وادار ورودی
وادار ورودی[۱] (انگلیسی: Trumeau) ستون یا وادار میانی است که سینهٔ سردرِ یک درگاه بزرگ را نگه میدارد و معمولاً در ساختمانهای سدههای میانه یافت میشود.[۲]
به وادار ورودی، وادار طاق ورودی یا وادار سینهٔ سردر هم گفته میشود.
این بخشِ معماری اغلب کندهکاری یا تزیین میشود. وادارها که ممکن است یکپارچه یا جفت باشند، در معماری رمانسک بهطور ویژه کندهکاری یا آراسته میشدند؛ نوآوری معماریِ رمانسک در این بود که ساختار درگاه را جاندار و پرتحرک میکرد، همانگونه که هنرمندان رمانسک در ربع دوم سدهٔ یازدهم، ستونهای مرکب و رواقهای دوتایی مارپیچ را پدیدآوردند.[۳]
تفاوت با وادار پنجره
وادار ورودی به ستون یا پایهٔ میانیای گفته میشود که در میان یک درگاه بزرگ کلیسا، معمولاً در ورودیهای اصلیِ معماری رمانسک و گوتیک، قرار میگیرد و نقش اصلی آن نگهداریِ وزنِ طاق یا سینهٔ سردر بالای درگاه است. این نوع وادارها اغلب با مجسمههای مذهبی مانند قدیسان، مسیح و نمادها تزیین میشدند و کاربردشان بیشتر در درگاهها بود.
در مقابل، وادار پنجره (Mullion) به تیرک یا قطعهٔ عمودی گفته میشود که میان بخشهای یک پنجره قرار دارد و کار آن جدا کردن و همزمان نگه داشتنِ قابهای شیشهای یا شیشهنگارههاست. در معماری گوتیک، پنجرههای بزرگ شیشهنگارهای پر از وادارهای باریکاند و کاربرد آن بیشتر در پنجرههاست.
یعنی ترومو، ستون میانیِ درِ بزرگ کلیسا، و مولیون، تیرکهای عمودی میان پنجرهها است.
نگارهها
وادار سردر اصلی کلیسای سن مارتین، آرلن (بلژیک)
وادار رمانسک در کلیسای جامع تاراگونا- ایوان مرکزی، نمای شمالی، کلیسای جامع شارتر
وادار گوتیک در کلیسای جامع رنس
وادار درگاه اصلی کلیسای جامع سن-لازار، اوتون
وادار درگاه اصلی کلیسای جامع اِکس
منابع
- ↑ فرهنگ مصور هنرهای تجسمی، پرویز مرزبان و حبیب معروف، تهران، ۱۳۷۷.
- ↑ مریام-وبستر, [(http://www.merriam-webster.com/dictionary/trumeau) "trumeau"]
- ↑ Anne Prache (1999). Cathédrales d'Europe. Citadelles & Mazenod. p. 75.
- مشارکتکنندگان ویکیپدیا. «Trumeau (architecture)». در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۸ سپتامبر ۲۰۲۵.