی گردن میشود و حتی ممکن است باعث تنگی سوراخ بزرگ (فرامن مگنوم) و فشار بر طناب نخاعی گردد.[۲]
کارکرد
حرکات مجاز در این مفصل عبارتند از:
- (الف) خم شدن (فلکشن) و باز شدن (اکستنشن) حول محور عرضی (مدیولترال) که باعث حرکت معمول تکان دادن سر به جلو و عقب (به نشانه تأیید) میشود.
- (ب) حرکت جانبی جزئی یا همش جانبی (Lateroflexion) به یک سمت یا سمت دیگر حول محور قدامیخلفی (آنتروپوستریور).
خم شدن (فلکشن) عمدتاً توسط عملکرد ماهیچه دراز سر و ماهیچه راست پیشین سر انجام میشود؛ باز شدن (اکستنشن) توسط ماهیچه بزرگ راست پس سر، ماهیچه کوچک راست پس سر، ماهیچه مایل فوقانی سر، ماهیچه نیمخاری سر، ماهیچه نواری سر، ماهیچه جناغیپستانکی و الیاف فوقانی ماهیچه ذوزنقهای صورت میگیرد.
ماهیچه راست کناری سر در حرکت جانبی نقش دارد که توسط ماهیچههای ذوزنقهای، نواری سر، نیمخاری سر و جناغیپستانکی همان سمت همراهی میشود.
اهمیت بالینی
دررفتگی
مفصل اطلسیپسسری ممکن است دچار دررفتگی شود، بهویژه در اثر حوادث شدید مانند تصادف رانندگی.[۳] این وضعیت را میتوان با استفاده از سیتی اسکن یا تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MRI) از سر و گردن تشخیص داد.[۳] ممکن است از جراحی برای تثبیت مفصل و هرگونه شکستگی استخوان مرتبط استفاده شود.[۳] حرکت گردن ممکن است تا مدتها پس از این آسیب کاهش یابد.[۳] چنین آسیبهایی همچنین ممکن است منجر به بیشجنبشی مفصل شود که با پرتونگاری قابل تشخیص است.[۴] این موضوع بهویژه زمانی صادق است که در طول درمان از کشش (Traction) استفاده شود.[۴]
نگارهها
استخوان پسسری. سطح خارجی.
منابع
- ↑ Sharma, D. K.; Sharma, Deepak; Sharma, Vandana (June 2017). "Atlantooccipital Fusion: Prevalence and its Developmental and Clinical Correlation". Journal of Clinical and Diagnostic Research. 11 (6): AC01–AC03. doi:10.7860/JCDR/2017/26183.9999. ISSN 2249-782X. PMC 5535332. PMID 28764139.
- ↑ Davis, Bibin Joe; Chaudhary, Dinesh Chander; Jayan, Balakrishnan; Thakur, Vivek Kumar; Chopra, Sukhbir Singh; Sandhu, Guramrit (2024-04-01). "Atlanto-occipital Assimilation an Incidental Cephalometric Finding: Diagnosis and Clinical Implications – A Case Report". Journal of Indian Orthodontic Society (به انگلیسی). 58 (2): 199–204. doi:10.1177/03015742241231653. ISSN 0301-5742.
- 1 2 3 4 Govender, S.; Vlok, G. J.; Fisher-Jeffes, N.; Du Preez, C. P. (August 2003). "Traumatic dislocation of the atlanto-occipital joint". The Journal of Bone and Joint Surgery. British Volume. 85-B (6): 875–878. doi:10.1302/0301-620X.85B6.14092.
- 1 2 Wiesel, Samuel; Kraus, David; Rothman, Richard H. (October 1978). "Atlanto-occipital Hypermobility". Orthopedic Clinics of North America. 9 (4): 969–972. doi:10.1016/S0030-5898(20)32207-0. PMID 740387.
- مشارکتکنندگان ویکیپدیا. «Atlanto-occipital joint». در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۲۹ دسامبر ۲۰۲۵.