ویلیام والاس

سر

ویلیام والاس
نخستین تصویر شناخته‌شده از سر ویلیام والاس، اثر یازدهمین ارل باکن
نگهبان اسکاتلند
(دومین حکومت موقت)
دوره مسئولیت
۱۲۹۷ – ۱۲۹۸
پس ازجان بالیول (به‌عنوان پادشاه اسکاتلند)
پیش از
اطلاعات شخصی
زادهح. ۱۲۷۰
الدرزلی، رنفروشایر، اسکاتلند (بر پایه سنت)
درگذشته۲۳ اوت ۱۳۰۵ (در حدود ۳۵ سالگی)
اسمیت‌فیلد، لندن، انگلستان
علت مرگبه دار آویختن، شکم پاره کردن و چهارتکه کردن
آرامگاهلندن، در گوری بی‌نشان
همسر(ان)ماریون برِیدفیوت[۱] (اختلافی)
پیشهفرمانده نظامی
خدمات نظامی
وفاداریپادشاهی اسکاتلند
سال‌های خدمت۱۲۹۷–۱۳۰۵
درجهفرمانده
جنگ‌ها/عملیات‌

ویلیام والاس (به گیلی اسکاتلندی: Uilleam Uallas؛ William le Waleys به زبان آنگلو-نورمن؛[۲][۳] در حدود ۱۲۷۰ – ۲۳ اوت ۱۳۰۵) شوالیه‌ای اسکاتلندی بود که به یکی از رهبران اصلی نخستین جنگ استقلال اسکاتلند تبدیل شد.[۴]

والاس در کنار اندرو موری، در سپتامبر ۱۲۹۷ سپاه انگلیس را در نبرد پل استرلینگ شکست داد. او به سمت نگهبان اسکاتلند منصوب شد و تا شکستش در نبرد فالکرک در ژوئیه ۱۲۹۸ این مقام را حفظ کرد. در اوت ۱۳۰۵ والاس در روبرویستون، نزدیک گلاسگو، دستگیر شد و به پادشاه ادوارد یکم انگلستان تحویل داده شد؛ ادوارد به اتهام خیانت به پادشاه و جنایت علیه غیرنظامیان انگلیسی، حکم اعدام او را صادر کرد.

پس از مرگش، والاس جایگاهی افسانه‌ای فراتر از سرزمین خود یافت. او قهرمان منظومه حماسی سده پانزدهم شعر والاس نوشته بلاند هَری است و موضوع آثار ادبی والتر اسکات و همچنین فیلم برنده جایزه اسکار «شجاع‌دل» بوده‌است.

پیشینه

مهر شخصی سِر ویلیام والاس، یافت‌شده بر نامه‌ای که در ۱۱ اکتبر ۱۲۹۷ (۲۰ مهر ۶۷۶) به شهردار لوبک آلمان نوشته شده‌است

ویلیام والاس از اشراف درجه دوم بود، اما اطلاعات قطعی اندکی دربارهٔ پیشینه خانوادگی یا حتی نسب او در دست است. مهر شخصی ویلیام، که بر نامه‌ای یافت شد که در سال ۱۲۹۷ به شهر هانزایی لوبک فرستاده شده بود،[۵] نام پدرش را آلن والاس ثبت کرده‌است.[۶][۷] این آلن والاس شاید همان کسی باشد که در رول‌های راگمن سال ۱۲۹۶ به عنوان مستأجر پادشاهی در ایرشایر فهرست شده، اما تأییدیه‌ای دیگر وجود ندارد.[۸] برخی گمان برده‌اند که این آلن مالک الرزلی، نزدیک کیلمارناک در ایرشایر، بوده و اگر چنین باشد، این ملک می‌تواند زادگاه احتمالی ویلیام باشد،[۹] هرچند هیچ سندی از تملک خانواده والاس بر این ملک در اواسط سده سیزدهم میلادی وجود ندارد. منظومه اواخر سده پانزدهم بلاند هری پدر دیگری برای ویلیام معرفی می‌کند: سِر مالکوم از الدرزلی در رنفروشایر، که این روایت نیز زادگاه احتمالی دیگری برای ویلیام پدیدآورده است.[۱۰][۱۱] هیچ شواهد هم‌عصری که او را به هیچ‌کدام از این دو مکان پیوند دهد وجود ندارد، هرچند هر دو منطقه با خاندان والاس پیوندهایی داشتند.[۱۲] اسناد نشان می‌دهند که اعضای نخستین این خاندان در ریکارتون، ایست ایرشایر، تاربولتون، آوچینکروو در کایل و استنتون در لوتیان شرقی ملک داشتند.[۱۳] آنان دست‌نشانده جیمز استوارت، پنجمین استوارد اعظم اسکاتلند بودند، چرا که زمین‌هایشان در قلمرو او قرار داشت. ادعا شده که برادران والاس، مالکوم و جان، از منابع دیگر شناخته می‌شوند، اما شواهد قابل تأیید برای رابطه جان با ویلیام وجود ندارد.[۱۴]

ریشه‌های نام خانوادگی والاس (نام خانوادگی) و پیوند آن با جنوب غربی اسکاتلند نیز چندان روشن نیست، جز اینکه این نام از واژه زبان انگلیسی باستان wǣlisċ به معنای «بیگانه» یا «ولزی» گرفته شده‌است.[۱۵] شاید همه والاس‌های منطقه رود کلاید مهاجران قرون وسطایی از ولز بوده باشند، اما چون این واژه برای اشاره به بریتانیایی‌های سلتی کامبریایی‌زبانِ پادشاهی استراتکلاید نیز به کار می‌رفت، به همان اندازه محتمل است که این نام خانوادگی به کسانی اشاره داشته که به سبب کامبریایی‌زبانی خود «ولزی» تلقی می‌شدند.[۱۶][۱۷]

دوران نظامی

بخش اصلی منابع تاریخی دربارهٔ فعالیت‌های نظامی ویلیام والاس در دوره نخستین جنگ استقلال اسکاتلند است. والاس یکی از فرماندهان برجسته مقاومت اسکاتلند در برابر ادوارد یکم انگلستان بود که در سال ۱۲۹۷ میلادی (۶۷۶ هجری شمسی) در نبرد پل استرلینگ پیروزی چشمگیری به دست آورد. در این نبرد، والاس به همراه اندرو موری نیروهای انگلیسی را شکست داد و پس از آن هر دو به عنوان نگهبانان اسکاتلند شناخته شدند. با این حال، در نبرد فالکرک در سال ۱۲۹۸ میلادی (۶۷۷ هجری شمسی) از ادوارد یکم شکست خورد و از مقام خود کناره گرفت.

بحران سیاسی در اسکاتلند

مجسمه والاس در دژ ادینبرو

در دوران جوانی والاس، پادشاه الکساندر سوم بر اسکاتلند فرمان می‌راند. دوران پادشاهی او با صلح و ثبات اقتصادی همراه بود. اما در ۱۹ مارس ۱۲۸۶ (۲۸ اسفند ۶۶۴)، الکساندر پس از سقوط از اسب درگذشت.[۱۸] وارث تخت، نوه الکساندر، مارگارت، دختر نروژ بود. چون او هنوز کودک بود و در نروژ به سر می‌برد، اشراف اسکاتلند شورایی از سرپرستان تشکیل دادند. مارگارت در راه سفر به اسکاتلند بیمار شد و در اواخر سپتامبر ۱۲۹۰ (مهر ۶۶۹) در اورکنی درگذشت.[۱۹] نبود وارث روشن به دوره‌ای موسوم به «علت بزرگ» انجامید که در آن سیزده مدعی تاج پدیدار شدند. معتبرترین ادعاها از آنِ جان بالیول و رابرت بروس، پنجمین لرد آنندیل بود که پدربزرگ رابرت بروس آینده به‌شمار می‌رفت.[۲۰]

با تهدید اسکاتلند به جنگ داخلی، اشراف اسکاتلند از پادشاه ادوارد یکم انگلیس برای داوری دعوت کردند. پیش از آغاز این فرایند، ادوارد اصرار داشت که همه مدعیان او را به عنوان «سرور برتر اسکاتلند» بشناسند. در اوایل نوامبر ۱۲۹۲ (آبان ۶۷۱)، در دادگاه فئودالی بزرگی که در قلعه برویک-آپون-توئید برگزار شد، حکم به نفع جان بالیول صادر شد، زیرا ادعای او در قانون بر پایه ارشدیت در حق اولویت نخستین فرزند استوارتر بود، هرچند از نظر نزدیکی نسبی چنین نبود.[۲۱]

ادوارد گام‌هایی برای تضعیف تدریجی اقتدار جان برداشت و اسکاتلند را به مثابه یک دولت فئودال دست‌نشانده تلقی کرد؛ از او خواست که ادای احترام فئودالی به جا آورد و در جنگ با فرانسه پشتیبانی نظامی فراهم کند — حتی پادشاه جان بالیول را فراخواند تا به عنوان یک مدعی عادی در دادگاه انگلیس حاضر شود. اسکاتلندی‌ها به زودی از پادشاه خود که اقتدارش به شدت محدود شده بود خسته شدند و گفته می‌شود که بزرگان پادشاهی زمام امور را از دستش گرفتند و در ژوئیه ۱۲۹۵ (تیر ۶۷۴) در استیرلینگ شورایی از دوازده نفر — که در عمل هیئت جدیدی از سرپرستان بود — منصوب کردند. آنها سپس پیمانی از کمک متقابل با فرانسه بستند که در سال‌های بعد با نام اتحاد قدیمی شناخته شد.[۲۲]

در واکنش به پیمان اسکاتلند با فرانسه، ادوارد یکم به اسکاتلند حمله کرد، برویک-آپون-توئید را تصرف نمود و جنگ‌های استقلال اسکاتلند را آغاز کرد. اسکاتلندی‌ها در نبرد دانبار (۱۲۹۶) شکست خوردند و انگلیسی‌ها در ۲۷ آوریل ۱۲۹۶ (۸ اردیبهشت ۶۷۵) قلعه دانبار را گرفتند.[۲۳] ادوارد جان را مجبور به کناره‌گیری کرد که وی این کار را در استراکاترو نزدیک مونتروز در ۱۰ ژوئیه ۱۲۹۶ (۲۰ تیر ۶۷۵) انجام داد.[۲۴] در اینجا نشان‌های اسکاتلند رسماً از ردای جان کنده شد و به همین سبب نام ماندگار «تووم تابارد» (ردای خالی) به او داده شد. تا جولای همان سال، ادوارد به افسرانش دستور داده بود که از حدود یک‌هزار و هشتصد نجیب‌زاده اسکاتلندی (بسیاری از دیگران در آن زمان اسیر جنگی بودند) رسماً ادای احترام دریافت کنند.[۲۵]

سال‌های خاموش پیش از جنگ‌های استقلال

برخی مورخان بر این باورند که والاس پیش از رهبری کارزار نظامی موفق ۱۲۹۷ میلادی، می‌بایست تجربه نظامی پیشینی داشته باشد. کارزارهایی چون جنگ‌های ادوارد یکم در ولز می‌توانست فرصت مناسبی برای پسر جوان‌تر یک زمین‌دار باشد تا به سربازی مزدور تبدیل شود.[۲۶] مهر شخصی والاس نشان کمانگیر دارد،[۲۷] بنابراین احتمال می‌رود در ارتش ادوارد به‌عنوان کمانگیر جنگیده باشد.

والتر باور در اثر میانه سده پانزدهم میلادی خود، اسکوتیکرونیکون، می‌نویسد که والاس «مردی بلندقامت با پیکر غول‌آسا… با پهلوهای کشیده… عریض در ران‌ها، با بازوان و پاهای نیرومند… با همه اندام‌هایی بسیار قوی و استوار» بود.[۲۸] بلاید هری در منظومه اواخر سده پانزدهم میلادی خود، والاس، ادعا می‌کند والاس هفت فوت قد داشت، هرچند دقت تاریخی این ادعا جای پرسش دارد.[۲۹]

آغاز شورش

مجسمه والاس اثر D. W. Stevenson در گالری ملی پرتره اسکاتلند، ادینبرو

نخستین کنشی که با قطعیت به والاس نسبت داده می‌شود، کشتن ویلیام دو هزلریگ، کلانتر انگلیسی لاناک، در مه ۱۲۹۷ بود. والاس سپس به ویلیام هاردی، لرد داگلاس پیوست و با هم یورش به اسکون را انجام دادند. این رویداد یکی از چندین شورش هم‌زمان در سراسر اسکاتلند بود که شامل شورش برخی اشراف اسکاتلندی و اندرو موری در شمال می‌شد.[۳۰]

شورش هنگامی ضربه خورد که اشراف در جولای همان سال در اروین تسلیم انگلیسی‌ها شدند. والاس و موری در این تسلیم شرکت نداشتند و به شورش‌های خود ادامه دادند. والاس از جنگل جنگل اتریک به‌عنوان پایگاهی برای یورش‌ها بهره گرفت و به کاخ رابرت ویشارت در انکروم حمله کرد. والاس و موری با یکدیگر دیدار کرده و نیروهایشان را درهم آمیختند، احتمالاً در جریان محاصره داندی در اوایل سپتامبر.[۳۱]

نبرد پل استرلینگ

پل قدیمی استرلینگ که بعدها ساخته شد

در ۱۱ سپتامبر ۱۲۹۷ (۲۰ شهریور ۶۷۶)، ارتشی به فرماندهی مشترک والاس و اندرو موری در نبرد پل استرلینگ پیروز شد. با وجود برتری چشمگیر عددی دشمن، ارتش اسکاتلند نیروهای انگلیسی را به شکست کامل کشاند. ارتش فئودالی جان دو وارن، ششمین ارل ساری با ۳٬۰۰۰ سوارنظام و ۸٬۰۰۰ تا ۱۰٬۰۰۰ پیاده‌نظام هنگام عبور از رودخانه به سوی ساحل شمالی با فاجعه روبرو شد. تنگی پل مانع از عبور هم‌زمان سربازان بسیار می‌شد (شاید تنها سه نفر در عرض)؛ از این رو، اسکاتلندی‌ها صبر کردند تا نیمی از نیروهای انگلیسی از پل گذشتند و سپس آنان را به سرعت از پای درآوردند.[۳۲] پیاده‌نظام نخست عبور کرد و سواران سنگین‌اسلحه پشت سر آنان. آرایش‌های شیلترون اسکاتلندی‌ها پیاده‌نظام را به عقب راند و آنان با سواران پشتیبان برخورد کردند. یک حمله سرنوشت‌ساز به فرماندهی یکی از سرداران والاس، شماری از سربازان انگلیسی را به عقب‌نشینی واداشت در حالی که دیگران پیش می‌آمدند؛ زیر فشار طاقت‌فرسا پل فرو ریخت و بسیاری از سربازان انگلیسی در رودخانه غرق شدند. بدین ترتیب اسکاتلندی‌ها پیروزی چشمگیری به دست آوردند که روحیه ارتش‌شان را تقویت کرد. هیو دو کرسینگهام، خزانه‌دار ادوارد در اسکاتلند، در نبرد کشته شد و بر اساس روایت‌ها پوست بدنش را کندند و به قطعه‌های کوچک بریدند تا به عنوان یادگار پیروزی نگه داشته شود. سالنامه لانرکاست می‌نویسد که والاس «یک تسمه پهن [از پوست کرسینگهام] … از سر تا پاشنه» برداشت تا تسمه‌ای برای شمشیرش بسازد.[۳۳][۳۴]

پس از نبرد، موری و والاس عنوان نگهبانان پادشاهی اسکاتلند را به نمایندگی از پادشاه جان بالیول پذیرفتند. موری اندکی پس از نبرد، در اواخر سال ۱۲۹۷، بر اثر زخم‌های میدان جنگ درگذشت.[۳۴]

والاس به زودی به شمال انگلستان تاخت و وارد نورث‌آمبرلند شد. ارتش اسکاتلند در پی ارتش انگلیسی که به جنوب می‌گریخت پیش رفت. صدها پناهنده که میان دو ارتش گرفتار شده بودند به پشت دیوارهای نیوکسل پناه بردند. اسکاتلندی‌ها پهنه گسترده‌ای از روستاها را ویران کردند، سپس به سوی غرب به کامبرلند رفتند و تا کوکرموث غارت کردند؛ آنگاه والاس مردانش را به نورث‌آمبرلند بازگرداند و ۷۰۰ روستا را به آتش کشید. والاس سرانجام با غنایم فراوانی به اسکاتلند بازگشت.[۴]

در مراسمی در «کرک اوو دی فارست» (سلکرک)، در پایان همان سال، والاس به مقام شوالیه‌گری رسید.[۳۵] این مراسم را یکی از سه ارل اسکاتلندی برگزار کرده‌است: کاریک (رابرت بروس)، استراتارن یا لنوکس.[۳۶][۳۷]

نبرد فالکرک

مجسمه ویلیام والاس، ابردین

در آوریل ۱۲۹۸، ادوارد فرمان دومین تهاجم به اسکاتلند را صادر کرد. دو روز پیش از نبرد، به ۲۵٬۷۸۱ سرباز پیاده‌نظام دستمزد پرداخت شد که بیش از نیمی از آن‌ها ولزی بودند. منابع روشنی دربارهٔ حضور سواره‌نظام وجود ندارد، اما می‌توان فرض کرد که ادوارد در حدود ۱٬۵۰۰ اسب‌سوار در اختیار داشت.[۳۸] انگلیسی‌ها لوتیان را غارت کردند و برخی دژها را بازپس گرفتند، اما نتوانستند ویلیام والاس را به نبرد بکشانند؛ اسکاتلندی‌ها در کنار ارتش انگلیس حرکت می‌کردند و قصد داشتند از درگیری بپرهیزند تا زمانی که کمبود آذوقه و پول، ادوارد را به عقب‌نشینی وادارد و آنگاه عقب‌نشینی او را آزار دهند. ناتوانی تدارکاتیان انگلیسی در آماده‌سازی این لشکرکشی، روحیه و ذخایر غذایی را به شدت کاهش داد و شورش ناشی از آن در درون ارتش ادوارد با سواره‌نظام او سرکوب شد. در ژوئیه، هنگامی که ادوارد برنامه بازگشت به ادینبرو را برای تأمین آذوقه می‌چید، اطلاعاتی دریافت کرد مبنی بر اینکه اسکاتلندی‌ها در نزدیکی فالکرک اردو زده‌اند و او با شتاب برای درگیری در نبرد تن‌به‌تن حرکت کرد.[۳۹][۴۰]

والاس نیزه‌داران خود را در چهار شیلترون آرایش داد — تشکیلات دفاعی دایره‌وار خارپشتی‌شکل که احتمالاً با میخ‌های چوبی به‌هم‌پیوسته با طناب محاصره شده بودند تا پیاده‌نظام را در صف نگه دارند. با این حال، انگلیسی‌ها از کمانداران ولزی بهره گرفتند که برتری تاکتیکی را به نفع آنان رقم زد. انگلیسی‌ها با سواره‌نظام حمله کردند و تیراندازان اسکاتلندی را به فرار واداشتند. سواره‌نظام اسکاتلند نیز به دلیل ضعف در برابر اسب‌های سنگین انگلیسی عقب‌نشینی کرد. مردان ادوارد شیلترون‌ها را که هنوز قادر بودند تلفات سنگینی به سواره‌نظام انگلیسی وارد کنند، مورد حمله قرار دادند. اینکه آیا پیاده‌نظامی که پیکان، تیر و سنگ به سمت نیزه‌داران پرتاب می‌کردند عامل تعیین‌کننده بود یا نه، همچنان نامشخص است، هرچند به احتمال زیاد تیرهای کمانداران ادوارد نقش اصلی را ایفا کردند. به‌زودی شکاف‌هایی در شیلترون‌ها پدید آمد و انگلیسی‌ها از این شکاف‌ها برای درهم کوبیدن مقاومت باقی‌مانده بهره بردند. اسکاتلندی‌ها از جمله جان دو گراهام کشتگان بسیاری دادند. والاس گریخت، هرچند شهرت نظامی‌اش آسیب جدی دید.[۳۹][۴۰]

در سپتامبر ۱۲۹۸، والاس از سمت نگهبان اسکاتلند به نفع رابرت بروس، ارل کاریک و پادشاه آینده، و جان کامین، برادرزاده پادشاه جان بالیول، کناره‌گیری کرد.[۴۱][۴۰]

جزئیات فعالیت‌های والاس پس از این دوران مبهم است، اما شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد او به دربار فیلیپ چهارم پادشاه فرانسه سفر کرد تا برای کسب یاری در مبارزه استقلال‌خواهانه اسکاتلند استدلال کند. نامه‌ای از پادشاه فرانسه به تاریخ ۷ نوامبر ۱۳۰۰ به فرستادگانش در رم وجود دارد که در آن خواستار کمک به سِر ویلیام شده‌است.[۴۲] این نامه همچنین نشان می‌دهد که والاس قصد سفر به رم را داشت، هرچند معلوم نیست آیا این سفر انجام شد یا نه.[۴۳] همچنین گزارشی از یک جاسوس انگلیسی در نشستی از رهبران اسکاتلندی وجود دارد که در آن گفته می‌شود والاس در فرانسه است.[۴۴]

تا سال ۱۳۰۴، والاس به اسکاتلند بازگشته بود و در درگیری‌هایی در هَپرو و ارنساید شرکت داشت.[۴۰]

دستگیری و اعدام

دادگاه والاس در تالار وست‌مینستر. نقاشی اثر دانیل مکلایز.

والاس تا ۵ اوت ۱۳۰۵ از دستگیری شدن توسط انگلیسی‌ها گریخت. در این تاریخ جان دو منتیت، شوالیه‌ای اسکاتلندی که وفادار به ادوارد بود، والاس را در روبرویستون، نزدیک گلاسگو، تحویل سربازان انگلیسی داد. این مکان با یادمانی کوچک به شکل صلیب سلتی بزرگداشت می‌شود.[۴۵] نامه‌های امان‌نامه از هاکون پنجم نروژ، فیلیپ چهارم فرانسه و جان بالیول، به همراه اسناد دیگری که در نزد والاس یافت شد، توسط جان دو سگریو به ادوارد تحویل داده شد.[۴۶]

والاس به لندن منتقل و به تالار وست‌مینستر برده شد. در آنجا به اتهام خیانت به تاج‌وتخت محاکمه شد. دفاع او این بود که برخلاف بیشتر رهبران اسکاتلندی دیگر، هرگز به ادوارد سوگند وفاداری نداده‌است.[۴۷] همچنین به ارتکاب جنایت علیه غیرنظامیان در جنگ متهم شد که «نه سن را می‌بخشید و نه جنس را، نه راهب را و نه راهبه را».[۴۸][۴۹] از این رو این دادگاه توجه پژوهشگران حقوقی معاصر را به خود جلب کرده، زیرا یکی از نخستین نمونه‌های چیزی است که امروزه تعقیب قضایی بابت جنایت جنگی شمرده می‌شود و از سه دادگاه شناخته‌شده پیشامدرنی است که به مفاهیمی می‌پردازند که امروزه در چارچوب حقوق بین‌الملل بشردوستانه جای می‌گیرند.[۴۹]

لوح یادبود محل اعدام والاس

پس از دادگاه، در ۲۳ اوت ۱۳۰۵، والاس از تالار به برج لندن برده شد، سپس برهنه و به دنبال اسب از خیابان‌های شهر به سوی درختزار النداست در اسمیت‌فیلد، لندن کشیده شد.[۵۰] او به دار آویخته، شکم پاره و چهارتکه شد؛ ابتدا با طناب خفه شد اما زنده بیرون کشیده شد، مردانگی‌اش ستانده، شکمش دریده (با دل‌وروده‌هایی که پیش چشمش سوزانده شد)، سرش بریده و سپس به چهار قطعه تقسیم شد.[۵۱] سر والاس را در قیر فرو بردند و بر نیزه‌ای بر فراز پل لندن نصب کردند. سرهای برادرش جان و همراهانش سایمون فریزر و جان استراتبوگی بعدها به آن پیوستند.[۲] اندام‌های والاس به‌طور جداگانه در نیوکسل، برویک-آپون-توئید، استیرلینگ و پرت (اسکاتلند) به نمایش گذاشته شد. لوحی که در ۸ آوریل ۱۹۵۶ رونمایی شد، در دیوار بیمارستان سنت بارتلمه نزدیک محل اعدام والاس در اسمیت‌فیلد نصب است. این لوح شامل عبارتی به لاتین است: Dico tibi verum libertas optima rerum nunquam servili sub nexu vivito fili («به تو راستی می‌گویم: آزادی بهترین چیز است. پسرم، هرگز همچون برده زندگی مکن»)، و به گیلی اسکاتلندی Bas Agus Buaidh («مرگ و پیروزی»)، شعار رزمی کهن اسکاتلند.[۵۲]

در سال ۱۸۶۹، بنای یادبود والاس در نزدیکی محل پیروزی او در نبرد پل استرلینگ برپا شد. شمشیر والاس که گفته می‌شود به والاس تعلق داشت، هرچند برخی بخش‌های آن دست‌کم ۱۶۰ سال پس از مرگ او ساخته شده، سالیان دراز در قلعه دامبارتون نگهداری می‌شد و اکنون در بنای یادبود والاس نگهداری می‌شود.[۵۳]

در فرهنگ عامه

فیلم

ادبیات

متن مربوطه در ویکی‌نبشته: «فراخوان والاس به بروس»، شعری از فلیشیا همنز
  • منظومه سده پانزدهمی بلاینده هری تأثیر بسزایی بر افسانه والاس داشته‌است؛ از جمله جزئیاتی چون نام همسرش «ماریون برایدفوت» و ادعای اینکه والاس ناظم لانارک را به انتقام قتل همسرش کشت. بخش بزرگی از این منظومه اثبات‌نشده‌است یا با منابع هم‌عصر ناسازگار بوده و مورد اختلاف پژوهشگران است.[۵۹]
  • در سال ۱۷۹۳، رابرت برنز اشعار «اسکاتلندی‌هایی که با والاس خون دادند» را سرود.[۶۰]
  • جین پورتر روایتی رمانتیک از افسانه والاس را در رمان تاریخی «سران اسکاتلند» (۱۸۱۰) به قلم آورد.[۶۱]
  • در شعر ۱۸۱۹ خود با عنوان «فراخوان والاس به بروس»، فلیشیا همنز والاس را تصویر می‌کند که بروس را پس از شکست در نبرد فالکرک به ادامه مبارزه برای آزادی فرامی‌خواند.
  • در سال ۱۸۲۸، والتر اسکات «داستان سر ویلیام والاس» را در «افسانه‌های یک پدربزرگ» (مجموعه اول) نوشت.[۶۲]
  • جی.ای. هنتی رمانی دربارهٔ این دوره با عنوان «در راه آزادی: داستانی از والاس و بروس» (۱۸۸۵) نوشت. هنتی که نویسنده کاغذ بچه‌ها بود، زندگی ویلیام والاس، رابرت بروس، داگلاس سیاه و دیگران را با درهم‌تنیدن رویدادهای رمانش با داستان تاریخی به تصویر می‌کشد.[۶۳]
  • نایجل ترانتر رمان تاریخی «والاس» (۱۹۷۵) را نوشت که «شایسته‌ترین اثر بی‌ربط به شجاع‌دل» توصیف شده‌است.[۶۴]
  • «معبد و سنگ» (۱۹۹۸)، رمانی از کاترین کرتز و دبورا ترنر هریس، داستان‌پردازی‌ای خیالی دربارهٔ پیوند میان والاس و شوالیه‌های تمپلار دربردارد.[۶۵]

بازی‌های رایانه‌ای

آبجو

  • شماری از آبجوها به نام والاس نام‌گذاری شده‌اند. یک کارخانه آبجوسازی در بریج آو الن، اسکاتلند، آبجوی اسکاتلندی‌ای با نام «ویلیام والاس» تولید می‌کند و کارخانه آبجوسازی اسکاتلندی مکلیز نیز آبجویی به نام «والاس» داشت.[۶۷]

جستارهای وابسته

منابع

  1. ↑ «Info». wallace.scran.ac.uk. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۶ مه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۱۲ ژوئن ۲۰۲۱.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  2. 1 2 Stevenson، Joseph (۱۸۴۱). Documents illustrative of Sir William Wallace: his life and times. Printed for the Maitland club. ص. 173. دریافت‌شده در ۱ سپتامبر ۲۰۱۳ – به واسطهٔ New York Public Library and Internet Archive.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  3. ↑ The Editors of Encyclopaedia Britannica (15 April 2024). "William Wallace". دانشنامه بریتانیکا. Archived from the original on 30 May 2024.
  4. 1 2 «William Wallace (ح. 1270–1305)». BBC History. ۳ اوت ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۴ آوریل ۲۰۱۰.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  5. ↑ Lübecker Nachrichten, 21. September 2010: The document is still kept in the cities archives
  6. ↑ Duncan, "William, son of Alan Wallace", pp. 47–50; Grant, "Bravehearts and Coronets", p. 91.
  7. ↑ The Scottish Wars of Independence: The Lübeck Letter at the National Archives of Scotland website
  8. ↑ Watson, "Sir William Wallace", p. 27; Duncan, "William, son of Alan Wallace", pp. 51–53; Grant, "Bravehearts and Coronets", pp. 90–93.
  9. ↑ Mackay، James A. (۱۹۹۶). William Wallace: brave heart. Edinburgh: Mainstream Pub. Co. شابک ۹۷۸-۱-۸۵۱۵۸-۸۲۳-۷.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  10. ↑ Traquair, Peter Freedom's Sword p. 62
  11. ↑ «Sir William Wallace Of Elderslie». Thesocietyofwilliamwallace.com. دریافت‌شده در ۲۶ نوامبر ۲۰۱۵.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  12. ↑ Watson, "Sir William Wallace", p. 27; Grant, "Bravehearts and Coronets", pp. 90–91.
  13. ↑ Barrow, Kingdom of the Scots, pp. 324–325.
  14. ↑ Duncan, "William, son of Alan Wallace", p. 53; Grant, "Bravehearts and Coronets", pp. 91–92.
  15. ↑ McArthur، Tom (۱۹۹۲). The Oxford Companion to the English Language. Oxford University Press. ص. ۱۱۰۵.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  16. ↑ Black، George Fraser (۱۹۴۳). The Surnames of Scotland: Their Origin, Meaning, and History. New York Public Library. ص. ۷۹۹.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  17. ↑ «The Old North or Yr Hen Ogledd». The Great Courses Daily. ۱۴ مه ۲۰۲۰. بایگانی‌شده از اصلی در ۴ دسامبر ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۲۳ مه ۲۰۲۰.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  18. ↑ Marshall، Rosalind K. (۲۰۰۳). Scottish Queens, ۱۰۳۴–۱۷۱۴. Tuckwell Press. ص. ۲۷.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  19. ↑ Duncan، Archibald Alexander McBeth (۲۰۰۲). The Kingship of the Scots, 842–1292: Succession and Independence. Edinburgh University Press. ص. ۱۹۵. شابک ۹۷۸-۰-۷۴۸۶-۱۶۲۶-۸.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  20. ↑ Traquair pp. 23–35
  21. ↑ Haines، Roy Martin (۲۰۰۳). King Edward II: His Life, His Reign, and Its Aftermath, 1284–1330. McGill–Queen's University Press. ص. ۲۴۲. شابک ۹۷۸-۰-۷۷۳۵-۲۴۳۲-۳.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  22. ↑ Magnusson, Magnus (2003). Scotland: The Story of a Nation (in English). Grove Press. p. 121. ISBN 978-0-8021-3932-0.
  23. ↑ Historic Environment Scotland. "Battle of Dunbar I (BTL31)". Retrieved 21 August 2020.
  24. ↑ Dunbar, Sir Archibald H. , Bt. , Scottish Kings – A Revised Chronology of Scottish History 1005–1625, Edinburgh, 1899: p. 116
  25. ↑ Traquair pp. 15–59
  26. ↑ Fisher, Andrew (2002), William Wallace (2nd ed.), Edinburgh: Birlinn, شابک ‎۹۷۸−۱−۸۴۱۵۸−۵۹۳−۲
  27. ↑ Lübecker Nachrichten, 21. September 2010: The document is still kept in the city's archives.
  28. ↑ Walter bower, The Scottichronicon
  29. ↑ Fisher، Andrew (۲۰۰۷). William Wallace. Birlinn. شابک ۹۷۸-۱-۸۴۱۵۸-۵۹۳-۲. Harry's Wallace reaches seven feet. None of this need necessarily be discounted; the Emperor Charlemagne was said to be seven feet tall.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  30. ↑ Traquair pp. 63–67
  31. ↑ Traquair pp. 70–73
  32. ↑ Cornell، David (۲۰۰۹). Bannockburn: The Triumph of Robert the Bruce. انتشارات دانشگاه ییل. ص. ۲۸.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  33. ↑ Chronicle of Lanercost, ed. H. Maxwell, vol. 1, p. 164.
  34. 1 2 Traquair, p. 76
  35. ↑ Sarah Crome (۱۹۹۹). Scotland's First War of Independence. Sarah Crome. صص. ۵۷–. شابک ۹۷۸-۰-۹۵۳۶۳۱۶-۰-۵.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  36. ↑ Traquair p. 79
  37. ↑ «Scottish Historical Figures: Sir William Wallace». Scotsmart.com. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۳ مارس ۲۰۱۰. دریافت‌شده در ۴ آوریل ۲۰۱۰.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  38. ↑ Watson، Fiona (۱۹۹۸). Under the Hammer: Edward I and Scotland. Tuckwell Press. صص. ۸۸ff.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  39. 1 2 Scott (1989), ch. 5
  40. 1 2 3 4 de Hemingburgh، Walter (۱۹۵۷). Rothwell، Harry (ویراستار). The chronicle of Walter of Guisborough. London: Royal Historical Society.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  41. ↑ Scott (1989), ch. 6
  42. ↑ «Special delivery as William Wallace letter heads for Scotland». Herald & Times Group. گلاسگو. ۱۴ دسامبر ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۲۲ دسامبر ۲۰۱۱.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  43. ↑ «Delight as 700-year-old letter linked to legendary patriot William Wallace returns to Scotland». The Daily Record. ۱۲ ژانویه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۳ فوریه ۲۰۱۲.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  44. ↑ Barrow، G.W.S. Robert Bruce and the Community of the Realm of Scotland. Edinburgh. صص. ۱۴۰–۱۴۱.
  45. ↑ «Eye Spy Glasgow: the cross in Robroyston that marks the spot where William Wallace was betrayed». Glasgow Times. ۲ ژانویه ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۲۲ دسامبر ۲۰۲۱.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  46. ↑ Barrow, G.W. , Robert Bruce and the Community of the Realm of Scotland, Edinburgh University Press (2005), 452 n. 48: Palgrave, Francis, ed. , Documents and Records illustrating the history of Scotland, and the transactions between the Crowns of Scotland and England, vol. 1, (1837), p. cxcv, citing Bishop Stapleton's Kalendar of Treasury documents preserved in London, 1323: Palgrave, Francis, ed., Antient Kalendars and Inventories of the Treasury of His Majesty's Exchequer: Bishop Stapleton's calendar, vol. 2 (1836) p. 134, item 46.
  47. ↑ Morris، Marc (۲۰۱۰). A Great and Terrible King: Edward I and the Forging of Britain. Hutchinson. صص. ۳۴۳–۳۴۴. شابک ۹۷۸-۰-۰۹-۱۷۹۶۸۴-۶.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  48. ↑ Solis، Gary (۲۰۱۰). The law of armed conflict: international humanitarian law in war. Cambridge University Press. ص. 6. شابک ۹۷۸-۰-۵۲۱-۸۷۰۸۸-۷.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  49. 1 2 Goldstone، Richard؛ Smith، Adam (۲۰۰۹). International Judicial Institutions (Global Institutions). Routledge. ص. 31. شابک ۹۷۸-۰-۴۱۵-۷۷۶۴۵-۵.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  50. ↑ Stevenson, Joseph, ed. , Documents Illustrative of Sir William Wallace, Maitland Club (1841), pp. 189, 192
  51. ↑ Traquair, p. 124
  52. ↑ «St Bartholomew's Hospital – Sir William Wallace».
  53. ↑ «Scottish Wars of Independence». BBC Scotland. دریافت‌شده در ۴ سپتامبر ۲۰۱۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  54. ↑ White، Caroline. «The 10 most historically inaccurate movies». The Sunday Times. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۵ ژوئن ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۱۵ نوامبر ۲۰۱۳.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  55. ↑ بی‌بی‌سی. Bitesize. Eight blockbuster films that got history wrong. Retrieved on 29 September 2021
  56. ↑ «Chris Pine underwhelms in 'The Outlaw King'». Detroit Free Press. ۹ نوامبر ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۱.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  57. ↑ Ehrlich، David (۸ نوامبر ۲۰۱۸). «How David Mackenzie Salvaged 'Outlaw King' After the Netflix Oscar Hopeful Crashed and Burned». IndieWire (به انگلیسی آمریکا). دریافت‌شده در ۱۲ نوامبر ۲۰۲۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  58. ↑ Donaldson، Kayleigh (۱۳ نوامبر ۲۰۱۸). «The One Scene They Shouldn't Have Cut From 'Outlaw King'». Pajiba. دریافت‌شده در ۱۲ نوامبر ۲۰۲۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  59. ↑ «Wallace's dead wife was fictional». The Times. ۹ مه ۲۰۰۵. دریافت‌شده در ۲۸ ژوئیه ۲۰۲۲.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  60. ↑ Murray Pittock, Poetry and Jacobite politics in eighteenth-century Britain and Ireland
  61. ↑ Morton، Graeme (۲۰۱۲). «The Social Memory of Jane Porter and her Scottish Chiefs». The Scottish Historical Review. ۹۱ (۲۳۲): ۳۱۱–۳۵. doi:10.3366/shr.2012.0104. شاپا ۰۰۳۶-۹۲۴۱. جی‌استور 43773920.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  62. ↑ Scott، Walter (۱۸۵۱). Tales of a Grandfather. Edinburgh: Robert Cadell. ص. v.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  63. ↑ Roberts، Peter H. (۲۰۰۷). «A New Age of Discovery: India, the Middle East and Britain». Middle Eastern Studies. ۴۳ (۲): ۳۲۱–۳۰. doi:10.1080/00263200601114190. S2CID 144623036.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  64. ↑ Royle، Trevor (۱۰ ژانویه ۲۰۰۰). «Nigel Tranter: Novelist and patriot with a love of Scottish history and architecture». گاردین. دریافت‌شده در ۲۰ آوریل ۲۰۱۸.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  65. ↑ «The Temple and the Stone». Kirkus Reviews. دریافت‌شده در ۲۹ مارس ۲۰۱۷.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  66. ↑ «Info». www.gamespot.com. بایگانی‌شده از اصلی در ۵ دسامبر ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۱۲ ژوئن ۲۰۲۱.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  67. ↑ Kaufman، Alex (۲۰۱۱). «Robert de Bruce and William Wallace». در Matheson، Lister M. (ویراستار). Icons of the Middle Ages: Rulers, Writers, Rebels, and Saints. ج. ۱. Greenwood. صص. ۱۰۷–۱۴۲.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

پیوند به بیرون

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ ویلیام والاس موجود است.
ویکی‌نبشته حاوی متنی از ویرایش یازدهم دانشنامه بریتانیکا «Wallace, Sir William» است.
مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به ویلیام والاس در ویکی‌گفتاورد موجود است.
This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.