نرخ بقای پنج ساله

نرخ بقای پنج ساله نوعی شاخص بقا در علم پزشکی است که برای برآورد پیش‌آگهی بیماری‌ها، به‌ویژه سرطان‌ها، به کار می‌رود. این نرخ نشان می‌دهد چه درصدی از بیماران پس از گذشت پنج سال از زمان تشخیص بیماری همچنان زنده هستند. نرخ بقای پنج ساله که معمولاً از زمان تشخیص بیماری محاسبه می‌شود.[۱] سوگیری ناشی از زمان تشخیص زودتر می‌تواند بر تفسیر نرخ بقای پنج‌ساله اثر بگذارد.[۲]

دو نوع نرخ بقا وجود دارد: مطلق و نسبی. نرخ‌های نسبی کاربرد بیشتری دارند و رایج‌تر هستند.

نرخ‌های نسبی و مطلق

نرخ‌های بقای نسبی پنج‌ساله بیشتر در آمارهای سرطان گزارش می‌شوند.[۳] نرخ‌های بقای مطلق پنج‌ساله نیز گاهی ذکر می‌شوند.[۴]

نرخ بقای مطلق پنج‌ساله درصد بیمارانی را نشان می‌دهد که پنج سال پس از تشخیص بیماری زنده هستند. نرخ بقای نسبی پنج‌ساله درصد بیماران مبتلا به یک بیماری را که پنج سال پس از تشخیص زنده‌اند، نسبت به درصد افراد هم‌سن و هم‌جنس در جمعیت عمومی که پس از پنج سال زنده‌اند، بیان می‌کند. معمولاً نرخ بقای نسبی پنج‌ساله در سرطان کمتر از ۱۰۰٪ است که نشان‌دهنده مرگ‌ومیر اضافی در بیماران سرطانی نسبت به جمعیت عمومی است. برخلاف نرخ مطلق، نرخ نسبی ممکن است برابر یا حتی بیش از ۱۰۰٪ باشد؛ در صورتی که بیماران سرطانی همانند یا حتی بیش از جمعیت عمومی زنده بمانند. این الگو می‌تواند زمانی رخ دهد که سرطان به‌طور کلی قابل درمان باشد یا بیماران مبتلا به سرطان از وضعیت اقتصادی-اجتماعی بهتر یا دسترسی بیشتر به مراقبت‌های پزشکی برخوردار باشند.[۵]

«اینکه نرخ‌های نسبی بالاتر از ۱۰۰٪ برای برخی گروه‌ها برآورد شده، در نگاه نخست متناقض به نظر می‌رسد. بعید است ابتلا به سرطان پروستات شانس بقا را نسبت به جمعیت عمومی افزایش دهد. توضیح محتمل‌تر آن است که این الگو بازتاب اثر انتخاب ناشی از غربال‌گری PSA باشد؛ زیرا آزمون‌های غربالگری معمولاً کمتر در میان گروه‌های اجتماعی محروم استفاده می‌شوند و این گروه‌ها به‌طور کلی مرگ‌ومیر بالاتری دارند.»[۵]

کاربردها

نرخ‌های بقای پنج‌ساله می‌توانند برای مقایسه اثربخشی درمان‌ها به کار روند. استفاده از این آمار در بیماری‌های مهاجم با امید به زندگی کوتاه‌تر پس از تشخیص (مانند سرطان ریه) مفیدتر است و در بیماری‌هایی با امید به زندگی طولانی‌تر (مانند سرطان پروستات) کمتر سودمند است. گاهی بهبود در این نرخ‌ها بیشتر ناشی از پیشرفت در تشخیص است تا بهبود در پیش‌آگهی.[۶] برای مقایسه درمان‌ها به‌طور مستقل از تشخیص، بهتر است بقا از زمان رسیدن به مرحله خاصی از بیماری یا درمان آن در نظر گرفته شود.

تحلیل‌های انجام‌شده بر اساس پایگاه داده Surveillance, Epidemiology, and End Results database (SEER) محاسبه نرخ‌های بقای پنج‌ساله را تسهیل می‌کند.[۷][۸]

منابع

  1. ↑ "Cancer survival rate: A tool to understand your prognosis - MayoClinic.com". Retrieved 2009-10-11.
  2. ↑ Gordis, Leon (2008). Epidemiology: with Student Consult Online Access. Philadelphia: Saunders. p. 318. ISBN 978-1-4160-4002-6.
  3. ↑ Varricchio, Claudette G. (2004). A cancer source book for nurses. Boston: Jones and Bartlett Publishers. p. 30. ISBN 978-0-7637-3276-9.
  4. ↑ "ACS: How Is Colorectal Cancer Staged?". Archived from the original on 2010-06-27. Retrieved 2009-10-11.
  5. 1 2 Brenner H, Arndt V (January 20, 2005). "Long-term survival rates of patients with prostate cancer in the prostate-specific antigen screening era: population-based estimates for the year 2000 by period analysis". J Clin Oncol. 23 (3): 441–7. doi:10.1200/JCO.2005.11.148. PMID 15572727.
  6. ↑ Welch HG, Schwartz LM, Woloshin S (June 2000). "Are increasing 5-year survival rates evidence of success against cancer?". JAMA. 283 (22): 2975–8. doi:10.1001/jama.283.22.2975. PMID 10865276.
  7. ↑ Gloeckler Ries LA, Reichman ME, Lewis DR, Hankey BF, Edwards BK (2003). "Cancer survival and incidence from the Surveillance, Epidemiology, and End Results (SEER) program". Oncologist. 8 (6): 541–52. doi:10.1634/theoncologist.8-6-541. PMID 14657533. S2CID 35243360.
  8. ↑ Cosetti M, Yu GP, Schantz SP (April 2008). "Five-year survival rates and time trends of laryngeal cancer in the US population". Arch. Otolaryngol. Head Neck Surg. 134 (4): 370–9. doi:10.1001/archotol.134.4.370. PMID 18427002.
This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.