نبکا
نِبکا (واژهای عربی به معنای تپه کوچک) که تَلٌِ گز، تل نباتی و گلدان صحرا نیز نامیده میشود، عارضهای از حاصل تعامل فرسایش بادی، خیسی منطقه و پوشش گیاهی است؛ به اینصورت که وجود گیاه، در مسیر حمل و ترانزیت فرسایشی بادی مانع ایجاد میکند و باعث میگردد که در پای گیاه، ماسه جمع شود و به مرور زمان تلهای از ماسه با تاجی از پوشش گیاهی ایجاد میگردد که به آن نبکا یا تلهٔ گیاهی گفته میشود.[۱]
نبکاها عموماً در سطح همواری میرویند که میزان ماسهٔ آن متوسط و سطح آب زیر زمینی آن بالا یا رطوبت کافی برای رشد گیاه در آن فراهم باشد. عناصر تشکیلدهندهٔ نبکا شامل ماسه لای، رس و سیلت است.[۲][۳]
واقعیتی دربارهٔ گیاه نبکا
این گیاه مقاوم ریشههای بسیار قدرتمندی دارد. به مرور زمان و با جمع شدن ماسه اطراف و روی گیاه، نبکا بهطور کامل درون شن دفن میشود، اما وجود ریشههای قوی، باعث میشود این گیاه دوباره از درون خاک و ماسه بیرون زده و رشد کند. در واقع ریشه این گیاه با حفظ رطوبت حداقلی زیر تل ماسه، یک اکوسیستم درون زمین ایجاد میکند. این فضا و رطوبت اندک زیر زمین به دیگرموجودات و حشرات زیر خاک برای ادامه حیاط در دل کویر کمک میکند. به همین دلیل اگر نبکا را از نزدیک مشاهده کنید، این گیاه روی تلهای بلند خاک و ماسه قرار گرفته است در حالی که ریشههای آن تا چند متر زیر زمین رشد کرده است.[۴]
گیاه نبکا در ایران
شهر شهداد، یکی از شهرهای استان کرمان است که جنگل نبکا را در کنار خود دارد. جنگل نبکا در حدفاصل بین شهر شهداد و کلوتهای شهداد واقع شده که منطقه وسیعی از بیابان را پوشش داده است.[۴]
منابع
- ↑ «سایت مهندسین ارتش ایالت متحده». بایگانیشده از اصلی در ۳ سپتامبر ۲۰۰۹. دریافتشده در ۳۰ اوت ۲۰۰۹.
- ↑ محمد درویشدر ستایش لوت
- ↑ Nebkha development and its significance to wind erosion and land degradation in semi-arid northern China, Journal of Arid Environments,Volume 65, Issue 1, April 2006, Pages 129-141
- 1 2 علیرضا عامری (۳ خرداد ۱۴۰۳). «نبکا». مارکوگشت.
نبکا، گیاهی سرسخت در دل کویر: مارکوگشت