چشمانداز فرهنگی گدئو
| میراث جهانی یونسکو | |
|---|---|
| مکان | اتیوپی |
| معیار ثبت | فرهنگی: (iii)(v) |
| شمارهٔ ثبت | ۱۶۴۱ |
| تاریخ ثبت | ۲۰۲۳ |
| مساحت | ۲۹٬۶۲۰ هکتار (۱۱۴٫۴ مایل مربع) |
| مختصات | ۶°۱۴′۵۶″ شمالی ۳۸°۱۷′۱۶″ شرقی / ۶٫۲۴۸۸۹°شمالی ۳۸٫۲۸۷۷۸°شرقی |
  موقعیت چشمانداز فرهنگی گدئو در اتیوپی | |
چشمانداز فرهنگی گدئو (انگلیسی: Gedeo Cultural Landscape) ناحیهای در منطقه گدئو است که بخشی از استان جنوبی اتیوپی در جنوبمرکز اتیوپی میباشد.[۱] این منطقه در امتداد شیب شرقی گسل اصلی اتیوپی قرار دارد و ارتفاع آن از ۱٬۳۰۷ تا بالاتر از سطح دریا متغیر است.[۲] منطقه خانه حدود ۲۵۰٬۰۰۰ نفر از قوم گدئو است.[۱] این منطقه که پر از جنگلهای مقدس و بناهای سنگی بزرگ است، هزاران سال است که خانه مردم گدئو بوده است.[۲] مردم گدئو در این منطقه به دارکشتورزی سنتی مشغول هستند. بهدلیل این شیوههای سنتی، تاریخ طولانی سکونت و اهمیت فرهنگی این منطقه، چشمانداز فرهنگی گدئو در سال ۲۰۲۳ در فهرست میراث جهانی به ثبت رسید.[۱]
تاریخ
منطقه گدئو هزاران سال است که مسکونی بوده است؛ شواهد سکونت به دوران دوران نوسنگی بازمیگردد.[۲] هزاران بنای سنگی (سنگ یادبود) در حدود ۱۰۰ سایت مختلف در سراسر این چشمانداز شناسایی شدهاند.[۳] بزرگترین این استلاها حدود ۸ متر ارتفاع و ۱ متر قطر دارند و تصاویری انساننما و تناسلی بر روی آنها حک شده است. همچنین چندین محل دفن و یک شهر مردگان کشف شده است و نقوش حکاکی شده بر روی سنگها نیز رایج هستند.[۲]
اولین بررسیهای باستانشناسی اروپایی در این منطقه در دهههای ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰ انجام شد.[۳]
کشاورزی جنگلی
فعالیتهای آتشفشانی در دوران میوسن و کواترنری و وجود رودخانههای آلیویال، این منطقه را بسیار حاصلخیز کرده است. بیش از ۹۰٪ از مساحت منطقه گدئو با کشاورزی جنگلی پوشیده شده است و محصولات اصلی کشاورزی شامل موز اتیوپی و قهوه هستند.[۲] مزارع به صورت عمودی طبقهبندی شدهاند، به طوری که گیاهان انست و قهوه زیر درختان بومی بالغ کشت میشوند. سبزیجات ریشهای مانند کاساوا و حبوبات نیز زیر محصولات اصلی کشت میشوند.[۲] برای جلوگیری از اثرات منفی فرسایش در زمینهای پلهای، تقریباً هیچگونه شخمزنی انجام نمیشود و مزارع اغلب در محلهایی که کشت میشود، چرخش دارند، به طوری که برخی از مناطق به حالت آیش باقی میمانند.[۲]
دانش فرهنگی در زمینه مدیریت و حفاظت از سیستم کشاورزی جنگلی از آداب و اعتقادات مردم گدئو نشأت میگیرد و منجر به یک رابطه متقابل انسان و محیط زیست شده است.[۴] این منطقه دارای چندین جنگل مقدس است که برداشت از آنها ممنوع است.[۱]
پنجاه گونه مختلف از گیاهان چوبی بومی در این مزارع سنتی شناسایی شدهاند که ۲۲ مورد از آنها از نظر حفاظت اهمیت ویژهای دارند.[۵] رایجترین گیاهان بومی شامل ساقهخونیها و Cordia africana هستند و گیلاس آفریقایی نیز در این جنگلها رشد میکند.[۵]
منابع
- 1 2 3 4 "The Gedeo Cultural Landscape". UNESCO World Heritage Centre. UNESCO. Retrieved 9 December 2023.
- 1 2 3 4 5 6 7 Ministry of Culture Tourism and Sport, Federal Democratic Republic of Ethiopia (January 2021). The Gedeo Cultural Landscape: World Heritage Nomination Dossier (Report). Retrieved 9 December 2023.
- 1 2 Holmyard, E. J. (April 1933). "Cinq Années de Recherches Archéologiques en Éthiopie. Province du Harar et Éthiopie Meridionale. By the Rév. Père Azaïs and R. Chambard. Preface by Edmond Pottier. 11 × 9, pp. xv + 348, pls. 6, map 1, and an atlas of 110 plates. Paris: Paul Geuthner, 1931. 350 fr". Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain & Ireland. 65 (2): 457–458. doi:10.1017/S0035869X00075250.
- ↑ Debelo, Asebe Regassa; Legesse, Abiyot; Milstein, Tema; Orkaydo, Ongaye Oda (21 August 2017). ""Tree Is Life": The Rising of Dualism and the Declining of Mutualism among the Gedeo of Southern Ethiopia". Frontiers in Communication. 2. doi:10.3389/fcomm.2017.00007.
- 1 2 Negash, Mesele; Yirdaw, Eshetu; Luukkanen, Olavi (1 May 2012). "Potential of indigenous multistrata agroforests for maintaining native floristic diversity in the south-eastern Rift Valley escarpment, Ethiopia". Agroforestry Systems. 85 (1): 9–28. Bibcode:2012AgrSy..85....9N. doi:10.1007/s10457-011-9408-1. S2CID 254191312.
پیوند به بیرون
