ژان-ژاک بنکس

ژان-ژاک بنکس
بنکس در سال ۱۹۸۹ میلادی
زادهٔ۸ اکتبر ۱۹۴۶
درگذشت۱۳ ژانویهٔ ۲۰۲۲ (۷۵ سال)
ملیتفرانسه فرانسوی
پیشهکارگردان فیلم
سال‌های فعالیت۱۹۷۷ تا کنون

ژان-ژاک بِنِکس (فرانسوی: Jean-Jacques Beineix؛ فرانسوی: [bɛnɛks]؛ زادهٔ ۸ اکتبر ۱۹۴۶ – ۱۳ ژانویهٔ ۲۰۲۲) کارگردان فیلم فرانسوی بود که بیشتر برای فیلم‌های دیوا و بتی بلو شناخته می‌شود. آثار او به عنوان نمونه‌ای برجسته از جنبش سینما نگاه در فرانسه در نظر گرفته می‌شود.

اوایل زندگی و تحصیلات

ژان-ژاک بِنِکس، پسر روبر بِنِکس، مدیر یک شرکت بیمه، و همسرش مادلین مارشال بود. او در دبیرستان‌های کارنو و کوندورسه در پاریس تحصیل کرد. پس از دریافت مدرک لیسانس، در دانشکده پزشکی ثبت‌نام کرد،[۱] اما پس از وقایع مه ۱۹۶۸، ترک تحصیل کرد. او در آزمون ورودی رقابتی مدرسه فیلم پاریس، مدرسه مطالعات عالی سینما شرکت کرد، اما پذیرفته نشد (رتبه نهایی او ۲۱ بود).[۲]

کار حرفه‌ای

ژان-ژاک بِنِکس کار خود را در سال ۱۹۶۴ به‌عنوان دستیار کارگردان ژان بکر در مجموعه تلویزیونی پرطرفدار فرانسوی مقدسین محبوب آغاز کرد. او به مدت سه سال با این مجموعه همکاری داشت. در سال ۱۹۷۰ برای کلود بری کار کرد و سال بعد با کلود زیدی همکاری داشت. در سال ۱۹۷۲، به‌عنوان دستیار دوم کارگردان در فیلم درام روزی که دلقک گریست به کارگردانی جری لوئیس فعالیت کرد.[۳]

در سال ۱۹۷۷، بِنِکس نخستین فیلم کوتاه خود با عنوان سگِ آقای میشل را کارگردانی کرد که موفق شد جایزه اول جشنواره تروویل را از آن خود کند.[۴] در سال ۱۹۸۰، او نخستین فیلم بلند خود، دیوا را ساخت؛ فیلمی که چهار جایزه سزار را به‌دست‌آورد.[۵] این اثر همچنین در دوازدهمین جشنواره فیلم مسکو شرکت داده شد.[۶] دیوا اغلب به‌عنوان نخستین فیلم از جنبشی شناخته می‌شود که بعدها با عنوان سینما نگاه شناخته شد.[۷][۸] منتقد سینما، ژینت ونسندو، فیلم‌های بِنِکس و دیگر فیلم‌سازان این جریان را «فیلم‌هایی جوان‌پسند با تولیدی پرهزینه» توصیف کرده است. به‌گفته او، ظاهر سینما نگاه حاصل سرمایه‌گذاری چشم‌گیر در زیبایی‌شناسی‌های غیرطبیعی و خودآگاهانه است؛ به‌ویژه در رنگ‌های شدید و افکت‌های نوری. این فیلم‌ها با میزانسن باشکوه و اجراهایی درخشان در فضای استودیویی، معمولاً در خدمت روایت‌های عاشقانه قرار می‌گیرند. سینما نگاه همچنین شامل آثار لوک بسون و لئوس کاراکس نیز می‌شود.[۹]

دومین فیلم بلند ژان-ژاک بِنِکس با عنوان ماه در شیار شیروانی در سال ۱۹۸۳ نامزد نخل طلا در جشنواره فیلم کن شد. این فیلم در سال ۱۹۸۴ در سه بخش نامزد دریافت جایزه سزار بود و نهایتاً موفق به کسب جایزه بهترین طراحی تولید شد.[۱۰]

در سال ۱۹۸۶، بِنِکس فیلم بتی بلو با عنوان اصلی °۳۷٫۲ سانتی‌گراد در سحرگاه را کارگردانی کرد؛ فیلمی با بازی بئاتریس دال و ژان-اوگ آنگلاد. این اثر در سال ۱۹۸۷ نامزد جایزه اسکار بهترین فیلم خارجی‌زبان شد[۱۱] و در همان سال در همین بخش در جوایز بفتا[۱۲] و جوایز گلدن گلوب[۱۳] نیز نامزدی دریافت کرد. بتی بلو همچنین برنده جایزه بزرگ آمریکا و جایزه محبوب‌ترین فیلم در جشنواره بین‌المللی فیلم مونترآل در سال ۱۹۸۶ شد[۱۴] و در سال بعد، جایزه بهترین فیلم خارجی‌زبان انجمن منتقدان فیلم بوستون را از آن خود کرد.[۱۵] افزون بر این، جایزه بهترین پوستر فیلم را نیز به‌دست‌آورد؛ یکی از ۹ نامزدی‌اش در جوایز سزار.[۱۶] بِنِکس در سال ۱۹۸۹ فیلم رُزلین و شیرها،[۱۷] در سال ۱۹۹۲ آی‌پی ۵: جزیره فیل‌ها[۱۷] و در سال ۲۰۰۱ انتقال مرگبار را کارگردانی کرد.[۱۸] جشنواره بین‌المللی فیلم سیاتل در سال ۱۹۹۲ جایزهٔ سوزن زرین فضایی را برای بهترین کارگردانی به بینه اهدا کرد؛ برای دو فیلم بتی بلو و آی‌پی ۵: جزیره فیل‌ها.[۱۹]

ژان-ژاک بنکس، ستاره طلایی سینمای فرانسه، (فوریه ۲۰۰۹)

ژان-ژاک بِنِکس در سال ۱۹۸۴ برای حفظ استقلال هنری خود، شرکت تهیه‌کنندگی شخصی‌اش را با نام کارگو فیلمز تأسیس کرد.[۲۰] نخستین فیلمی که تحت این شرکت تولید شد، بتی بلو بود. بِنِکس از آن پس تهیه‌کننده اجرایی تمام پروژه‌های این شرکت شد. کارگو فیلمز به تولید فیلم‌های بلند و مستندهایی با موضوعات متنوعی چون علم، هنر، حقوق زنان و مسائل اجتماعی می‌پردازد. بِنِکس در تولید برخی از مستندها با نهادهای علمی ملی مانند مرکز ملی مطالعات فضایی فرانسه و مرکز ملی پژوهش‌های علمی فرانسه همکاری داشت.[۲۱]

در سال ۲۰۰۸، بینه یک فیلم سازمانی برای مرکز ملی پژوهش‌های علمی فرانسه با عنوان دو بی‌نهایت کارگردانی کرد. این فیلم در جشنواره فیلم‌های علمی «ایمجن ساینس» نیویورک در اکتبر ۲۰۰۸ به نمایش درآمد.[۲۲]

زندگی شخصی

ژان-ژاک بِنِکس با همسرش، اَنیِس، ازدواج کرده بود. او از رابطه‌ای پیشین با بازیگر فرانسوی والنتینا سوکا، دختری به نام فریدا داشت.[۳]

در سال ۲۰۰۶، بِنِکس نخستین جلد از زندگینامه خود را با عنوان کارگاه‌های افتخار منتشر کرد (تنها به زبان فرانسوی). عنوان این کتاب اشاره‌ای است طنزآمیز به نام فرانسوی فیلم استنلی کوبریک، راه‌های افتخار.[۲۳]

ژان-ژاک بینه در ۱۳ ژانویه ۲۰۲۲ در خانه‌اش در پاریس بر اثر ابتلا به سرطان خون درگذشت. او ۷۵ سال داشت.[۲۴][۸][۲۵]

منابع

  1. Jacques Lafitte; Stephen Taylor (2003). Who's Who in France. p. 218 via J. Lafitte.
  2. Parent, Denis (1989). Jean-Jacques Beineix, version originale (به فرانسوی). p. 178 via Barrault-Studio.
  3. 1 2 Gilbey, Ryan (16 January 2022). "Jean-Jacques Beineix obituary". The Guardian (به انگلیسی). Retrieved 17 January 2022.
  4. "Jean-Jacques Beineix". Rotten Tomatoes. Retrieved 16 January 2022.
  5. Schruers, Fred (13 June 1982). "Creating the Dazzle of 'Diva'". The Washington Post. Retrieved 18 January 2022. Jean-Jacques Beineix, at 36, is a filmmaker who is being well rewarded for his 10-year apprenticeship. ... "Diva," his debut, won four Cesars (the French equivalent of the Oscar), including Best First Film.
  6. "12th Moscow International Film Festival (1981)". MIFF. Archived from the original on 21 April 2013. Retrieved 26 January 2013.
  7. Bassan, Raphaël (2007). "The French Neo-baroque Directors: Beineix, Besson, Carax, from Diva to Le Grand Bleu". In Powrie, Phil; Hayward, Susan (eds.). The Films of Luc Besson: Master of Spectacle. Manchester: Manchester University Press. pp. 11–23. ISBN 978-0-7190-7028-0.
  8. 1 2 Genzlinger, Neil (2022-02-03). "Jean-Jacques Beineix, 'Cinema du Look' Director, Dies at 75". The New York Times (به انگلیسی). ISSN 0362-4331. Retrieved 2022-02-03.
  9. Powrie, Phil (2001). Jean-Jacques Beineix. Manchester: Manchester University Press. p.1. شابک ۹۷۸۰۷۱۹۰۵۵۳۳۱.
  10. "The Moon in the Gutter (1983) - Jean-Jacques Beineix | Awards | AllMovie".
  11. "The 59th Academy Awards | 1987". Oscars.org (به انگلیسی). Academy of Motion Picture Arts and Sciences. Retrieved 18 January 2022.
  12. "1987 Film Foreign Language Film". BAFTA Awards. Retrieved 18 January 2022.
  13. "Betty Blue - Golden Globes Awards - 1987 Nominee". Golden Globe Awards. Hollywood Foreign Press Association. Retrieved 18 January 2022.
  14. "French Film 'Betty Blues' Wins Top Award at Montreal Festival". Los Angeles Times. 3 September 1986.
  15. Carr, Jay (12 January 1987). "'Blue' movies dominate Boston critics awards". The Boston Globe. Archived from the original on 2 August 2018. Retrieved 18 January 2022.
  16. Bradshaw, Peter (14 January 2022). "Jean-Jacques Beineix: The French auteur who brought style and substance". The Guardian.
  17. 1 2 "Jean-Jacques Beneix". BFI. Archived from the original on 11 September 2017. Retrieved 14 January 2022.
  18. "Mortel Transfert (2001) - JP Box office". Jpboxoffice.com. Retrieved 16 January 2022.
  19. "Golden Space Needle History 1990–1999".
  20. "Jean-Jacques Beineix: unpicking the sexy, stylish visuals of cinéma du look". Hero Magazine. Retrieved 15 January 2022.
  21. "Jean-Jacques Beineix et le CNRS". CNRS. Retrieved 16 January 2022.
  22. "ISSF 2008". ISSF. Retrieved 16 January 2022.
  23. Beineix, Jean-Jacques (11 December 2022). Les Chantiers de la gloire (به فرانسوی). Fayard.
  24. "Jean-Jacques Beineix, le réalisateur de " 37°2 le matin ", est mort". Le Monde (به فرانسوی). 2022-01-14. Retrieved 2022-02-03.
  25. "Jean-Jacques Beineix obituary". The Times. 1 March 2022. Retrieved 2 March 2022.

پیوند به بیرون