ولگاته
وولگات یا ولگاته (به لاتین: Vulgate) یا ولگاتا(= شایع) ترجمه کهن و شایع کتاب مقدس (عهد قدیم) به لاتین و متن رسمی کلیسای کاتولیک رومی است. این متن ترجمه ژروم یا همان هیرونوموس در اواخر سده چهارم است. این متن به درخواست پاپ دماسوس اول بابای کلیسای روم بود تا جانشینی برای ترجمه های پراکنده قدیمی شود.
برای درک موضوع باید این را دانست که کتاب مقدس تورات در سده سوم پیشامیلاد به فرمان بطلمیوس دوم فیلادلفوس در اسکندریه مصر از عبری به یونانی ترجمه شد و این متن به هفتادگانی نام آور شد.این ترجمه همزمان با مسیح و شاگردانش متن مقدس و رسمی عهد قدیم شد.زبان کلیسای کاتولیک رومی لاتین بود و تا سده پنجم میلاد ترجمه های گوناگونی از متن هفتادگانی به لاتین انجام شد که بیشتر به لاتین محلی بود از این رو در سده چهارم پاپ دماسوس اول از هیرونوموس خواست که از میان آن ترجمه های پیشین نسخه ای میانگین و یکدست بنویسد تا جانشین نسخه های پراکنده باشد نسخه بدست امده را ولگاتا به معنی شامل یا شایع نامیده شد(بدین معنی که نسخه یکدست شامل همه ترجمه های پیشین است).
بدینگونه در کلیسای روم بجز تورات عبری، دو متن مقدس رسمی از عهد قدیم در دست است.ترجمه یونانی کهنتر هفتادگانی و ترجمه کهن لاتین را ولگاتا میخوانند. در وولگات نسبت به هفتادگانی اختلافاتی وجود داشت[۱].
در سال ۱۵۴۶، شورای ترنت وولگات را متن رسمی قرار داد و در سال ۱۵۹۲ متن رسمی بدون تحریفات و نسخه بدل‌ها توسط پاپ کلمنس هشتم چاپ شد و رواج یافت. همهٔ چاپ‌های بعدی وولگات از روی همین چاپ کلمنس صورت گرفته‌است. در سال ۱۹۳۳ پاپ عده‌ای را مأمور کرد تا با مراجعه به همهٔ نسخه‌های قدیمی در وولگات تجدید نظر کامل به عمل آورند. کار این تجدید نظر زیر نظر کمیسیونی منصوب از طرف پاپ پل ششم در ۱۹۶۵ ادامه یافت[۲].
ویرایش‌های تاریخی-انتقادی
ویرایش‌های تاریخی-انتقادی (به آلمانی: Historisch-kritische Editionen) به مجموعه‌ای از تلاش‌های علمی در سده‌های ۱۹ و ۲۰ میلادی برای انتشار یک ویرایش انتقادی و دقیق از متن ولگاته (ترجمهٔ لاتین کتاب مقدس) اشاره دارد. نخستین گام در این زمینه، پروژهٔ ویرایش انتقادی عهد جدید ولگاته در دانشگاه آکسفورد بود که کار بر روی آن در سال ۱۸۷۸ آغاز شد و مجلدات آن بین سال‌های ۱۸۸۹ تا ۱۹۵۴ به چاپ رسیدند. در سال ۱۹۰۷، پاپ پیوس دهم با صدور فرمان پاپی، فرقهٔ بندیکتیان را مأمور کرد تا ویرایشی انتقادی از این متن آماده کنند. برای این منظور، راهبانی از مجمع سولسمس به رم اعزام شدند[۳] و صومعهٔ سن هیرونیموس به عنوان مرکز مطالعاتی آن‌ها بنیان نهاده شد. مجلدات حاصل از این پروژهٔ رومی بین سال‌های ۱۹۲۶ تا ۱۹۹۵ انتشار یافتند.
از دههٔ ۱۹۵۰ میلادی، بر پایهٔ ویرایش‌های آکسفورد و رم و با بهره‌گیری از پایگاه گسترده‌ای از نسخه‌های خطی، کار بر روی گزینش جدیدی به نام «ولگاته اشتوتگارت» آغاز شد. نتیجهٔ این پژوهش‌ها به کوشش روبرت وبر در قالب نخستین ویرایش به چاپ رسید؛ این متن از سال ۲۰۰۷ در ویرایش پنجم خود در دسترس قرار دارد. امروزه ولگاته اشتوتگارت در پژوهش‌های تاریخی (به‌ویژه در حوزهٔ تاریخ لیتورژی و تاریخ دگماتیسم مسیحی) به عنوان معتبرترین و مرجع‌ترین نسخهٔ ولگاته شناخته می‌شود[۴].
منابع
- ↑ Le Goff، The Birth of Europe، 42.
- ↑ Le Goff، The Birth of Europe، 42.
- ↑ مستندات فرستادگان مجمع سولسرس
- ↑ "The Biblia Sacra Vulgata (Vulgate) - die-bibel.de". www.die-bibel.de (in English). Retrieved 2026-09-24.
مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Vulgata». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای آلمانی ، بازبینی‌شده در ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶.
کتابشناسی
- Le Goff, Jacques (2006). The Birth of Europe. Hoboken, New Jersey: Wiley-Blackwell. ISBN 978-1405156820.
پیوند به بیرون
- ولگاته
- آثار جروم
- اصطلاحات مسیحی
- تاریخ کلیسای کاتولیک
- زبان لاتین
- کتاب مقدس
- کتابهای سده ۵ (میلادی)
- مسیحیت غربی
- کتابهای لاتین سده ۴ (میلادی)