پونه‌سای سبزپوشانی
| پونه‌سای سبزپوشانی | |
|---|---|
رده‌بندی علمی  | |
| فرمانرو: | گیاهان |
| تبارشاخه: | نهان‌دانگان |
| تبارشاخه: | دولپه‌ای‌های نو |
| تبارشاخه: | گل‌ستاره‌داران |
| راسته: | نعناسانان |
| تیره: | نعنائیان |
| سرده: | پونه‌سا |
| گونه: | N. depauperata |
| نام دوبخشی | |
| Nepeta depauperata Benth. | |
پونه‌سای سبزپوشانی یا پونه‌سای کم‌گل (نام علمی: Nepeta depauperata) نام یک گونه از سردهٔ پونه‌سا و خانوادهٔ نعناعیان است.[۱][۲] این گیاه یک گونهٔ نیمه‌بوته‌ای، پایا و به‌شدت معطر است که در ردیف گیاهان بومی انحصاری (Endemic) ایران قرار دارد.[۲]
تاریخچه و نام‌گذاری
این گونه گیاهی نخستین بار در سال ۱۸۴۸ میلادی توسط گیاه‌شناس سرشناس بریتانیایی، جورج بنتهام (Benth.) در جلد دوازدهم کتاب مرجع Prodr. توصیف و ثبت علمی شد.[۲] صفت گونه‌ای آن یعنی depauperata در اصطلاحات گیاه‌شناسی به معنای «کم‌گل» یا «فقیر» است که به ساختار خلوت گل‌آذین آن اشاره دارد.[۲] نام فارسی «سبزپوشانی» نیز به محل جمع‌آوری نمونه‌های اولیه آن در کوه سبزپوشان استان فارس اشاره دارد.
توزیع جغرافیایی
پونه‌سای سبزپوشانی یک گیاه بومی انحصاری ایران است و در هیچ منطقهٔ دیگری از جهان به صورت خودرو نمی‌روید.[۲] زیستگاه طبیعی این گونه شامل مناطق مرتفع، کوهپایه‌های صخره‌ای و دامنه‌های سنگلاخی زیست‌بوم‌های معتدل ایران (به‌ویژه در استان‌های فارس، اصفهان و لرستان) است.[۲]
ویژگی‌ها و خواص
این گیاه دارای ساقه‌های چهارگوش متراکم است که در قاعده چوبی می‌شوند.[۲] برگ‌های آن کوچک و پوشیده از کرک بوده و گل‌آذین‌های آن بسیار خلوت و کم‌گل هستند.[۲] در طب سنتی ایران، اندام‌های هوایی این گیاه به دلیل داشتن اسانس غنی از ترکیبات اسپاچولنول و بتا-کاریوفیلن، به عنوان یک عامل ضدالتهاب و تسکین‌دهندهٔ قوی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
منابع
- پونه‌سا
- گیاهان بومی ایران