چرخ (برنامه تلویزیونی)

چرخ
لوگوی برنامه چرخ
ژانر	علمی، گفتگومحور، مستند
مجری	سیاوش عقدایی محمد خاکساری پویا پاک‌نژاد
کشور سازنده	ایران
زبان اصلی	فارسی
شمار فصل‌ها	۱۲
شمار قسمت‌ها	بیش از هزار قسمت
تولید
تهیه‌کننده	فرزام محبی
مدت	هر قسمت، حدوداً ۵۰ دقیقه
پخش اولیه
شبکهٔ اصلی	شبکه ۴ سیما
انتشار	مهر ۱۳۹۴

چرخ، یک برنامهٔ زندهٔ تلویزیونی است که از شبکه ۴ سیما پخش شده و به موضوعات علمی می‌پردازد. نخستین قسمت از این مجموعه در مهر ماه ۱۳۹۴ پخش شد.^[۱] آغاز تولید و پخش این برنامه در گروه دانش شبکه چهار و در زمان مدیریت ندا سپانلو بوده و پس از تغییرات ساختاری دوران تحول سازمان صداوسیما، ادامه تولید و پخش برنامه در گروه علم و فناوری شبکه چهار و با مدیریت سید فرشاد عریضی ادامه یافته و تاکنون ادامه دارد.

«برنامه چرخ با هدف ترویج علم و اطلاع‌رسانیِ رویدادهای علمیِ جدید، ساعتِ ۱۹ روزهای شنبه تا چهارشنبه، به مدت یک ساعت از شبکه ۴ پخش می‌شود. در این برنامه سعی شده‌است، مفاهیم علمی با ویژگی‌های جذاب و آموزنده به مخاطب ارائه شود.^[۲] تهیه‌کنندگی و اجرای این برنامه در سری اول و دوم بر عهدهٔ سیاوش صفاریان‌پور بوده و برادر دوقلویش فؤاد صفاریان‌پور نیز کارگردانی آن را بر عهده داشت و در فصل اول سردبیر برنامه مهدی صارمی‌فر و یکی از برنامه سازان آن سپیده قادری بود که در فصل دوم نقش دستیار کارگردان را نیز بر عهده داشت.^[۳][۴]

تهیه کنندگی سری سوم و چهارم برنامه برعهده مریم فیروزی بوده و با اجرای شهریار ربانی روی آنتن رفت. حلیه صبور نژاد سردبیر این دو فصل بود.

تهیه کنندگی سری پنجم و ششم و هفتم برعهده الهه بهبودی بوده و محمد جباری سردبیری برنامه را بر عهده داشت و تا پایان تعطیلات نوروز ۱۴۰۰ روی آنتن رفت.^[۵][۶]

سری دهم و یازدهم برنامه را فرزام محبی تهیه کرده و سیاوش عقدایی مجری آن بوده و سری دوازدهم که هم‌اکنون روی آنتن شبکه چهار است؛ با اجرای محمد خاکساری و راهبری محتوایی پویا پاک‌نژاد و تهیه‌کنندگی فرزام محبی به‌صورت زنده روزهای یک، دو و سه‌شنبه ساعت۱۹ پخش می‌شود.

پس از وقفه‌ای کوتاه، سری جدید برنامه چرخ از اردیبهشت ۱۳۹۵ با اِعمالِ تغییراتی جزئی مجدداً به روی آنتن رفت.^[۷][۸] در سری جدید این برنامه، بخشی با عنوان «استَندآپ سایِنس» یا «ایستاده با علم» به آن افزوده شد. این بخش در واقع گفتار صاحب نظران و کارشناسان در موضوع خاص علمی است که به صورت مونولوگ و به زبانی ساده انجام می‌شود.^[۹]

فصل چهارم و سری جدید برنامه چرخ، پس خداحافظی گروه قبلی در ویژه‌برنامه روز جهانی علم در ۲۰ام آبان‌ماه ۹۵، با گروه، تیم تولید و مجریان جدید از ۱ام آذرماه ۹۵ دوباره شروع به‌کار کرد. سری ۴ام چرخ با حضور چهره‌های متنوع‌تر علمی و پژوهشی به رویدادهای علمی می‌پردازد که به تهیه‌کنندگی مریم فیروزی نمایش می‌یابد. اجرای سری جدید برنامه چرخ را شهریار ربانی، میلاد نوری و ایمان برات وکیلی به عهده دارند.^{[۱۰][۱۱][۱۲]}

فصل پنجم و سری جدید برنامه چرخ، پس از خداحافظی گروه قبلی با گروه، تیم تولید و مجریان جدید به سردبیری محمد جباری از ۱۶ تیر ۹۷ دوباره شروع به‌کار کرد. سری پنجم چرخ با حضور چهره‌های متنوع‌تر علمی و پژوهشی به رویدادهای علمی می‌پردازد که به تهیه‌کنندگی الهه بهبودی روی آنتن می‌رود. اجرای سری جدید برنامه چرخ را محمدرضا مقدسیان و حسین فروتن به عهده دارند.^[۱۳]

سری دهم این برنامه پس از یک وقفه کوتاه در آبان ۱۴۰۲ به آنتن شبکه چهار بازگشت. سری دهم و یازدهم با اجرای سیاوش عقدایی تا پایان سال ۱۴۰۳ ادامه داشت.^[۱۴]

سری دوازدهم از اول اردیبهشت ۱۴۰۴ با تیم محتوایی جدید بهه سردبیری پویا پاک‌نژاد و با اجرای محمد خاکساری به‌روی آنتن رفت. سری دوازدهم را همانند فصول ۱۰ و ۱۱ فرزام محبی تهیه می‌کند و هم‌چنان روزهای یک، دو و سه‌شنبه ساعت۱۹ از شبکه چهار سیما پخش می‌شود.^[۱۵]

• صفحه‌ی برنامه‌ی «چرخ» در اینستاگرام
• کانال مجله علم و فناوری «چرخ» در بله