مهین‌بانو خانم

مهین بانو سلطانم از زمان مرگ مادرش تا زمان مرگ خود، به مدت ۲۲ سال در سیاست حضور داشت.در امور سیاسی و اجتماعی زمان خود تأثیرگذار بود.او به عنوان خواهر شاه و یکی از شخصیت‌های محبوب و بانفوذ دربار، در بسیاری از امور سیاسی و اجتماعی نقش داشت ^[۹]شاهزاده سلطانم مشاور نزدیک برادر به شمار می رفت ^[۱۰]شاه طهماسب همه امور کشوری و مالی و بدون مشورت او دست به کاری نمیزد ^[۱۱]و به او محبت تمام داشت و به راهنمایی های وی ارج می گذاشت.برخی از پادشاهان به او عریضه می نوشتند و برخی از شفاعت او بهره می جستند ^[۱۲]و در سفرهای شکار، شاه طهماسب را سوار بر اسب همراهی می‌کرد.^[۱۳] در جریان اختلاف شاه طهماسب با برادرش بهرام میرزا با وساطت شاهزاده سلطانم به سبب میانجی‌گری او، شدت مجازات بهرام میرزا کاهش یافت^[۱۴] مهین بانو خانم داری وزیری بود به یکی از پسران امیر محمد یوسف از صدروتاجیک تهماسب بود^[۱۵] مهین‌بانو چنان جایگاهی داشت که او را ملکه زمان و بانوی روزگار می‌دانستند ^[۱۶]وی همواره با خرم سلطان نامه‌نگاری می‌کرد و دلیل آن‌ها حملات زیاد عثمانی‌ها به آذربایجان و پناهنده شدن شاهزاده بایزید در قزوین بود و پس از مرگ خرم این نامه نگاری‌ها با مهرماه سلطان دختر خرم سلطان ادامه پیدا کرد. البته همواره در میان این نامه نگاری‌ها هدیه‌هایی دوجانبه نیز رد و بدل می‌شد که مشهورترین آن‌ها فرش ایرانی است که به خرم سلطان هدیه شد. وی همچنین با حمیده بانو بیگم ملکه دربار گورکانیان نیز نامه نگاری داشته است.

وی همچون دیگر اعضای خانواده به باورهای شیعی مقید^[۱۷] بود و اهل توبه و دیانت و عمل به امور شرعی بود. در سفر زیارتی خود به مشهد، پنجره طلا را سامان داده و بار دیگر، اسباب و قنادیل همراه برد و جمیع سادات و علما و فضای آنجا را تفقّد نمود.^[۱۸] همچنین هر ساله مبلغی کلی را وقف بر چهارده معصوم می‌کرد و تولیت آن را هم با پادشاه وقت قرار می‌داد. علی‌رغم آنکه بین‌النهرین از ایران و حاکمیت صفویه خارج شده بود، وی هر ساله مبلغ قابل توجهی را برای اهالی کربلا، نجف، جبل عامل، سادات مدینه و هزینهٔ اسباب و یراق آستان‌های مقدس ارسال می‌کرد.^[۵]

وی جواهرات خود را وقف امام زمان و امام رضا کرده بود.^[۵] شاه تهماسب به باور بحث‌برانگیز شیعی دربارهٔ ظهور قریب‌الوقوع مهدی پایبند بود. او از ازدواج خواهر محبوبش، مهین‌بانو سلطان، جلوگیری کرد، زیرا او را به عنوان عروس حجت بن الحسن (مهدی) نگه داشته بود.^[۱۹]

موقوفات

شاهزاده سلطانم زنی ثروتمند بود.دارایی‌های شخصی بسیاری را که به افراد مختلف و مؤسسات خیریه اهدا کرد.^[۲۰]

مهین بانو خانم به عنوان زنی فرهیخته و برجسته شناخته می‌شد و به واسطهٔ حمایت از زیارتگاه‌ها و اماکن مقدس، و بنیادهایی خیریه ای که از درآمد املاک او در شروان، تبریز، قزوین، ری و اصفهان تأسیس شده بود، شهرت یافت. همچنین، او موقوفه‌ای برای حمایت از زنان ایجاد کرد که ازدواج دختران یتیم جوان آسان می‌کرد^[۲۱]