کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری

کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری
نام کامل:
  • Berne Convention for the
    Protection of Literary and Artistic Works
کشورهای امضاکننده (رنگ آبی) سال ۲۰۱۲
تاریخ امضا۹ سپتامبر ۱۸۸۶
مکان امضابرن, سوییس
تاریخ اجرا۵ دسامبر ۱۸۸۷
شرط اجرا۳ ماه پس از مبادله تصویب‌نامه
گروه‌ها۱۷۲
ضامنمدیر کل سازمان مالکیت معنوی جهانی
زبان‌هاامضا شده به زبان فرانسه و انگلیسی
ترجمه رسمی به عربی، آلمانی، ایتالیایی، اسپانیایی و پرتغالی
[[wikisource:Convention for the Protection of Literary and Artistic Works}|Convention for the Protection of Literary and Artistic Works}]] در ویکی‌نبشته

کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری،[۱] که معمولاً به اختصار کنوانسیون برن شناخته می‌شود، یک معاهده بین‌المللی در خصوص حق تکثیر و حق مؤلف است که اولین بار در شهر برن در سوئیس در سپتامبر سال ۱۸۸۶ (شهریور ۱۲۶۵ شمسی) تصویب شد.

مفاد

کنوانسیون برن کشورهای امضاکننده را (که در متن معاهده به نام «کشورهای عضو اتحادیه»[۲] شناخته شده‌اند) ملزم می‌کند که آثار پدیدآورندگان سایر کشورهای امضاکننده را همچون آثار پدیدآورندگان تبعه خود مورد حمایت کپی‌رایت قرار دهد. این پدیدآورنده کسی است که دارای تابعیت یکی از کشورهای عضو می‌باشد و اگر دارای چنین تابعیتی نیست، اثر خود را برای نخستین بار در یکی از کشورهای عضو اتحادیه منتشر می‌کند یا اقامتگاه وی در یکی از کشورهای عضو اتحادیه است.[۳] به عنوان مثال، قانون کپی‌رایت فرانسه در مورد هر اثری که حمایت کپی‌رایت برای آن از دادگاه‌های فرانسه درخواست شود، بدون توجه به اینکه آن اثر ابتدائاً در کجا پدید آمده‌است، مادام که پدیدآورندهٔ اثر، تبعه یا مقیم یکی از کشورهای عضو است، لازم‌الاجراست.

علاوه بر ایجاد یک نظام رفتار مشابه که کپی‌رایت را در میان کشورهای امضاکننده، بین‌المللی ساخت، این کنوانسیون همچنین اعضا خود را ملزم می‌دارد که حداقل استانداردهایی را در قوانین کپی‌رایت خود وارد سازند. این استانداردها در مواد یک تا ۲۰ کنوانسیون برن مقرر شده‌اند.

مطابق با کنوانسیون برن، حمایت کپی‌رایت خودبه‌خود باید فراهم آید و هیچ لزومی به ثبت رسمی آثار در کشورهای دیگر برای به برقراری این حمایت نیست.[۴] البته در مورد ایالات متحده آمریکا می‌توان، این نکته را بیان کرد که هنگامی که این کشور در سال ۱۹۸۸ به معاهده پیوست، قوانین خود را -راجع به خسارت قانونی و هزینه وکیل دادگستری، که تنها در صورت ثبت رسمی کپی‌رایت اثر ممکن بود مطالبه شود و مورد رأی قرار گیرد- تغییر نداد.

حق تکثیر

قرارداد برن مقرر می‌دارد که کلیه آثار به غیر از آثار عکاسی و کارهای سینمایی از مدت حمایت حداقل ۵۰ سال بعد از مرگ پدیدآورنده برخوردار است، البته کشورهای امضاکننده امکان این را دارند که مدت‌های حمایت طولانی‌تری را به‌موجب قوانین ملّی خود مقرر دارند. کاری که به عنوان مثال اتحادیه اروپا با مصوبه هدایتی سال ۱۹۹۳ خود تحت عنوان «مصوبه در خصوص هماهنگ‌سازی مدت زمان حمایت کپی‌رایت» صورت داد. در خصوص کارهای عکاسی، معاهده مدت حمایت را حداقل تا ۲۵ سال پس از سالی که کار عکاسی پدید آمده‌است، و در مورد کارهای سینمایی، مدت حمایت را حداقل تا ۵۰ سال پس از سالی که اثر برای اول‌بار به نمایش درآمده یا در صورتی‌که آن کار ظرف مدت ۵۰ سال بعد از پدید آمدن به نمایش در نیامده، تا ۵۰ سال پس از سالی که اثر پدید آمده‌است، مقرر داشته‌است. کشورهایی که به صورت‌های بازبینی شده قدیمی‌تر کنوانسیون پیوسته‌اند، این امکان را دارند که مدت حمایت خود را در قوانین ملّی‌شان باقی گذارند و برای برخی از انواع آثار (از جمله افزارهای حمل صدا یا فیلم) مدت حمایت کمتری مقرر دارند.[۵]

اگرچه در کنوانسیون برن مقرر شده که قانون کپی‌رایت کشوری لازم‌الاجراست که حمایت از اثر در آن مورد درخواست است، لیکن ماده ۷ بند ۸ این معاهده بیان می‌دارد: «مگر درصورتی‌که قانون ملّی آن کشور خلاف این را مقرر دارد، مدت حمایت از یک اثر در آن کشور نباید از مدت حمایت از آن در کشور خاستگاه طولانی‌تر باشد». این قاعده به‌نام «قاعده مدت کوتاهتر»[۶] شناخته می‌شود و برخی کشورها آن را نپذیرفته‌اند.

کنوانسیون برن به کشورهای امضاکننده این امکان را می‌دهد که «استفاده منصفانه» از آثار حمایت‌شده دیگران را اجازه دهند؛ و تعیین مصادیق و شرایط این استفاده مجاز را بر عهده قوانین ملّی خود کشورها باقی می‌گذارد. استفاده مجاز در حقوق انگلیس به نام fair dealing و در حقوق آمریکا به نام fair use شناخته می‌شود.[۷]

کشورهای عضو

از ۱۸۸۷ میلادی تاکنون ۱۶۵ کشور به عضویت این کنوانسیون درآمده‌اند ولی کشورهای اوگاندا، ایران، بوروندی، پاپوآ گینه‌نو، پالائو، تووالو، تیمور شرقی، جزایر سلیمان، جزایر مارشال، سائوتومه و پرینسیپ، سن مارینو، سومالی، سیرالئون، سیشل، عراق، کامبوج، کیریباتی، مالدیو، موزامبیک، میانمار، نائورو، و وانواتو هنوز به عضویت در نیامده‌اند.

نام کشورتاریخ عضویت
 آرژانتین۱۰ ژوئن ۱۹۶۷
 آفریقای جنوبی۳ اکتبر ۱۹۲۸
 آلبانی۶ مارس ۱۹۹۴
 آلمان۵ دسامبر ۱۸۸۷
 آنتیگوآ و باربودا۱۷ مارس ۲۰۰۰
 آندورا۲ ژوئن ۲۰۰۴
 اتریش۱ اکتبر ۱۹۲۰
 اردن۲۸ ژوئیه ۱۹۹۹
 ارمنستان۱۹ اکتبر ۲۰۰۰
 اروگوئه۱۰ ژوئیه ۱۹۶۷
 ازبکستان۱۹ آوریل ۲۰۰۵
 اسپانیا۵ دسامبر ۱۸۸۷
 استرالیا۱۴ آوریل ۱۹۲۸
 استونی۲۶ اکتبر ۱۹۹۴
 اسرائیل۲۴ مارس ۱۹۵۰
 اسلواکی۱ ژانویه ۱۹۹۳
 اسلوونی۱۷ ژوئن ۱۹۳۰
 افغانستان۲ ژوئن ۲۰۱۸
 اکوادور۹ اکتبر ۱۹۹۱
 الجزایر۱۹ آوریل ۱۹۹۸
 السالوادور۱۹ فوریه ۱۹۹۴
 امارات متحده عربی۱۴ ژوئیه ۲۰۰۴
 اندونزی۵ سپتامبر ۱۹۹۷
 اوکراین۲۵ اکتبر ۱۹۹۵
 ایالات فدرال میکرونزی۷ اکتبر ۲۰۰۳
 ایالات متحده آمریکا۱ مارس ۱۹۸۹
 ایتالیا۵ دسامبر ۱۸۸۷
 جمهوری ایرلند۵ اکتبر ۱۹۲۷
 ایسلند۷ سپتامبر ۱۹۴۷
 باربادوس۳۰ ژوئیه ۱۹۸۳
 باهاما۱۰ ژوئیه ۱۹۷۳
 بحرین۲ مارس ۱۹۹۷
 برزیل۹ فوریه ۱۹۲۲
 برونئی۳۰ اوت ۲۰۰۶
 بریتانیا۵ دسامبر ۱۸۸۷
 بلاروس۱۲ دسامبر ۱۹۹۷
 بلژیک۵ دسامبر ۱۸۸۷
 بلغارستان۵ دسامبر ۱۹۲۱
 بلیز۱۷ ژوئن ۲۰۰۰
 بنگلادش۴ مه ۱۹۹۹
 بنین۳ ژانویه ۱۹۶۱
 بوتسوانا۱۵ آوریل ۱۹۹۸
 بورکینافاسو۱۹ اوت ۱۹۶۳
 بوسنی و هرزگوین۱۷ ژوئن ۱۹۳۰
 بولیوی۴ نوامبر ۱۹۹۳
 بوتان۲۵ نوامبر ۲۰۰۴
 پاراگوئه۲ ژانویه ۱۹۹۲
 پاکستان۵ ژوئیه ۱۹۴۸
 پاناما۸ ژوئن ۱۹۹۶
 پرتغال۲۹ مارس ۱۹۱۱
 پرو۲۰ اوت ۱۹۸۸
 تاجیکستان۹ مارس ۲۰۰۰
 تانزانیا۲۵ ژوئیه ۱۹۹۴
 تایلند۱۷ ژوئیه ۱۹۳۱
 ترکیه۱ ژانویه ۱۹۵۲
 ترینیداد و توباگو۱۶ اوت ۱۹۸۸
 توگو۳۰ آوریل ۱۹۷۵
 تونس۵ دسامبر ۱۸۸۷
 تونگا۱۴ ژوئن ۲۰۰۱
 جامائیکا۱ ژانویه ۱۹۹۴
 جمهوری آذربایجان۴ ژوئن ۱۹۹۹
 جمهوری آفریقای مرکزی۳ سپتامبر ۱۹۷۷
 جمهوری چک۱ ژانویه ۱۹۹۳
 چین۱۵ اکتبر ۱۹۹۲
 جمهوری دموکراتیک کنگو۸ اکتبر ۱۹۶۳
 جمهوری دومینیکن۲۴ دسامبر ۱۹۹۷
 جمهوری کنگو۸ مه ۱۹۶۲
 مقدونیه شمالی۱۷ ژوئن ۱۹۳۰
 جیبوتی۱۳ مه ۲۰۰۲
 چاد۲۵ نوامبر ۱۹۷۱
 دانمارک۱ ژوئیه ۱۹۰۳
 دومینیکا۷ اوت ۱۹۹۹
 رواندا۱ مارس ۱۹۸۴
 روسیه۱۳ مارس ۱۹۹۵
 رومانی۱ ژانویه ۱۹۲۷
 زامبیا۲ ژانویه ۱۹۹۲
 زیمبابوه۱۸ آوریل ۱۹۸۰
 ژاپن۱۵ ژوئیه ۱۸۹۹
 ساحل عاج۱ ژانویه ۱۹۶۲
 ساموآ۲۱ ژوئیه ۲۰۰۶
 سری‌لانکا۲۰ ژوئیه ۱۹۵۹
 سنت کیتس و نویس۹ آوریل ۱۹۹۵
 سنت لوسیا۲۴ اوت ۱۹۹۳
 سنت وینسنت و گرنادین‌ها۲۹ اوت ۱۹۹۵
 سنگاپور۲۱ دسامبر ۱۹۹۸
 سنگال۲۵ اوت ۱۹۶۲
 اسواتینی۱۴ دسامبر ۱۹۹۸
 سوئد۱ اوت ۱۹۰۴
  سوئیس۵ دسامبر ۱۸۸۷
 سودان۲۸ دسامبر ۲۰۰۰
 سورینام۲۳ فوریه ۱۹۷۷
 سوریه۱۱ ژوئن ۲۰۰۴
 شیلی۵ ژوئن ۱۹۷۰
 صربستان۱۷ ژوئن ۱۹۳۰
 عربستان سعودی۱۱ مارس ۲۰۰۴
 عمان۱۴ ژوئیه ۱۹۹۹
 غنا۱۱ اکتبر ۱۹۹۱
 فرانسه۵ دسامبر ۱۸۸۷
 فنلاند۱ آوریل ۱۹۲۸
 فیجی۱ دسامبر ۱۹۷۱
 فیلیپین۱ اوت ۱۹۵۱
 قبرس۲۴ فوریه ۱۹۶۴
 قرقیزستان۸ ژوئیه ۱۹۹۹
 قزاقستان۱۲ آوریل ۱۹۹۹
 قطر۵ ژوئیه ۲۰۰۰
 کاستاریکا۱۰ ژوئن ۱۹۷۸
 کامرون۲۱ سپتامبر ۱۹۶۴
 کانادا۱۰ آوریل ۱۹۲۸
 کرواسی۱۷ ژوئن ۱۹۳۰
 کره جنوبی۲۱ اوت ۱۹۹۶
 کره شمالی۲۸ آوریل ۲۰۰۳
 کلمبیا۷ مارس ۱۹۸۸
 کنیا۱۱ ژوئن ۱۹۹۳
 کوبا۲۰ فوریه ۱۹۹۷
 کیپ ورد۷ ژوئیه ۱۹۹۷
 گابن۲۶ مارس ۱۹۶۲
 گامبیا۷ مارس ۱۹۹۳
 گرجستان۱۶ مه ۱۹۹۵
 گرنادا۲۲ سپتامبر ۱۹۹۸
 گواتمالا۲۸ ژوئیه ۱۹۹۷
 گویان۲۵ اکتبر ۱۹۹۴
 گینه۲۰ نوامبر ۱۹۸۰
 گینه استوایی۲۶ ژوئن ۱۹۹۷
 گینه بیسائو۲۲ ژوئیه ۱۹۹۱
 لائوس۱۴ مارس ۲۰۱۲
 لبنان۳۰ سپتامبر ۱۹۴۷
 لتونی۱۱ اوت ۱۹۹۵
 لسوتو۲۸ سپتامبر ۱۹۸۹
 لوکزامبورگ۲۰ ژوئن ۱۸۸۸
 لهستان۲۸ ژانویه ۱۹۲۰
 لیبریا۸ مارس ۱۹۸۹
 لیبی۲۸ سپتامبر ۱۹۷۶
 لیتوانی۱۴ دسامبر ۱۹۹۴
 لیختن‌اشتاین۳۰ ژوئیه ۱۹۳۱
 ماداگاسکار۱ ژانویه ۱۹۶۶
 ماکائو۲۰ دسامبر ۱۹۹۹
 مالاوی۱۲ اکتبر ۱۹۹۱
 مالت۲۱ سپتامبر ۱۹۶۴
 مالزی۱ اکتبر ۱۹۹۰
 مالی۱۹ مارس ۱۹۶۲
 مجارستان۱۴ فوریه ۱۹۲۲
 کومور۱۷ آوریل ۲۰۰۵
 مراکش۱۶ ژوئن ۱۹۱۷
 مصر۷ ژوئن ۱۹۷۷
 مغولستان۱۲ مارس ۱۹۹۸
 مکزیک۱۱ ژوئن ۱۹۶۷
 موریتانی۶ فوریه ۱۹۷۳
 موریس۱۰ مه ۱۹۸۹
 مولداوی۲ نوامبر ۱۹۹۵
 موناکو۳۰ مه ۱۹۸۹
 مونته‌نگرو۳ ژوئن ۲۰۰۶
 نامیبیا۲۱ مارس ۱۹۹۰
   نپال۱۱ ژانویه ۲۰۰۶
 نروژ۱۳ آوریل ۱۸۹۶
 نیجر۲ مه ۱۹۶۲
 نیجریه۱۴ سپتامبر ۱۹۹۳
 نیکاراگوئه۲۳ اوت ۲۰۰۰
 نیوزیلند۲۴ آوریل ۱۹۲۸
  واتیکان۱۲ سپتامبر ۱۹۳۵
 ونزوئلا۳۰ دسامبر ۱۹۸۲
 ویتنام۲۶ اکتبر ۲۰۰۴
 هائیتی۱۱ ژانویه ۱۹۹۶
 هلند۱ نوامبر ۱۹۱۲
 هند۱ آوریل ۱۹۲۸
 هندوراس۲۵ ژانویه ۱۹۹۰
 هنگ کنگ۱ ژوئیه ۱۹۹۷
 یمن۱۴ ژوئیه ۲۰۰۸
 یونان۹ نوامبر ۱۹۲۰

وضعیت ایران

ایران در کنوانسیون برن عضویت ندارد. موافقان پیوستن ایران به این کنوانسیون، آن را مقدمه‌ای برای پیوستن ایران به سازمان تجارت جهانی و بهره‌مندی از منافع آن معرفی می‌کنند، زیرا مطابق موافقت‌نامهٔ تریپس که از ملزومات پیوستن به سازمان تجارت جهانی است، کشورهای عضو ملزم می‌شوند بخش‌هایی از اصول کنوانسیون برن که در مادهٔ ۹ موافقت‌نامهٔ تریپس منعکس شده‌است را رعایت کنند.[۸] در مقابل مخالفان معتقدند ایران بیش از آنکه تولیدکننده علم، فرهنگ و محصولات این حوزه باشد، مصرف‌کننده است، و پیوستن ایران به این کنوانسیون هزینه‌های بسیار زیادی را به دولت و مردم تحمیل خواهد کرد و توسعهٔ علمی و فرهنگی را دچار مشکل می‌نماید.[۹]

جستارهای وابسته

منابع

  • "Berne Convention for the Protection of Literary and Artistic Works" (pdf) (به انگلیسی). January 13, 2013. Retrieved January 16, 2012.
  1. ↑ «Berne Convention for the Protection of Literary and Artistic Works». بایگانی‌شده از اصلی در ۱ سپتامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۸ آوریل ۲۰۱۱.
  2. ↑ ماده ۱ کنوانسیون برن
  3. ↑ ماده ۳ کنواسیون برن
  4. ↑ ماده ۵ کنوانسیون برن، بند ۲
  5. ↑ ماده ۷ معاهده برن
  6. ↑ Rule of the shorter term
  7. ↑ ویکی‌پدیای انگلیسی
  8. ↑ منوچهر توسلی نائینی، شهین جعفری (تابستان ۱۳۹۲). «کنوانسیون برن 1886و مزایای الحاق ایران به آن». بانک اطلاعات نشریات کشور به نقل از فصلنامه پژوهش‌های فقه و حقوق اسلامی، سال ششم، شماره 1 (پیاپی 17).
  9. ↑ «یک زندان هفتاد و چند میلیونی در محدوده ایران بسازید!». تابناک. ۹ دی ۱۳۹۲.