پایگاه هوایی بگرام
| پایگاه هوایی بگرام | |
|---|---|
| پایگاه هوایی بگرام | |
 نمای از محل موقت استقرار کادر نظامی در پایگاه هوایی بگرام | |
  بگرام | |
| مختصات | ۳۴°۵۶′۴۶″ شمالی ۶۹°۱۵′۵۴″ شرقی / ۳۴٫۹۴۶۱۱°شمالی ۶۹٫۲۶۵۰۰°شرقی |
| گونه | پایگاه هوایی نظامی |
| اطلاعات پایگاه | |
| کنترل‌کننده | افغانستان (پیش‌تر: اتحاد شوروی، ایالات متحده و ناتو) |
| شرایط | فعال (تحت کنترل طالبان) |
| پیشینه مکان | |
| ساخت | دهه ۱۹۵۰ |
| زمان استفاده | ۱۹۵۰–۲۰۲۱ |
| اطلاعات پادگان | |
| پادگان | ولایت پروان، افغانستان |
پایگاه هوایی بگرام (به انگلیسی: Bagram Airfield) یک پایگاه نظامی در ناحیهٔ بگرام، ولایت پروان در شمال کابل بود که در طول دهه‌های گذشته نقش مهمی در عملیات‌های نظامی، تدارکاتی و بازداشتی داشت. این پایگاه در دوران جنگ سرد و جنگ‌های بعدی افغانستان بارها تحت کنترل قدرت‌های مختلف قرار گرفته و به یکی از بزرگ‌ترین پایگاه‌های نظامی خارجی در منطقه بدل شد.[۱]
در پی تسلط دوباره طالبان بر افغانستان در سال ۲۰۲۱، این گروه اعلام نمود که پایگاه‌های پیشین ایالات متحده را به محل استقرار نیروهای خود و همچنین به قطب‌های اقتصادی ویژه بدل خواهد کرد. با این حال، بررسی‌های روزنامه واشنگتن پست بر پایه تصاویر ماهواره‌ای، داده‌های موجود و گفت‌وگوهای انجام‌شده نشان می‌دهد که بخش بزرگی از این تأسیسات عملاً بلااستفاده مانده و تنها بهره‌برداری محدودی از آن‌ها صورت گرفته است. طالبان پس از حاکمیت مجدد در سال ۲۰۲۱، برای فریب ماهواره‌ها_ تصاویر هواپیماهای نظامی را در پایگاه هوایی بگرام نقاشی کرد.[۲][۳]
تاریخچه
دورهٔ شوروی
بگرام در دههٔ ۱۹۵۰ ساخته شد و در سال ۱۹۷۶ باند اصلی آن توسعه یافت. در دوران جنگ شوروی در افغانستان (۱۹۷۹–۱۹۸۹) این پایگاه به مرکز عملیات هوایی و تدارکاتی ارتش سرخ بدل شد.[۴]
جنگ داخلی افغانستان
پس از خروج شوروی و آغاز جنگ‌های داخلی، بگرام بارها میان گروه‌های مختلف جابه‌جا شد. در دههٔ ۱۹۹۰ طالبان و ائتلاف شمال هر یک تلاش داشتند این پایگاه را در اختیار بگیرند.[۵]
حضور ایالات متحده و ناتو
پس از حملات ۱۱ سپتامبر و آغاز عملیات آزادی پایدار، ایالات متحده و متحدان ناتو بگرام را به سرعت تحت کنترل گرفتند و آن را به هاب اصلی عملیاتی خود تبدیل کردند. در این دوره باند دوم ساخته شد و پایگاه عملاً به «شهرک نظامی» با هزاران پرسنل بدل گردید.[۶]
بازداشتگاه بگرام
در این پایگاه زندان مشهوری موسوم به «زندان پاروان» یا بازداشتگاه بگرام فعال بود. گزارش‌های سازمان‌های حقوق بشری مانند دیدبان حقوق بشر به نقض حقوق بازداشت‌شدگان و سوءرفتار با آنان اشاره کرده‌اند.[۷]
خروج آمریکا و سقوط به دست طالبان
در تاریخ ۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۱، نیروهای آمریکایی به‌طور ناگهانی بگرام را ترک کردند و کنترل آن را به دولت افغانستان سپردند.[۸] پس از سقوط دولت جمهوری اسلامی افغانستان در ۱۵ اوت ۲۰۲۱، طالبان بدون مقاومت جدی پایگاه را تصرف کردند.[۹]
حملات مهم
امکانات
پایگاه هوایی بگرام تنها یک پایگاه نظامی نبود، بلکه به‌عنوان یک «شهر نظامی کامل» عمل می‌کرد و مجموعه‌ای از امکانات نظامی، رفاهی، فرهنگی و ورزشی را در خود جای می‌داد.
باند و تجهیزات هوایی
- دو باند اصلی به طول ۳٬۵۰۰ و ۳٬۲۰۰ متر
- پذیرش انواع هواپیماهای سنگین از جمله C-17 و C-5
- آشیانه‌ها و پناهگاه‌های هواپیما
- مرکز تعمیر و نگهداری تجهیزات هوایی
- برج کنترل پرواز و سامانه‌های راداری
تأسیسات نظامی و لجستیکی
- محوطه‌های استقرار نیروها و پادگان‌ها
- انبارهای مهمات و تجهیزات
- سامانه‌های پدافندی و راداری
- مرکز فرماندهی و اطلاعاتی نیروهای آمریکا و ناتو در شمال افغانستان
امکانات پزشکی و آموزشی
- بیمارستان مجهز با بخش‌های جراحی، اورژانس و مراقبت‌های ویژه
- مدرسه و دانشگاه کوچک برای آموزش نیروها و برخی خانواده‌های مستقر
امکانات رفاهی و فرهنگی
- سینما و سالن نمایش فیلم
- باشگاه بدنسازی و سالن ورزشی
- آمفی‌تئاتر برای اجراهای هنری و مراسم
- فروشگاه‌های متعدد (PX) با فست‌فود و تجهیزات روزمره
- گیم‌نت و سالن تفریحی با کنسول‌های بازی
اماکن مذهبی
- کلیسا برای سربازان مسیحی
- نمازخانه و مسجد برای نیروهای مسلمان
امکانات ورزشی و تفریحی
- زمین فوتبال و بسکتبال
- استخر شنا و امکانات آبی
تأسیسات بازداشت
- زندان بگرام (Parwan Detention Facility) برای نگهداری بازداشت‌شدگان طالبان و القاعده
جستارهای وابسته
- جنگ افغانستان (۲۰۰۱–۲۰۲۱)
- طالبان
- پایگاه‌های نظامی ایالات متحده در خارج از کشور
منابع
- ↑ «Bagram Airfield». Wikipedia. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۱۰-۰۳.
- ↑ https://www.isna.ir/news/1404092314970/واشنگتن-پست-طالبان-تصاویر-هواپیماهای-نظامی-را-در-پایگاه-هوایی
- ↑ https://www.theexile.tv/en/news_letter/1961/Afghanistan/18
- ↑ «Bagram: Soviet-built air strip that became America's main Afghan base». Reuters. ۲۰۲۱-۰۷-۰۲.
- ↑ «Bagram Airfield». Wikipedia. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۱۰-۰۳.
- ↑ «What was the point? Afghans rue decades of war as U.S. quits Bagram». Reuters. ۲۰۲۱-۰۷-۰۴.
- ↑ «Enduring Freedom – Abuses by U.S. Forces in Afghanistan». Human Rights Watch. ۲۰۰۴.
- ↑ «US troops leave Afghanistan's Bagram airbase after nearly 20 years». The Guardian. ۲۰۲۱-۰۷-۰۲.
- ↑ «Bagram Airfield». Wikipedia. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۱۰-۰۳.
- ↑ «2015 Bagram Airfield bombing». Wikipedia. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۱۰-۰۳.
- ↑ «2016 Bagram Airfield bombing». Wikipedia. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۱۰-۰۳.