پاکیزگی

پاکیزگی، هم به معنای وضعیت و و هم به معنای عمل است؛ پاکیزگی به وضعیت تمیز بودن و پاک بودن از ذرات، آلودگی، زباله و کثافات یا مواد زائد و پسماندها اشاره می‌کند و همچنین بر دستیابی به این وضعیت و حفظ آن دلالت دارد.

پاکی و پاکیزگی کیفیتی مطلوب و پسندیده است و همسو با خیر و خوبی دانسته می‌شود که دستاورد اهتمام به آن نه‌تنها سلامت، بلکه زیبایی نیز می‌تواند باشد. پاکیزگی می‌تواند بیانگر ویژگی انسان‌هایی باشد که تمیزی را حفظ و از آلودگی‌ها دوری می‌کنند. به همین دلیل، می‌توان گفت که پاکیزگی مفهومی ارزشی و دارای بار عاطفی مثبت است.

هدف از پاکیزگی معمولاً تندرستی، زیبایی، بهبود عملکرد، جلوگیری از بوهای زننده و جلوگیری از شرمندگی است. در مورد مواد شیشه‌ای همچون پنجره‌های هدف از پاکیزگی معمولاً دیدپذیری و شفافیت است.

در برخی موارد همچون در مورد دستگاه‌هایی مانند رایانه، پاکیزگی می‌تواند برای عملکرد دستگاه نیز مهم باشد. گرد و غبار ناشی از محیط سبب می‌شود لایه‌ای از غبار بر روی قطعات سخت‌افزاری دستگاه‌ها نشست کند که این امر سبب ایجاد یک مقاومت استاتیک شده و در نتیجه گرما در محیط گرد و غباری افزایش پیدا می‌کند.

برطرف کردن آلاینده‌ها معمولاً از راه نمناک یا خیس کردن سطوح و سپس شستن و پاک کردن آن سطح صورت می‌گیرد. گردگیری به روش خشک نیز از راه‌های پاکیزه کردن محیط است. تفکیک زباله و بازیافت نیز از روش‌های نوین پاکیزه نگاه داشتن محیط است.

زیاده‌روی در پاکیزگی نیز می‌تواند باعث آسیب‌پذیری بدن شود. برای نمونه پژوهش‌هایی نشان داده که کودکانی که در محیط بیش از حد تمیز نگهداری می‌شوند و هیچ تماسی با محیط طبیعی پیرامون خود ندارند، بیش از دیگران به بیماری‌های التهابی روده دچار می‌شوند. به گفتهٔ پژوهشگران، تلاش بیش از حد برای پاکیزه نگه داشتن کودکان، منجر به ضعف دستگاه ایمنی آنان می‌شود.^[۱]

در زندگی روزمره، گرد و خاک محیط معمولاً بر سطوح وسائل صوتی-تصویری، شیشه‌ها، پنجره‌ها، ویترین مغازه‌ها، کف‌پوش‌ها و بدنهٔ خودروها نشست زیادی دارد. لکه‌های پس از خشک شدن محیط‌های خیس نیز بر سرویس‌های بهداشتی و شیرآلات تأثیر زیادی دارند.

پاکیزگی در آنجا که به پاک بودن از پلیدی‌ها اشاره دارد، به مفهوم پاکی، خلوص، طهارت نزدیک می‌شود که می‌تواند از جنبه‌های طبیعی و مادی فراتر رفته و به جنبه‌های اخلاقی و آیینی و معنوی و دینی نیز راه پیدا کند. حکمت‌های کهن به این ارتباط اشاره داشته و دارند. تعابیری همچون «پاکیزگی، همسایه ملکوت است.»^[۲] در حالی که طهارت و پاکی، بیشتر جنبه‌ای فردی دارد، پاکیزگی و نظافت، بیشتر در ارتباط و تعامل یک پدیده با دیگر چیزها معنا پیدا می‌کند؛ بدین سبب، پاکیزگی دربارهٔ انسان می‌تواند حوزهٔ روابط طبیعی و انسانی او را دربرگیرد و از جنبه‌های اکولوژیک، اجتماعی و… مدنظر قرار گیرد. پاکیزگی نوعی وجاهت و جایگاه قابل احترام برای افراد به ارمغان می‌آورد و در فرهنگ‌های انسانی، جنبه‌ای ارزشی پیدا می‌کند؛ از این رو در روابط داخلی یک جامعه می‌تواند معیاری در رده‌بندی و طبقه اجتماعی باشد و در روابط میان جوامع نیز می‌تواند معیار برتری فرهنگی به حساب آید.

اسلام به پاکیزگی و بهداشت فردی بسیار اهمیت می‌دهد و توصیه‌های بسیاری به صورت مستقیم و غیرمستقیم دربارهٔ آن دارد.