سمت‌القدم

سمت‌الرأس سمت‌القدم، افق حقیقی و افق نجومی

سمت‌القدم (به انگلیسی: Nadir) در ستاره‌شناسی و دانش زمین به جهتی گفته می‌شود که درست در پایین پای ناظر قرار دارد.

سمت‌القدم در برابر سمت‌الرأس قرار دارد. اگر سمت‌الرأس نقطه‌ای باشد که درست بالای سر تو در آسمان است، سمت‌القدم نقطه‌ای است که دقیقاً زیر پای تو قرار دارد، یعنی در امتداد عمود رو به پایین از جایی که ایستاده‌ای. این نقطه هم روی کرهٔ سماوی تعریف می‌شود، اما در جهت مخالف دید تو به آسمان.

سمت‌القدم در اخترشناسی کمتر از سمت‌الرأس به‌کار می‌رود، چون معمولاً به آسمان نگاه می‌کنیم نه به زیر زمین، ولی در برخی محاسبات دقیق هندسی و مهندسی نجومی، دانستن این نقطه برای کامل‌کردن چارچوب مرجع ضروری است. همچنین در علوم ماهواره‌ای، وقتی ماهواره‌ای دقیقاً بالای یک نقطهٔ زمین است، می‌گویند در «سمت‌القدم»ی آن نقطه قرار دارد.

با توجه به مبهم بودن اصطلاح «پایین پا»، تعریف‌های دقیق‌تری از این مفهوم به کار می‌رود که یکی از آن‌ها تعریف سمت‌القدم به صورت جهت موافق با جهت بردار اقلیدسی گرانش در هر نقطه از کره زمین است. نقطه مقابل آن سمت‌الرأس می‌باشد.

جستارهای وابسته

منابع