هنر روانگردان
هنر روانگردان نوعی از هنر و آثار دیداری است که از تجربههای روانگردان و توهمهای ناشی از مصرف داروهایی مانند الاسدی، سیلوسایبین و دیامتی الهام میگیرد. واژهٔ «روانگردان» را روانشناس بریتانیایی همفری آزماند ابداع کرد و بهمعنای «آشکارکنندهٔ ذهن» است.[۱]
در کاربرد عمومی، هنر روانگردان بیش از هرچیز به جنبش هنری ضدفرهنگ دهه ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ اشاره دارد. این سبک با رنگهای تند، فرمهای فراواقعگرایانه، الگوهای مارپیچی و جزئیات فراوان شناخته میشود.[۲]
این هنر معمولاً با موسیقی راک روانگردان همراه بوده است. پوسترهای کنسرت، جلد آلبومها، نمایش نور مایع، نقاشیهای دیواری و کتابهای مصور بازتابدهندهٔ احساسات سیاسی، اجتماعی و معنوی آن دوران بودند که از آگاهیهای حاصل از حالتهای روانگردان الهام میگرفتند.[۳]
ویژگیها
ویژگیهای رایج در هنر روانگردان عبارتاند از:
- موضوعات تخیلی و فراواقعگرایانه
- الگوهای فرکتال و خالخالی
- رنگهای درخشان و متضاد
- جزئیات زیاد یا اغراقشده (سبک وحشت از خلأ)
- تغییر شکل اشیا و کلاژ
- تکرار الگوها و نقشمایهها
- تایپوگرافی نوآورانه با حروف پیچان و فضاهای مثبت و منفی متقاطع[۴]
خاستگاه
این سبک بر پایهٔ باور به این شکل گرفت که وضعیتهای دگرگون آگاهی میتوانند منبع الهام هنری باشند. همانطور که سوررئالیستها به رؤیاها متکی بودند، هنرمندان روانگردان به توهمات ناشی از دارو توجه نشان میدادند. از جمله پیشگامان این جریان میتوان به آنتونن آرتو، هانری میشو، آلدوس هاکسلی، ویلیام باروز، الن گینزبرگ و ترنس مککنا اشاره کرد.[۵]
در ضدفرهنگ دهه ۱۹۶۰
در دههٔ ۱۹۶۰، هنرمندانی چون ریک گریفین، ویکتور موسکوسو، استنلی موس، آلتون کلی و پیتر مکس از چهرههای شاخص هنر روانگردان در سانفرانسیسکو بودند. آثار آنان با رنگهای اشباع، حروف تزئینی، ترکیبهای متقارن و آیکونوگرافی عجیب شناخته میشد و بر طراحی جلد آلبومهای موسیقی تأثیر فراوان گذاشت.[۶]
در تبلیغات
در اواخر دههٔ ۱۹۶۰، بسیاری از شرکتهای بزرگ از زیباییشناسی روانگردان در تبلیغات خود استفاده کردند. کمبل سوپ، سیبیاس و انبیسی از جمله برندهایی بودند که تبلیغات خود را با رنگها و فرمهای روانگردان منتشر کردند.[۷]
دوران دیجیتال
با ظهور هنر دیجیتال و نرمافزارهای گرافیکی، امکان بازنمایی دقیقتر الگوهای روانگردان فراهم شد. تیموتی لیری از انقلاب دیجیتال بهعنوان «الاسدی نو» یاد کرد.[۸] در دههٔ ۱۹۹۰، جنبش ریو با هنر دیجیتال و موسیقی الکترونیک پیوند خورد و بار دیگر زیباییشناسی روانگردان را زنده کرد.
هنرمندان برجسته
- پیتر مکس
- آلکس گری
- ماندالا سیج
- رابرت وِنوسا
- ریک گریفین
- استنلی موس
- ویکتور موسکوسو
- ماتی کلارویین
- راول لوپز پومارس
جستارهای وابسته
- فراواقعگرایی
- هنر دیداری
- جنبش هیپی
- راک روانگردان
منابع
- ↑ Oroc، James (۲۰۱۸). The New Psychedelic Revolution: The Genesis of the Visionary Age. Simon and Schuster. ص. ۶۳۶. شابک ۹۷۸۱۶۲۰۵۵۶۶۳۴.
- ↑ Lapetino، Tim (۲۰۱۶). Art of Atari. Dynamite Entertainment. ص. ۳۵۴. شابک ۹۷۸۱۵۲۴۱۰۱۰۶۰.
- ↑ «The New Psychedelic Revolution». Simon and Schuster. ۲۰۱۸. دریافتشده در ۲۰۲۴-۱۰-۲۱.
- ↑ Wells، Brian (۱۹۷۴). Psychedelic Drugs. Jason Aronson. ص. ۱۹.
- ↑ Huxley، Aldous (۱۹۵۴). The Doors of Perception and Heaven and Hell. Harper & Brothers.
- ↑ Heimann، Jim (۲۰۰۲). 60s All American Ads. Taschen. ص. ۵۲۳.
- ↑ Herdeg، Walter (۱۹۶۸). 68/69 Graphics Annual. The Graphics Press. صص. ۴۵–۲۴۸.
- ↑ Leary، Timothy (۱۹۹۴). Chaos and Cyber Culture. Ronin Publishing. شابک ۰-۹۱۴۱۷۱-۷۷-۱.
- ↑ Ruthofer، Arno (۱۹۹۷). «Think for Yourself; Question Authority». دریافتشده در ۲۰۰۷-۰۲-۰۲.