میراث فرهنگی ناملموس همدان به مجموعه جنبههای غیر فیزیکی فرهنگ و اغلب آداب و رسومهای همدان گفته میشود که در فهرست آثار ناملموس کشور ثبت شدهاست. این موارد شامل ارزشهای اجتماعی، هنرهای نمایشی، هنرهای دستی و سنتی، سنتها، آداب و رسوم و روشها، باورهای زیبایی شناسانه و معنوی، بیان هنری، زبان و دیگر جنبههای کارکردهای انسانی است.[۱]
آئینها و مراسم
| نام آیین |
محل برگزاری |
شماره ثبت |
تاریخ ثبت |
منبع |
| سینهزنی دهه محرم مهاجران |
روستا مهاجران در شهرستان بهار |
|
|
|
| مراسم قنبرخوانی در ۲۱ رمضان |
تویسرکان |
۲۴۳۵ |
۱۱ مهر ۱۴۰۰ |
[۲] |
| جشن تیرگان ورکانه |
روستای ورکانه در شهرستان همدان |
۲۴۳۳ |
۱۱ مهر ۱۴۰۰ |
| جشن گردو تکانی |
تویسرکان |
۲۳۴۴ |
۱۲ اسفند ۱۳۹۹ |
[۳] |
| مراسم آئینی شاهزاده علیاصغر در محرم |
همدان |
۲۲۹۸ |
۱۴ بهمن ۱۳۹۹ |
|
| تعزیه درگزین |
همدان |
۱۱۲ |
۲۲ دی ۱۳۸۸ |
|
| مراسم سقایی |
همدان |
۲۵۴ |
۲۸ آبان ۱۳۹۰ |
|
| آیینهای ازدواج در همدان |
همدان |
۲۸۵ |
۲۸ آبان ۱۳۹۰ |
|
| طب سنتی در همدان |
همدان |
۳۳۹ |
۲۸ آبان ۱۳۹۰ |
|
| ادبیات شفاهی (لالایی) |
همدان |
۴۶۲ |
۸ دی ۱۳۹۰ |
|
| مراسم کوسه گلین |
همدان |
۵۶۱ |
۲۰ شهریور ۱۳۹۱ |
|
| مراسم عزاداری سوم امام در امامزاده یحیی |
همدان |
۶۹۷ |
|
|
| مراسم عزاداری عاشورایی محله جولان |
همدان |
۶۹۸ |
|
|
- تعزیه شهر مریانج
- مراسم شب عید قربان در شهرستان رزن
- جشن شکرگذاری آب در روستای هیزج بخش قهاوند
صنایع دستی و هنری
| نام مهارت |
منطقه ثبت شده |
شماره ثبت |
تاریخ ثبت |
منبع |
| سفال و سرامیک لالجین |
لالجین در شهرستان بهار |
۱۰۵ |
۲۱ اردیبهشت ۱۳۸۹ |
|
| مهارت بافت قالی ازندریان |
ازندریان در شهرستان ملایر |
۲۴۷۳ |
۹ آذر ۱۴۰۰ |
[۴] |
| مهارت و شناخت بافت قالی تویسرکان |
تویسرکان |
۲۲۹۵ |
۱۴ بهمن ۱۳۹۹ |
[۵] |
| مهارت منبت چوب در ملایر و تویسرکان |
ملایر و تویسرکان |
۲۲۹۹ |
۱۴ بهمن ۱۳۹۹ |
|
| نازک کاری |
همدان |
۲۴۴ |
۲۴ خرداد ۱۳۹۰ |
|
| مهارت ساخت منبت |
همدان |
۲۵۰ |
۲۴ خرداد ۱۳۹۰ |
|
| مهارت دوخت پوشاک سنتی در همدان |
همدان |
۳۶۱ |
۲۸ آبان ۱۳۹۰ |
|
| موسیقی سنتی در همدان |
همدان |
۳۸۱ |
۲۸ آبان ۱۳۹۰ |
|
| مهارت در موتابی |
همدان |
۵۶۲ |
۲۰ شهریور ۱۳۹۱ |
|
| مهارت در حلبی سازی |
همدان |
۵۶۳ |
۲۰ شهریور ۱۳۹۱ |
|
| فن زین سازی |
همدان |
۱۰۳۸ |
۴ بهمن ۱۳۹۱ |
|
| فن چلنگری |
همدان |
۱۰۳۹ |
۴ بهمن ۱۳۹۱ |
|
| فن خراطی |
همدان |
۱۰۴۰ |
۴ بهمن ۱۳۹۱ |
|
| فن قفل سازی |
همدان |
۱۰۴۱ |
۴ بهمن ۱۳۹۱ |
|
- قالیبافی مهربان کبودرآهنگ
- مهارت گرهچینی همدان
- شیوههای سنتی بستن گلونی لری در میان زنان و مردان قوم لر
بازیهای محلی
| نام بازی |
محل برگزاری |
شماره ثبت |
تاریخ ثبت |
منبع |
| بازی تنور کلبه |
روستای گمین قلعه در شهرستان کبودرآهنگ |
۲۴۷۴ |
۹ آذر ۱۴۰۰ |
[۶] |
| بازی آتولما قریش |
روستای گمین قلعه در شهرستان کبودرآهنگ |
۲۴۷۵ |
۹ آذر ۱۴۰۰ |
[۷] |
غذاها و شیرینیهای سنتی
| نام |
محل تهیه |
شماره ثبت |
تاریخ ثبت |
منبع |
| شربت پالوده لالجین |
لالجین در شهرستان بهار |
|
|
[۸] |
| کوکوی گردو تویسرکان |
تویسرکان |
۲۳۴۶ |
۱۲ اسفند ۱۳۹۹ |
[۹] |
| حلوای گردو تویسرکان |
تویسرکان |
۲۳۴۵ |
۱۲ اسفند ۱۳۹۹ |
[۱۰] |
| کباب سرداشی |
همدان |
۲۲۹۶ |
۱۴ بهمن ۱۳۹۹ |
[۱۱] |
| مربای گل زرد تویسرکان |
تویسرکان |
۲۴۳۴ |
۱۱ مهر ۱۴۰۰ |
[۱۲] |
| قووت |
همدان |
۲۳۰۰ |
۱۴ بهمن ۱۳۹۹ |
|
| مهارت پخت نان در همدان |
همدان |
۳۱۴ |
۲۸ آبان ۱۳۹۰ |
|
| شیره پزی انگور مانیزان |
روستای مانیزان در شهرستان ملایر |
۴۶۱ |
۸ دی ۱۳۹۰ |
|
| فن پخت شیرینی شیرمال |
همدان |
۱۰۳۴ |
۴ بهمن ۱۳۹۱ |
|
| فن پخت شیرینی کماج |
همدان |
۱۰۳۵ |
۴ بهمن ۱۳۹۱ |
|
| فن پخت شیرینی انگشتپیچ |
همدان |
۱۰۳۶ |
۴ بهمن ۱۳۹۱ |
|
| فن پخت حلوا زرده |
همدان |
۱۰۳۷ |
۴ بهمن ۱۳۹۱ |
|
- آبگوشت کلم
- آش کشک هویج
- خورش ماست
- شاطه حلوایی تویسرکان
- نان گرده ملایر
- کوکوی گردو تویسرکان
- حلوای گردو تویسرکان
- نان مغزی تویسرکان
- آش سماق در تویسرکان
- آش خیار اسدآباد
- آش بادمجان در نهاوند
- آش ورکواز نهاوند
- شیرینی شیره ترخینه ملایر
- حلوای مغزی ملایر
- آش ترش ملایر