وصیت‌نامه دکتر مابوزه

وصیت‌نامه دکتر مابوزه
پوستر اتریشی فیلم[۱]
کارگردانفریتس لانگ
تهیه‌کنندهسیمور نیبنتسال
نویسندهتئا فن هاربو
فریتس لانگ
بازیگرانرودولف کلاین-روگه
اوتو ورنیکه
اسکار برگی
گوستاو دیسل
موسیقیهانس اردمان
فیلم‌بردارکارل فاش
فریتس آرنو واگنر
تدوینگرکنراد فون مولو[α]
لوتار ولف[β]
شرکت
تولید
نرو-فیلم[۲]
تاریخ‌های انتشار
  • ۲۱ آوریل ۱۹۳۳ (1933-04-21) (مجارستان)
[α]
مدت زمان
۱۲۴ دقیقه[α]
کشورآلمان
زبانآلمانی[α]

وصیت‌نامه دکتر مابوزه (آلمانی: Das Testament des Dr. Mabuse)، که آخرین اراده دکتر مابوزه (انگلیسی: TThe Last Will of Dr. Mabuse) نیز نامیده می‌شود،[۳] یک فیلم جنایی-هیجان‌انگیز آلمانی محصول سال ۱۹۳۳ به کارگردانی فریتس لانگ است. این فیلم دنباله‌ای بر فیلم صامت لانگ یعنی دکتر مابوزه: قمارباز (۱۹۲۲) است و بسیاری از بازیگران و عوامل فیلم‌های قبلی لانگ در آن حضور دارند. دکتر مابوزه (رودولف کلاین-روگه) در یک آسایشگاه روانی است، جایی که او در حال نوشتن دیوانه‌وار نقشه‌های جنایی خود پیدا می‌شود. هنگامی که نقشه‌های جنایی مابوزه شروع به اجرا شدن می‌کنند، بازرس لومان (اوتو ورنیکه) تلاش می‌کند تا با استفاده از سرنخ‌هایی از توماس کنتِ گانگستر (گوستاو دیسل)، هوفمایسترِ بستری‌شده در آسایشگاه (کارل مایکسنر) و پروفسور باوم (اسکار برگی) که شیفته دکتر مابوزه شده است، راه حلی پیدا کند.

فیلم وصیت‌نامه دکتر مابوزه بر اساس عناصری از رمان ناتمام نویسنده، نوربرت ژاک، به نام مستعمره مابوزه ساخته شده است. این دومین فیلم ناطق لانگ برای شرکت نرو-فیلم و آخرین همکاری او با فیلم‌نامه‌نویس، تئا فن هاربو، همسر وقتش بود. برای تبلیغ فیلم در بازار خارجی، یک نسخه به زبان فرانسوی از این فیلم توسط لانگ با همان دکورها اما بازیگران متفاوت ساخته شد.

به گفته زیگفرید کراکائر، لانگ قصد داشت در این فیلم ویژگی‌های مابوزه‌مانندِ آدولف هیتلر را مطرح کند،[۳] کسی که در زمان نوشتن فیلم‌نامه در حال صعود برای تبدیل شدن به صدراعظم آلمان بود. هنگامی که هیتلر به قدرت رسید، یوزف گوبلز وزیر پروپاگاندا شد و فیلم را در آلمان ممنوع کرد، با این استدلال که فیلم اعتماد مخاطبان را به دولتمردانش تضعیف می‌کند. نسخه‌های فرانسوی‌زبان و آلمانی‌زبان فیلم در اروپا اکران شدند، در حالی که چندین نسخه از فیلم در ایالات متحده منتشر شد. دنباله آن، هزار چشم دکتر مابوزه (۱۹۶۰) نیز توسط لانگ کارگردانی شد. اگرچه این فیلم در ابتدا بازخوردهای متفاوتی دریافت کرد، اما منتقدان بعدها نظر مثبتی به فیلم پیدا کردند و این اثر بر فیلم‌سازانی چون کلود شابرول و آرتور براونر تأثیر گذاشته است.

خلاصه داستان

هافمایستر، کارآگاه سابق و رسوای پلیس، در حالی که توسط گروهی از جنایتکاران تعقیب می‌شود، به یک چاپخانه پر سر و صدا پناه می‌برد. او با رئیس سابق خود، بازرس کارل لومان، تماس تلفنی می‌گیرد و با آشفتگی و هراس توضیح می‌دهد که یک توطئه جنایی بزرگ را کشف کرده است. قبل از اینکه او بتواند هویت مغز متفکر آن را فاش کند، چراغ‌ها خاموش می‌شوند، تیراندازی رخ می‌دهد و هافمایستر تسلیم جنون می‌شود. او ناپدید می‌گردد و بعدها در حالی پیدا می‌شود که هر بار احساس می‌کند کسی او را زیر نظر دارد، آواز می‌خواند؛ در نتیجه او در آسایشگاهی که توسط پروفسور باوم اداره می‌شود، بستری می‌گردد.

پروفسور باوم پرونده دکتر مابوزه را معرفی می‌کند؛ مغز متفکر جنایتکار و هیپنوتیزم‌کننده‌ای که ده سال قبل مجنون شده بود. مابوزه روزهای خود را با نوشتن دیوانه‌وار نقشه‌های مفصل برای جنایات سپری می‌کند، در حالی که یک باند جنایتکار این نقشه‌ها را مطابق با «برنامه‌های دکتر» اجرا می‌کنند و تنها از پشت یک پرده با او مشورت می‌نمایند. هنگامی که دکتر کرام، همکار باوم، به‌طور تصادفی کشف می‌کند که جنایات اخیر بر اساس نوشته‌های مابوزه اجرا می‌شوند، کرام توسط جوخه اعدام این باند یعنی هاردی و بردو به ضرب گلوله کشته می‌شود. نشانه‌ای که روی شیشه یک پنجره در صحنه جرمِ هافمایستر تراشیده شده، باعث می‌شود لومان به مابوزه مشکوک شود. با ورود به آسایشگاه، باوم فاش می‌کند که مابوزه درگذشته است. هنگامی که لومان با تحقیر از «مابوزهٔ جنایتکار» صحبت می‌کند، باوم با تأکید از «مابوزهٔ نابغه» سخن می‌گوید که نبوغش می‌توانست یک جهان فاسد را نابود کند.

باوم به مطالعه نوشته‌های مابوزه ادامه می‌دهد و با روح دکتر مابوزه ارتباط برقرار می‌کند. روح مابوزه از یک «حاکمیت نامحدود جنایت» سخن می‌گوید و با شکل ظاهری پروفسور ادغام می‌شود. در همان شب، یک شخص پنهان با بخش‌های مختلف سازمان خود مشورت می‌کند و جنایات مختلفی از جمله حمله به یک کارخانه مواد شیمیایی، سرقت از بانک، جعل اسکناس، مسموم کردن آب و نابود کردن محصولات کشاورزی را آماده می‌سازد. یکی از اعضای باند به نام توماس کنت، میان کار جنایی خود که برای پول به آن نیاز دارد و علاقه‌اش به زن جوانی به نام لیلی دچار تضاد شده است. لیلی که فداکارانه کنت را دوست دارد، از او خواهش می‌کند که به او اعتماد کند و سفره دلش را باز کند. کنت سرانجام به گذشته و وضعیت فعلی خود نزد او اعتراف می‌کند. این دو تصمیم می‌گیرند به پلیس اطلاع دهند، اما ربوده شده و در اتاق ملاقات عجیبی که دارای آن پرده است، زندانی می‌شوند. آن شخص پنهان به آن‌ها اعلام می‌کند که خواهند مرد، زیرا آن‌ها کشف کرده‌اند که در آن بخش پرده‌دار فقط یک بلندگو قرار دارد و یک بمب ساعتی نیز در آنجا تعبیه شده است. پس از اینکه چندین تلاش برای فرار شکست می‌خورد، آن‌ها برای کاهش شدت انفجار، فضا را غرق در آب می‌کنند و پس از انفجار بمب ساعتی، خود را نجات داده و رها می‌شوند.

در همین حال، پلیس آپارتمانی را که چندین گانگستر از جمله هاردی و بردو در آن اقامت دارند، محاصره می‌کند. پس از یک تبادل آتش، هاردی خودکشی می‌کند و گانگسترهای دیگر تسلیم می‌شوند. از آنجا که بردو شهادت می‌دهد آن‌ها دکتر کرام را در حوالی آسایشگاه ترور کرده‌اند، لومان مواجهه‌ای میان گانگسترها و پروفسور ترتیب می‌دهد که بی‌نتیجه می‌ماند. با آمدن کنت و لیلی، واکنش شوکه‌شدهٔ باوم نسبت به کنت، لومان را مشکوک می‌کند. لومان و کنت از آسایشگاه بازدید می‌کنند، جایی که متوجه می‌شوند باوم همان مغز متفکر است و برای آن شب برنامهٔ حمله به یک کارخانه مواد شیمیایی را چیده است. لومان و کنت به کارخانه در حال انفجار می‌روند و در آنجا باوم را می‌بینند که از دور نظاره‌گر است. باوم فرار می‌کند و به سمت آسایشگاه می‌رود و لومان و کنت او را تعقیب می‌کنند. روح مابوزه، باوم را به سمت سلول هافمایستر هدایت می‌کند، جایی که باوم خود را به عنوان دکتر مابوزه معرفی می‌کند و این کار به شوک هافمایستر پایان می‌دهد. باوم تلاش می‌کند هافمایستر را به قتل برساند اما درست با رسیدن لومان و کنت، توسط نگهبانان متوقف می‌شود. صحنه پایانی، باومِ مجنون را در سلول نشان می‌دهد که نوشته‌های مابوزه را تکه‌تکه و ریزریز می‌کند.

بازیگران

توضیح:

میراث

پس از اکران اولیه فیلم، تهیه‌کننده سیمور نیبنتسال از صحنه‌های تعقیب و گریز ماشین در وصیت‌نامه دکتر مابوزه برای تولید فیلم خود به نام پادشاه شانزلیزه (۱۹۳۴) با بازی باستر کیتون استفاده کرد. تهیه‌کننده آرتور براونر از فیلم‌های دکتر مابوزه به عنوان دلیل ورود خود به صنعت سینما یاد کرد و آن را «هیجان‌انگیزترین فیلمی که تا به حال دیده‌ام» توصیف نمود. براونر بعدها حقوق فیلم‌های دکتر مابوزه را خرید و فریتس لانگ را برای فیلم‌برداری دنباله‌ای با عنوان هزار چشم دکتر مابوزه استخدام کرد. این فیلم در سال ۱۹۶۰ اکران شد و آخرین فیلم لانگ در مقام کارگردان بود.[۵] در سال ۱۹۶۲، بازسازی فیلم وصیت‌نامه دکتر مابوزه توسط کارگردان ورنر کلینگلر منتشر شد.[۶]

کارگردان فرانسوی کلود شابرول، فیلم وصیت‌نامه دکتر مابوزه را به عنوان الهام‌بخش اصلی خود برای فیلم‌ساز شدن معرفی کرد. شابرول فیلم الهام‌گرفته از مابوزهٔ خود را ساخت که در سال ۱۹۹۰ با عنوان دکتر ام منتشر شد.[۵] فیلم شوالیه تاریکی محصول سال ۲۰۰۸ نسخه‌ای از جوکر را به تصویر می‌کشد که از مابوزه الهام گرفته شده است. در طول فیلم، این شخصیت تک‌گویی‌هایی را در ترویج هرج‌ومرج و بی‌نظمی بیان می‌کند که به شدت از تک‌گویی‌های خود مابوزه در فیلم وصیت‌نامه دکتر مابوزه محصول ۱۹۳۳ وام گرفته شده است.[۷] کارگردانکریستوفر نولان اظهار داشته است: «فکر می‌کنم پیش از نوشتن [شخصیت] جوکر، جونا (برادر نولان) را مجبور کردم فیلم دکتر مابوزه فریتس لانگ را تماشا کند.»[۸]

یادداشت

  1. 1 2 3 4 نسخه آلمانی فیلم
  2. ↑ نسخه فرانسوی فیلم

منابع

  1. ↑ "Das Testament des Dr. Mabuse". Filmportal.de. Retrieved January 24, 2021.
  2. ↑ "Das Testament des Dr. Mabuse" (in German). Filmportal.de. Retrieved March 20, 2024.
  3. 1 2 Kracauer 1947, p. 84.
  4. ↑ Staedeli, Thomas. "Portrait of the actor Otto Wernicke". Cyranos.ch. Retrieved May 17, 2020.
  5. 1 2 Kalat, David (2004). DVD Commentary (DVD). New York City, United States: The Criterion Collection.
  6. ↑ Crow, Johnathan. "Overview: Das Testament des Dr. Mabuse". AllMovie. Archived from the original on Apr 7, 2010. Retrieved November 8, 2009.
  7. ↑ "Review: The Testament of Dr. Mabuse". Polyglossia. 5 January 2010.
  8. ↑ Jolin, Dan. "The Making Of Heath Ledger's Joker". Empire. Archived from the original on Sep 26, 2015.

کتاب‌شناسی

پیوند به بیرون

This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.