واریانت (زیستشناسی)
وردای[۱] ژنتیکی، دگرهٔ ژنتیکی[۲] یا واریانت (به انگلیسی: variant) در میکروبشناسی و ویروسشناسی، اصطلاحی است برای توصیف زیرگونهای از یک میکروارگانیسم که از لحاظ ژنتیکی از سویهٔ اصلی متمایز است، اما تفاوت آن به حدی نیست که به عنوان یک سویهٔ مجزا شناخته شود. تمایزی مشابه در گیاهشناسی میان انواع مختلف کشتشدهٔ یک گونهٔ گیاهی وجود دارد که به آنها رقم گفته میشود. واریانت به طور کلی در زیستشناسی به تغییرات ژنتیکی، فنوتیپی یا عملکردی یک جاندار، ژن، یا پروتئین گفته میشود که ممکن است به دلیل جهش ژنتیکی، تنوع آللی، یا تغییرات در بیان ژن ایجاد شود.[۳]
انواع واریانتها
واریانتهای ژنتیکی
واریانتهای ژنتیکی به تغییرات در دیانای یک ارگانیسم اشاره دارند. این تغییرات میتوانند به صورت تکنوکلئوتیدی (SNP)، حذف یا اضافه شدن نوکلئوتیدها (InDel) و یا تغییرات کروموزومی باشند.[۴]
واریانتهای فنوتیپی
واریانتهای فنوتیپی تغییراتی هستند که در ویژگیهای ظاهری یا عملکردی یک ارگانیسم مشاهده میشوند. این تغییرات میتوانند ناشی از عوامل ژنتیکی، اپیژنتیک یا محیطی باشند.[۵]
نقش واریانتها در تکامل
واریانتهای ژنتیکی و فنوتیپی اساس تکامل زیستی هستند. این تغییرات از طریق انتخاب طبیعی، رانش ژنتیکی و سایر مکانیسمهای تکاملی در جمعیتها انتشار مییابند.[۶]
واریانتها و بیماریهای ژنتیکی
برخی از واریانتهای ژنتیکی میتوانند منجر به ایجاد بیماریهای ژنتیکی شوند. برای مثال، جهش در ژن CFTR باعث بیماری فیبروز سیستیک میشود.[۷]
ویروسها
SARS-CoV-2
در سال ۲۰۱۳ گفته شد که «در جامعهٔ ویروسشناسی تعریف پذیرفتهشدهای برای اصطلاحات «سویه»، «دگره» و «ایزوله» وجود ندارد و بیشتر ویروسشناسان صرفاً از کاربرد این اصطلاحات توسط یکدیگر تقلید میکنند».[۸] نبود تعریف دقیق در سال ۲۰۲۰ نیز ادامه یافت؛ در مورد دگرهٔ آلفای سارس کووید ۲ که مربوط به ویروس سارس کووید ۲، وبسایت مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری ایالات متحده(CDC) بیان میکند: «در حال حاضر، در زمینهٔ این دگره، [اصطلاحات "دگره"، "سویه" و "تبار"] عموماً بهطور مترادف توسط جامعهٔ علمی استفاده میشوند».[۹]
پانویس
- ↑ «جِرم ناوردا» [فیزیک] همارزِ «invariant mass»؛ منبع: گروه واژهگزینی. دفتر دوازدهم. فرهنگ واژههای مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۶۱۴۳-۶۶-۸ (ذیل سرواژهٔ جِرم ناوردا)
- ↑ واژههای مصوب فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی، مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی. «واژههای مصوب فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی». https://rc.majlis.ir/fa/law/show/796638. فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی. پیوند خارجی در
|وبگاه=وجود دارد (کمک) - ↑ Griffiths, Anthony J.F. (2002). Modern Genetic Analysis. W.H. Freeman. ISBN 9780716743828.
- ↑ 1000 Genomes Project Consortium (2010). "A map of human genome variation from population-scale sequencing". Nature. 467 (7319): 1061–1073. doi:10.1038/nature09534.
- ↑ Feil, Robert (2009). "Epigenetic asymmetry in the zygote and mammalian development". International Journal of Developmental Biology. 53 (2–3): 191–201. doi:10.1387/ijdb.082671rf.
- ↑ Darwin, Charles (1859). "On the Origin of Species". John Murray.
- ↑ Riordan, John R. (1989). "Identification of the cystic fibrosis gene: cloning and characterization of complementary DNA". Science. 245 (4922): 1066–1073. doi:10.1126/science.2475911.
- ↑ Kuhn, Jens H.; Bao, Yiming; Bavari, Sina; Becker, Stephan; Bradfute, Steven; Brister, J. Rodney; Bukreyev, Alexander A.; Chandran, Kartik; Davey, Robert A.; Dolnik, Olga; Dye, John M.; Enterlein, Sven; Hensley, Lisa E.; Honko, Anna N.; Jahrling, Peter B.; Johnson, Karl M.; Kobinger, Gary; Leroy, Eric M.; Lever, Mark S.; Mühlberger, Elke; Netesov, Sergey V.; Olinger, Gene G.; Palacios, Gustavo; Patterson, Jean L.; Paweska, Janusz T.; Pitt, Louise; Radoshitzky, Sheli R.; Saphire, Erica Ollmann; Smither, Sophie J.; Swanepoel, Robert; Towner, Jonathan S.; van der Groen, Guido; Volchkov, Viktor E.; Wahl-Jensen, Victoria; Warren, Travis K.; Weidmann, Manfred; Nichol, Stuart T. (2012). "Virus nomenclature below the species level: a standardized nomenclature for natural variants of viruses assigned to the family Filoviridae". Archives of Virology. 158 (1): 301–311. doi:10.1007/s00705-012-1454-0. ISSN 0304-8608. PMC 3535543. PMID 23001720.
- ↑ "Implications of the Emerging SARS-CoV-2 Variant VOC 202012/01". US Centers for Disease Control and Prevention (CDC). 29 December 2020. Archived from the original on 22 January 2021.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:پیوند نامناسب (link)
منابع
- مشارکتکنندگان ویکیپدیا. «Variant (biology)». در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۱۵ ژانویه ۲۰۲۱.