پریپلاسم

دیواره سلولی باکتری گرم-منفی

پری‌پلاسم periplasm) در زیست‌شناسی به فضای میان غشای سیتوپلاسمی و دیواره سلولی در باکتری‌های گرم‌منفی گفته می‌شود. این فضا محل تجمع آنزیم‌ها و پروتئین‌هایی است که در انتقال مواد، ساخت دیوارهٔ سلولی و دفاع میکروبی نقش دارند. پری‌پلاسم مانند یک ناحیهٔ فعال شیمیایی عمل می‌کند که باکتری از آن برای پردازش مواد ورودی و خروجی خود استفاده می‌کند.[۱]

باکتری‌ها نه تنها پروتئین‌هایی که عمل آنها درون سلولی است، بلکه پروتئین‌های غشایی و خارج غشایی را نیز سنتز می‌نمایند. در واقع پوسته یک باکتری گرم منفی مانند کلی باسیل از سه قسمت مختلف که هر کدام دارای پروتئین‌های اختصاصی هستند ساخته شده‌است. برای مثال، غشاء داخلی حاوی پروتئین‌هایی است که مربوط به متابولیسم انرژی و انتقال مواد غذایی می‌باشند، غشاء خارجی واجد پروتئین‌هایی است که سبب تسهیل ورود یونها و مواد غذایی می‌شوند و بعضی از آن‌ها بعنوان پذیرنده باکتریوفاژها عمل می‌کنند. فضای بین دو غشاء فوق که بنام پری‌پلاسم خوانده می‌شود حاوی آنزیم‌های آب‌کافت‌کننده‌ای از قبیل نوکلئازها، پروتئازهاو نیز پروتئین‌هایی است که به مواد غذایی متصل می‌شوند.

اندامک پری‌پلاسمی از یک کیسهٔ متورم در ناحیهٔ پری‌پلاسم تشکیل شده است که درون آن ترشحات فراوان مواد زیست‌شیمیایی، که از طریق غشای سلولی توسط یک میکروب گرم‌منفی ترشح می‌شوند، تجمع یافته‌اند.

منبع

ویکی‌پدیای انگلیسی

  1. "Periplasm". Wikipedia (به انگلیسی). Retrieved 6 October 2025.