مهر بلورین مانی

مُهر بلورین مانی
مُهر بلورین از نمای سطح محدب و گرد آن
نام دیگرمُهرسنگ بلورین مانی
مکانمیان‌رودان
تاریخ
جنسکوارتز
ساخته‌شدهسدهٔ سوم میلادی
دوره‌هاایران باستان
فرهنگ‌هامانویت، شاهنشاهی ساسانی
اطلاعات بیشتر
وضعیتدست‌نخورده
مالکیتکتابخانهٔ ملی فرانسه

مُهر بلورین مانی (فرانسوی: Sceau de Mani)، که با نام‌های سنگ مُهر بلورین مانی و مُهر بلور سنگی مانوی نیز شناخته می‌شود، مُهری از سنگ بلور است که تصویر سه تن از برگزیدگان مانوی به‌صورت نقش فرورفته بر آن حک شده است. دور تا دور نقش‌ها، نوشته‌ای به زبان سریانی دیده می‌شود. این اثر ممکن است مُهر شخصیِ مانی، بنیان‌گذار مانویت، بوده باشد.[۱] این مهر اکنون در مجموعهٔ کتابخانه ملی فرانسه در پاریس نگهداری می‌شود.

توصیف

به‌گفتهٔ پژوهش‌های سوزانا گولاچی، تاریخ‌نگار آمریکاییِ هنرهای دینی آسیایی که در مجارستان زاده شده است، این مُهر میان سال‌های ۲۴۰ تا ۲۷۴ یا ۲۷۷ میلادی به‌کار می‌رفته است. او این بلور را اثری هنری یگانه می‌داند؛ یگانگی آن نه‌فقط به ارزش تاریخی‌اش، بلکه به ویژگی‌های هنری‌اش نیز مربوط است که با دیگر مُهرهای نگین‌دار باستانی ایران تفاوت کامل دارد. این بلور در اصل در قاب فلزی نصب شده بود و دو کارکرد داشت: نخست، سطح فرورفتهٔ آن برای مُهر زدن به‌کار می‌رفت؛ دوم، نقش‌ها و نوشته‌های کنده‌کاری‌شده، هنگامی که از سطح محدب و گرد آن دیده می‌شدند، برجسته به نظر می‌رسیدند. این اثر را می‌شد به‌صورت آویزِ گردنبندِ نگین‌دار نیز به گردن آویخت.

نوشتهٔ سریانیِ حک‌شده در پیرامون مُهر، از میان سطح محدب و شفاف آن خوانده می‌شود: «M’ny šlyḥ’ d-yyšw‘ mšyḥ’»؛ معنای تحت‌اللفظی آن «مانی، فرستادهٔ عیسی مسیح» است.[۲][۳] این عبارت را می‌توان «مانی، رسول عیسی مسیح» نیز ترجمه کرد؛[۲] ازاین‌رو، این مُهر نخستین اثر هنری مانوی است که در آن از عیسی نام برده شده است. در ادبیات آغازین مانوی، این جمله اغلب در آغاز نامه‌هایی به‌کار می‌رفت که مانی می‌نوشت.[۴][۵]

منابع

  1. ↑ ""Sceau de Mani" (inv.58.1384bis)". medaillesetantiques.bnf.fr (in French). Retrieved 2018-12-19. Selon Zsuzsanna Gulácsi, le sceau daterait de l'époque même de Mani et pourrait être son sceau privé.
  2. 1 2 GULÁCSI, ZSUZSANNA (2010). "The Prophet's Seal: A Contextualized Look at the Crystal Sealstone of Mani (216-276 C.E.) in the Bibliothèque nationale de France" (PDF). Bulletin of the Asia Institute. 24: 164. ISSN 0890-4464. JSTOR 43896125.
  3. ↑ Grenet, Frantz (2022). Splendeurs des oasis d'Ouzbékistan. Paris: Louvre Editions. p. 93. ISBN 978-8412527858.
  4. ↑ Gulácsi, Zsuzsanna (2015). Mani's Pictures: The Didactic Images of the Manichaeans from Sasanian Mesopotamia to Uygur Central Asia and Tang-Ming China. "Nag Hammadi and Manichaean Studies" series (in English). Vol. 90. Leiden: Brill Publishers. p. 62. ISBN 9789004308947.
  5. ↑ GULÁCSI, ZSUZSANNA (2010). "The Prophet's Seal: A Contextualized Look at the Crystal Sealstone of Mani (216-276 C.E.) in the Bibliothèque nationale de France" (PDF). Bulletin of the Asia Institute. 24: 166. ISSN 0890-4464. JSTOR 43896125.


This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.