پونه‌سای سبلانی

پونه‌سای سبلانی
رده‌بندی علمی
فرمانرو:
گیاهان
(طبقه‌بندی‌نشده):
گیاهان گلدار
(طبقه‌بندی‌نشده):
دولپه‌ای‌های نو
(طبقه‌بندی‌نشده):
آستریدها
راسته:
نعناسانان
تیره:
نعناعیان
سرده:
پونه‌سا
گونه:
N. menthoides
نام دوبخشی
Nepeta menthoides

پونه‌سای سبلانی یا در طب سنتی به طور خلاصه پونه‌سا (نام علمی: Nepeta menthoides)، نام یک گونه از سردهٔ پونه‌سا و خانوادهٔ نعناعیان است.[۱][۲] این گیاه یک گونهٔ علفی، چندساله (پایا) و به‌شدت معطر است که از گیاهان دارویی بومی و باارزش ایران به شمار می‌رود.[۲]

تاریخچه و نام‌گذاری

این گونه گیاهی برای اولین بار در سال ۱۸۶۰ میلادی توسط گیاه‌شناس سوئیسی پیر ادموند بوآسیه و گیاه‌شناس آلمانی الکساندر فون بوهسه شناسایی و نام‌گذاری شد.[۲] صفت گونه‌ای آن یعنی menthoides در اصطلاحات زیست‌شناسی به معنای «شبیه به نعنا» است که به عطر و طعم خاص برگ‌های آن اشاره دارد.

توزیع جغرافیایی

پونه‌سای سبلانی گیاهی بومی ایران و مناطق همجوار در قفقاز (مانند جمهوری آذربایجان) است.[۲] همان‌طور که از نام فارسی آن پیداست، این گیاه رویشگاه‌های بسیار وسیعی در دامنه‌ها، ییلاقات و ارتفاعات رشته‌کوه سبلان (به‌ویژه در شهرستان مشکین‌شهر استان اردبیل) دارد.[۳] علاوه بر سبلان، پراکنش این گیاه در دامنه‌های البرز و مناطقی از خراسان و آذربایجان نیز گزارش شده است.[۴]

ویژگی‌ها و کاربردها

این گیاه دارای ساقه‌های چهارگوش متقابل، کرک‌دار و ایستاده با ارتفاعی بین ۳۰ تا ۸۰ سانتی‌متر است. گل‌های آن به صورت خوشه‌های سنبله‌ای متراکم و چرخه مانند به رنگ‌های ارغوانی، یاسی یا بنفش تیره در اوایل تابستان ظاهر می‌شوند.[۵] بر اساس پژوهش‌های فیتوشیمیایی، اسانس سرشاخه‌های گل‌دار پونه‌سای سبلانی سرشار از ترکیبات دارویی باارزشی نظیر **نپتالاکتون** (Nepetalactone) و **۱و۸-سینئول** است که خواص قوی ضدالتهابی، ضد درد و آرام‌بخشی دارند و دمنوش آن در طب بومی برای درمان سرماخوردگی و مشکلات گوارشی استفاده می‌شود.[۶]

منابع

  1. ↑ مظفریان، فرهنگ نام‌های گیاهان ایران، 363.
  2. 1 2 3 4 "Nepeta menthoides Boiss. & Buhse". Plants of the World Online (Kew Science) (in English).
  3. ↑ الگو:وبگاه کنفرانس
  4. ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام netplant وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  5. ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام areeo وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  6. ↑ "تأثیر عصاره هیدروالکلی سرشاخه‌های گل دار پونه‌سای سبلانی". مجله دانشگاه علوم پزشکی جهرم. 2018.
This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.