کاج چلغوزه

کاج جِلغوزه (چلغوزه)
Pinus gerardiana
وضعیت حفاظت
نزدیک تهدید  (IUCN 2.3)
رده‌بندی علمی
فرمانرو:	گیاهان
دسته:	مخروطیان
رده:	ناژویان
راسته:	کاجیان
تیره:	کاجیان
سرده:	Pinus
زیرسرده:	Ducampopinus
گونه:	P. gerardiana
نام دوبخشی
Pinus gerardiana Wall. ex D. Don

کاج چَلغوزه یا جِلغوزه (به دری افغانستان) گونه‌ای کاج است که در منطقه شمال غربی هیمالیا، شمال شرق افغانستان، شمال پاکستان و شمال غربی هند می‌روید. نام این کاج فارسی است و از ترکیب چهل و غوزه ساخته شده‌است.^[۱] دانه کاج چلغوزه به قیمت بالایی به فروش می‌رسد.

منطقه رویش این درخت ارتفاعی بین ۱۸۰۰ تا ۳۳۵۰ متر دارد و گاهی با کاج زیبا و سدر مقدس جامعه مشترک می‌سازد. بلندی کاج چلغوزه بین ۱۰ تا ۲۰ متر است و معمولاً دارای تاجی پهن و گسترده با شاخه‌هایی راست و کشیده‌است. کاج چلغوزه در منطقه پراکنش طبیعی خود منبع غذایی بسیار مهمی محسوب می‌شود.^[۲]

به لحاظ ارزش غذایی، ترکیبات دانه شامل ۵۱٫۳ درصد چربی (اسیدهای چرب)، ۸٫۷ درصد آب، ۱۳٫۶ درصد پروتئین، ۲۲٫۵ درصد نشاسته، ۰٫۹ درصد فیبر و سه درصد مواد معدنی و خاکستر می‌باشد.^[۳] اهمیت اقتصادی جنگل‌های این‌گونه بقدری زیاد است که در سالهای پربار در افغانستان بخش بزرگی از درآمد منطقه ۱۳۰۰۰ نفری از جمع‌آوری و فروش دانه‌های خوراکی آن بدست می‌آید و در هندوستان به‌طور متوسط سالانه ۱۸۰ تن دانه چلغوز تولید می‌شود.^[۴]

• تصویری از غوزه کاج چلغوزه
• تصویری از دانه‌های این کاج

• زارع، علیرضا؛ مسعود، عباسی (پاییز ١٣٩٠). «تأثیر طول دورهٔ سرمادهی بر جوانه‌زنی بذر کاج چلغوزه» [Effects of stratification length time on germination of chilgoza pine (Pinus gerardiana Wall.)]. مجله جنگل ایران. کرج: انجمن جنگلبانی ایران، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران. سوم (سوم): ۲۴۳ تا ۲۵۲. شاپا 2008-6113. دریافت‌شده در ۱ آبان ١٣٩٦.
• «ویکی‌پدیای انگلیسی». دریافت‌شده در ۱ ژوئیهٔ ۲۰۱۱.