جی‌بی‌یو-۵۷ای/بی ماپ

جی‌بی‌یو-۵۷ای/بی نفوذگر مهمات انبوه
پیش‌نمونهٔ جی‌بی‌یو-۵۷ ماپ
نوعسنگرشکن
خاستگاهایالات متحده آمریکا
تاریخچه خدمت
خدمت۲۰۱۱–اکنون[۱]
استفاده‌شده توسطنیروی هوایی ایالات متحده آمریکا
تاریخچه تولید
سازندهبوئینگ[۲]
تعداد ساخته‌شده۲۰
ویژگی‌ها
وزنح. ۱۳٬۶۰۰ کیلوگرم (۳۰٬۰۰۰ پوند)[۳]
طول۶٫۲ متر (۲۰٫۵ فوت)[۳]
قطر۰٫۸ متر (۳۱٫۵ اینچ)[۳]
خرجای‌اف‌ایکس-۷۵۷/پی‌بی‌اکس‌ان-۱۱۴
وزن خرج۲٬۰۸۲ / ۳۴۱ کیلوگرم (۴٬۵۹۰ / ۷۵۲ پوند)[۴]

نفوذگر مهمات انبوه سری جی‌بی‌یو-۵۷ (به انگلیسی: GBU-57 series MOP) با شناسهٔ جی‌بی‌یو-۵۷ای/بی، یک بمب سنگرشکن با وزن ۱۳٬۶۰۰ کیلوگرم (۳۰٬۰۰۰ پوند) که برای نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا توسعه یافته است[۵] و تا نوامبر ۲۰۱۵ دست‌کم ۲۰ فروند از آن ساخته شده است. جی‌بی‌یو-۵۷ که بدنهٔ بمب بی‌ال‌یو-۱۲۷ و کیت هدایت دقیق تشکیل شده است، در انواع و وزن‌های مختلف ساخته شده است.[۶] این بمب نسبت به تسلیحات قدیمی‌تر نیروی هوایی آمریکا مانند جی‌بی‌یو-۲۸ و جی‌بی‌یو-۳۷ با وزن ۲٬۳۰۰ کیلوگرم (۵٬۱۰۰ پوند) که برای تخریب پناهگاه‌های دارای استحکامات سنگین طراحی شده‌اند، بسیار بزرگ‌تر است.[۷] بمب‌افکن راهبردی نورثروپ بی-۲ اسپیریت تنها هواگرد فعال ایالات متحده است که توانایی حمل این بمب با طول ۶٫۲ متر (۲۰٫۵ فوت) را دارد.[۸][۹]

این بمب برای نخستین بار در ژوئن ۲۰۲۵ در جریان حملات آمریکا به تأسیسات هسته‌ای ایران به کار گرفته شد.[۱۰]

توسعه

نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا مدت‌ها خواستار تولید سلاحی با قابلیت نفوذ به عمق زمین و دسترسی به تأسیسات واقع‌شده در اعماق زمین بوده است. شرکت‌های نورثروپ گرامن و لاکهید مارتین در سال ۲۰۰۲ برای ساخت یک سلاح با وزن ۱۳٬۶۰۰ کیلوگرم (۳۰٬۰۰۰ پوند) و با قابلیت نفوذ به عمق زمین دست به کار شدند، امّا در پی مشکلاتی در زمینهٔ سرمایه‌گذاری و دشواری‌های فنی، این پروژه را کنار گذاشتند.

پس از حمله ۲۰۰۳ به عراق، بررسی‌های انجام‌شده بر پایگاه‌های مورد حمله با بمب‌های سنگرشکن حاکی از نفوذ کم به عمق زمین و سطح ناکافی تخریب بودند. این موضوع منجر به شکل‌گیری دوبارهٔ علاقه به ساخت یک بمب سنگرشکن بزرگ‌تر آغاز پروژهٔ ماپ (نفوذگر مهمات انبوه) توسط آژانس کاهش تهدیدهای دفاعی شد.[۱۱]

نیروی هوایی ایالات متحده به‌طور رسمی نیاز نظامی خاصی را برای بمبی فوق‌العاده بزرگ اعلام نکرد، اما ایده‌ای را برای مجموعه‌ای از تسلیحات نفوذی و انفجاری بسیار بزرگ توسعه داد؛ مجموعه‌ای با نام بیگ بلو[الف] که شامل بمب جی‌بی‌یو-۴۳/بی ام‌اوای‌بی (انفجار هوایی مهمات انبوه) نیز می‌شد. پروژهٔ ماپ توسط ادارهٔ مهمات آزمایشگاه تحقیقات نیروی هوایی در پایگاه نیروی هوایی اگلین توسعه داده شد و کار طراحی و آزمایش آن نیز توسط بوئینگ انجام شد. این بمب به‌همراه سامانهٔ هدایت با جی‌پی‌اس بر روی بی-۲ اسپیریت[۱۲][۱۳] و بی-۲۱ ریدر نصب شد.[۱۴]

پروژهٔ ماپ در مارس ۲۰۰۷ در یک تونل متعلق به آژانس کاهش تهدیدهای دفاعی واقع در حوزه موشکی وایت سندز در نیومکزیکو تحت آزمایش قرار گرفت. در ژوئیهٔ همان سال قراردادی به مبلغ ۲۰۰ میلیون دلار با شرکت نورثروپ گرامن منعقد شد تا بمب‌افکن‌های بی-۲ نیروی هوایی را مورد بازنگری قرار دهد. تغییرات اعمال‌شده بر روی این بمب‌افکن باعث شد تا امکان حمل همزمان دو بمب سنگرشکن ۱۴ تنی برای بی-۲ فراهم شود؛ قابلیتی برای حمل جی‌بی‌یو-۵۷ کافی بود.[۱۵][۱۶]

آزمایش بمب‌های ماپ تحت شرایط مختلف، که شامل آزمایش بر روی سورتمه راکتی در ناحیه آزمایش سرعت بالای هولومن و نیز بمباران از بمب‌افکن‌های راهبردی بی-۵۲ و بی-۲ در وایت سندز می‌شد، از سال ۲۰۰۸ آغاز شد.[۱۷][۱۸]

ای‌بی‌سی نیوز در اکتبر ۲۰۰۹ گزارش داد که اجازهٔ تغییر بودجه برای سرعت بخشیدن به روند پیشرفت این پروژه را از کنگرهٔ ایالات متحده دریافت کرده است.[۱۹][۲۰] با این حال، تأخیرها در تأمین سرمایه و همچنین تغییرات در برنامه‌ریزی آزمایش‌ها حاکی از این بودند که این بمب تا پیش از دسامبر ۲۰۱۰ آمادهٔ استفاده نخواهد بود؛ زمانی که شش ماه پس از تاریخ زمان برنامه‌ریزی‌شده بود.[۲۱]

در آوریل ۲۰۱۱، نیروی هوایی ایالات متحده هشت فروند از این بمب را به‌همراه تجهیزات پشتیبانی آن به مبلغ ۲۸ میلیون دلار سفارش داد.[۲۲] در سپتامبر همان سال، ۲۰ فروند از این بمب که برای حمل توسط بی-۲ طراحی شده بودند، به نیروی هوایی تحویل داده شد. در فوریهٔ ۲۰۱۲، کنگرهٔ ایالات متحده یک بودجهٔ ۸۱٫۶ میلیون دلاری را برای توسعهٔ بیشتر و بهبود این سلاح تأیید کرد.[۲۳]

بلومبرگ در نوامبر ۲۰۱۱ گزارش داد که تحویل بمب‌های ماپ به فرماندهی تهاجم جهانی نیروی هوایی آغاز شده است و بمب‌های تحویل‌شده «الزامات مربوط به نیازهای عملیاتی کنونی را برآورده خواهند کرد».[۲۴] نیروی هوایی تا نوامبر ۲۰۱۱ تعداد ۱۶ بمب ماپ را تحویل گرفت.[۲۵]

در مارس ۲۰۱۲ یک «ذخیرهٔ عملیاتی» از این بمب‌ها در پایگاه هوایی وایت‌من مستقر شد.[۲۶] پنتاگون در همان سال برای دریافت یک بودجهٔ ۸۲ میلیون دلاری برای توسعهٔ این سلاح به‌منظور دستیابی به توانایی نفوذی بیشتر درخواست داد.[۲] طبق گزارشی که در سال ۲۰۱۳ منتشر شد، این فرایند توسعه با موفقیت انجام شده بود[۲۷] و آزمایش‌های یکپارچه‌سازی با بمب‌افکن بی-۲ در همان سال آغاز شد.[۲۸]

استفادهٔ عملیاتی

حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران

نخستین استفادهٔ عملیاتی از جی‌بی‌یو-۵۷ در جریان حملات ایالات متحده آمریکا به سایت‌های هسته‌ای ایران در ۲۲ ژوئن ۲۰۲۵ رخ داد؛[۲۹][۳۰] زمانی که هفت بمب‌افکن رادارگریز نورثروپ بی-۲ اسپیریت دوازده بمب ماپ را بر روی تأسیسات هسته‌ای فردو و دو بمب را بر روی تأسیسات هسته‌ای نطنز انداختند.[۳۱][۳۲] مشخص نیست که بمب سنگرشکن جی‌بی‌یو-۵۷ با اطمینان می‌تواند تأسیسات هسته‌ای فردو و سالن‌های جدید در تأسیسات هسته‌ای نطنز را که تصور می‌شود در عمقی بیشتر از ۸۰ متر (۲۶۰ فوت) زیر زمین قرار دارند، تخریب کند یا خیر؛ ساختمان اوّلیهٔ غنی‌سازی در تأسیسات نطنز صرفاً در عمقی برابر با ۲۰ متر (۶۶ فوت) زیر سطح زمین قرار دارد.

طبق گزارش‌ها، بمب‌های ماپ قادر به نفوذ به عمق حدودی ۶۰ متر (۲۰۰ فوت) در زمین، یا نفوذ درون بتن مسلح با ضخامت ۱۸ متر (۵۹ فوت) و مقاومت فشاری برابر با ۵٬۰۰۰ پوند بر اینچ مربع (۳۴ مگاپاسکال) هستند.[۳۳][۳۴] پیرو تحقیقات بومی انجام‌شده در ایران، بتن با مقاومت فشاری بیش از ۳۰٬۰۰۰ پوند بر اینچ مربع (۲۱۰ مگاپاسکال) تولید شده است که می‌تواند عمق نفوذی مؤثر این بمب را به‌طرز چشم‌گیری کاهش دهد.[۳۵] این بمب با چالش‌ها و پیچیدگی‌های دیگری نظیر دقت هدایت‌پذیری در محیط‌های دارای اختلال در جی‌پی‌اس[۳۶] و احتمال انحراف یا خروج از مسیر ناشی از تکنیک‌های پیشرفتهٔ ساخت پوسته پناهگاه روبه‌رو است.[۳۷][۳۸]

با این حال، دن کین، رئیس ستاد کل ارتش آمریکا در این باره گفت: «حدود ساعت ۶:۴۰ عصر به وقت شرق آمریکا (۲:۱۰ بامداد به وقت ایران)، نخستین بمب‌افکن بی-۲، دو بمب سنگرشکن جی‌بی‌یو-۵۷ با وزن ۱۳٫۶ هزار کیلوگرم را بر روی اوّلین هدف در فردو رها کرد… بمب‌افکن‌های دیگر نیز اهداف تعیین‌شده را هدف قرار دادند و مجموعاً ۱۴ بمب جی‌بی‌یو-۵۷ روی دو سایت هسته‌ای انداخته شد. هر سه هدف زیرساختی هسته‌ای ایران بین ساعت ۶:۴۰ تا ۷:۰۵ عصر به وقت شرق آمریکا (حدود ۲:۱۰ تا ۲:۳۵ بامداد به وقت ایران) هدف حمله قرار گرفتند… می‌دانم که ارزیابی خسارات ناشی از حمله محل توجه است. ارزیابی اوّلیه نشان می‌دهد که هر سه سایت دچار آسیب‌های بسیار شدید و تخریب گسترده شده‌اند.»[۳۹]

مشخصات

  • طول: ۶٫۲ متر (۲۰٫۵ فوت)[۳]
  • قطر: ۰٫۸ متر (۳۱٫۵ اینچ)[۳]
  • وزن بدنهٔ بمب بی‌ال‌یو-۱۲۷: ۱۲٬۳۰۴ کیلوگرم (۲۷٬۱۲۵ پوند)[۴]
  • وزن مواد منفجره: ۲٬۴۲۳ کیلوگرم (۵٬۳۴۲ پوند)[۴]
    • ای‌اف‌ایکس-۷۵۷: ۲٬۰۸۲ کیلوگرم (۴٬۵۹۰ پوند)[۴]
    • پی‌بی‌ایکس‌ان-۱۱۴: ۳۴۱ کیلوگرم (۷۵۲ پوند)[۴]
  • نفوذ: (مورد مناقشه) تا ۶۰ متر (۲۰۰ فوت) در موارد نامشخص.[۴۰]
در منبعی دیگر، توانایی نفوذ تا ۶۰ متر (۲۰۰ فوت) درون بتن مسلح با مقاومت فشاری ۵٬۰۰۰ پوند بر اینچ مربع (۳۴ مگاپاسکال) و ۸ متر (۲۶ فوت) در بتن مسلح با مقاومت فشاری ۱۰٬۰۰۰ پوند بر اینچ مربع (۶۹ مگاپاسکال) ذکر شده است؛ این منبع می‌افزاید که این فواصل می‌توانند اشتباه باشند و «ممکن است در حقیقت در واحد فوت باشند و نه متر». در این صورت، عمق نفوذی برابر با ۱۸ متر (۶۰ فوت) در بتن مسلح با مقاوت فشاری ۵٬۰۰۰ پوند بر اینچ مربع (۳۴ مگاپاسکال) و ۲٫۴ متر (۸ فوت) در بتن مسلح با مقاومت فشاری ۱۰٬۰۰۰ پوند بر اینچ مربع (۶۹ مگاپاسکال) خواهد بود.[۳۴]
بی‌بی‌سی عمق نفوذی حدودی این بمب را برابر با ۱۸ متر (۵۹ فوت) در بتن و ۶۱ متر (۲۰۰ فوت) در زمین ذکر کرده است.[۳۳]

نگارخانه

یادداشت‌ها

  1. ↑ Big BLU

منابع

  1. ↑ Capaccio, Tony (17 November 2011). "Boeing 30,000-Pound Bunker Buster Bomb Now Ready for Combat". New York City. Bloomberg News. Archived from the original on 18 November 2011. Retrieved 17 June 2025.
  2. 1 2 Entous, Adam; Barnes, Julian E. (28 January 2012). "Pentagon Seeks Mightier Bomb vs. Iran". The Wall Street Journal. Retrieved 15 December 2013.
  3. 1 2 3 4 5 "DTRA Fact Sheets". Fort Belvoir, Virginia: Defense Threat Reduction Agency. July 2007. Archived from the original on 23 February 2009. Retrieved 17 June 2025.
  4. 1 2 3 4 5 Parken, Oliver (3 May 2023). "Our Best Look Yet At The Massive Ordnance Penetrator Bunker Buster Bomb". The War Zone. Retrieved 17 June 2025.
  5. ↑ B-2/Massive Ordnance Penetrator (MOP) GBU-57A/B. FedBizOpps
  6. ↑ Parken, Oliver (2023-05-03). "Our Best Look Yet At The Massive Ordnance Penetrator Bunker Buster Bomb". The War Zone (به انگلیسی). Retrieved 2025-06-19.
  7. ↑ "Massive Ordnance Penetrator". Air Force. US Air Force. Retrieved 28 May 2019.
  8. ↑ "Iran vs. Israel redux: The enormous difficulties and ramifications if Israel attacks Iran's nuclear sites". Darya Dolzikova and Matthew Savill for Bulletin of the Atomic Scientists, 1 October 2024. Retrieved 8 October 2024.
  9. ↑ Britzky, Haley; Robinson, Lou (June 18, 2025). "Israel has pushed the US to use its 'bunker buster' bomb on Iran. Here's what the weapon can do". CNN. Retrieved June 19, 2025. B-2 Spirit – a multi-role heavy bomber – is the only aircraft able to employ the bomb operationally
  10. ↑ «The U.S. Used Its Biggest Bunker Busters in Warfare for the First Time». WSJ (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۶-۲۲.
  11. ↑ "Massive Ordnance Penetrator fact sheet". US Air Force. 18 November 2011. Retrieved 2 January 2012.
  12. ↑ "GBU-57/B Massive Ordnance Penetrator (MOP)". www.globalsecurity.org.
  13. ↑ "Military & Aerospace Electronics, "Air Force ready to deploy 30,000-pound 'super bomb' on stealthy B-2 jet"". Archived from the original on 1 October 2007. Retrieved 20 February 2022.
  14. ↑ Suciu, Peter (19 May 2021). "BANG: The B-21 Raider Is Just Short of Unstoppable". The National Interest. Retrieved 20 May 2021.
  15. 1 2 "Feature—30,000-pound bomb reaches milestone". US Air Force.
  16. ↑ Northrop Grumman Begins Work to Equip B-2 Bomber with Massive Penetrator Weapon بایگانی‌شده در ۲۴ دسامبر ۲۰۰۸ توسط Wayback Machine
  17. ↑ "Israel Seeks US' Bunker Buster - 14,000 Kg Bomb, To Hit Iran's Nuclear Sites". NDTV World Desk. New Delhi: New Delhi Television Ltd. 17 June 2025. Retrieved 17 June 2025.
  18. ↑ "GBU-57 MOP". Air & Space Forces Magazine. Arlington, Virginia: Air & Space Forces Association. 2025. Retrieved 17 June 2025.
  19. ↑ "Is the U.S. Preparing to Bomb Iran?". ABC News.
  20. ↑ "Reprogramming action – prior approval" (PDF). ABC News. Retrieved 11 July 2022.
  21. ↑ Wolf, Jim (18 December 2009). "Pentagon delays new "bunker buster" bomb". Reuters.
  22. ↑ Reed, John. "USAF Getting More Penetrating Power." DoD Buzz, 8 April 2011.
  23. ↑ Capaccio, Tony, "Bunker-Buster Bomb Improvements Sought By Pentagon Win Approval", Bloomberg L.P., 9 February 2012.
  24. ↑ Capaccio, Tony. "30,000-Pound Bunker Buster Bomb Now Ready". Bloomberg, 14 November 2011.
  25. ↑ "The Air Force now has the MOP". Archived from the original on 2 December 2011. Retrieved 4 December 2011.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:پیوند نامناسب (link)
  26. ↑ Thompson, Mark. "Key Point: Bunker-Busters Come In Both Small and Large Sizes". Time. 9 March 2012.
  27. ↑ Capaccio, Tony (15 January 2013). "Boeing's 30,000-pound bunker-buster bomb improved, Pentagon says". Seattle Times. Archived from the original on 29 January 2013. Retrieved 29 March 2013.
  28. ↑ ""Northrop, USAF Explore Diverse B-2 Weapons Options."". Archived from the original on 10 May 2013. Retrieved 16 February 2013.
  29. ↑ Cooper, Helene (June 21, 2025). "U.S. Military Is Pulled Back Into Middle East Wars". The New York Times. Retrieved June 22, 2025. The attack was the first time the U.S. military had used the weapon in combat.
  30. ↑ Allison, George (June 22, 2025). "B-2 stealth bombers strike Iran's nuclear facilities". UK Defence Journal. Retrieved June 22, 2025.
  31. ↑ Mongilio, Heather; Lagrone, Sam (June 22, 2025). "Operation Midnight Hammer Drops 14 Bunker Busters in Record B-2 Strike Against Iranian Nuclear Sites". USNI News. Annapolis, Maryland: U.S. Naval Institute.
  32. ↑ "U.S. Bombs Iran Live Updates: Trump Says Iran's Nuclear Sites "Completely and Totally Obliterated" in Speech". The Wall Street Journal. June 22, 2025.
  33. 1 2 BBC Verify and the Visual Journalism team (2025-06-18). "Iran's secretive nuclear site that only a US bomb could hit". BBC News. BBC. Archived from the original on 2025-06-20. Retrieved 2025-06-20. The MOP’s heavy casing and weight allows it to penetrate about 18m of concrete or 61m of earth before exploding, according to analysts at Janes
  34. 1 2 "GBU-57/B Massive Ordnance Penetrator (MOP)".
  35. ↑ "America's huge bunker-busting bomb is not sure to work in Iran".
  36. ↑ "America's huge bunker-busting bomb is not sure to work in Iran".
  37. ↑ "BUNKER BUSTER BOMB Myth / MIT Prof Ted Postol & Lt Col Daniel Davis".
  38. ↑ Wu, Yingxiang. "Analysis on Deflection of Projectile Penetrating into Composite Concrete Targets".
  39. ↑ «هفت بی-۲ و ۱۲۵ هواپیما؛ آمریکا چگونه به تأسیسات هسته‌ای ایران حمله کرد؟». BBC News فارسی. ۲۰۲۵-۰۶-۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۱۰-۱۳.
  40. ↑ "Future 30,000-pound bomb reaches mile stone". Air Combat Command (به انگلیسی). Archived from the original on 2023-12-11. Retrieved 2025-06-19.
This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.