کارشناسی حقوق

کارشناسی حقوق (لاتین: Legum Baccalaureus) یک مدرک کارشناسی در رشتهٔ حقوق است که در بیشتر کشورهای تابع نظام حقوقی کامن‌لا به‌عنوان مدرک اصلی حقوق ارائه می‌شود و نخستین گام حرفه‌ای برای ورود به وکالت و مشاغل حقوقی به‌شمار می‌آید. این مدرک شامل مطالعهٔ دروس پایهٔ حقوق و فلسفهٔ حقوق است تا درکی جامع از نظام حقوقی و کارکرد آن فراهم شود. برنامهٔ آموزشی کارشناسی حقوق به‌گونه‌ای طراحی شده‌است که اصول حقوقی، مهارت‌های پژوهش حقوقی و شناخت وظایف و مسئولیت‌های وکلا در جامعه را به دانشجویان بیاموزد. در بسیاری از حوزه‌های قضایی، این مدرک شرط لازم برای شرکت در آزمون وکالت یا احراز صلاحیت وکالت محسوب می‌شود. افزون بر این، برنامهٔ کارشناسی حقوق می‌تواند پایه‌ای برای ادامهٔ تحصیل در مقاطع بالاتر مانند کارشناسی ارشد حقوق یا دیگر دوره‌های تحصیلات تکمیلی حقوق باشد.

کشورهای اعطاکننده

مدرک کارشناسی حقوق توسط دانشگاه‌های مناطق مختلفی اعطا می‌شود که شامل اروپا، استرالیا، چین، هنگ‌کنگ، ماکائو، مالزی، بنگلادش، هند، اندونزی، اسرائیل، ژاپن، پاکستان، سریلانکا، اوگاندا، کنیا، غنا، نیوزیلند، نیجریه، سنگاپور، آفریقای جنوبی، بوتسوانا، برزیل، تانزانیا، زامبیا، زیمبابوه، مالاوی و بریتانیا است. در ایالات متحدهٔ آمریکا، مدرک کارشناسی حقوق تا دههٔ ۱۹۶۰ میلادی مدرک اصلی حقوق بود، اما پس از آن به‌تدریج جای خود را به مدرک جی‌دی داد. کانادا نیز در اوایل قرن بیست و یکم همین مسیر را دنبال کرد.[۱]

برنامهٔ درسی کامن‌لا

در بیشتر کشورهای تابع نظام حقوقی کامن‌لا (به‌جز استان کِبِک در کانادا و همچنین ایالات متحدهٔ آمریکا)، ورود به دورهٔ کارشناسی حقوق معمولاً بلافاصله پس از پایان دورهٔ دبیرستان امکان‌پذیر است.

استرالیا

برای پذیرش به‌عنوان وکیل در استرالیا، داشتن مدرک معتبر کارشناسی حقوق از دانشگاه‌های مورد تأیید یا مدرک دکترای حقوق الزامی است. مدارک تأییدشده توسط هیئت پذیرش هر ایالت، به‌طور متقابل در سایر ایالت‌ها نیز معتبر است. پیش از رواج مدارک دانشگاهی، ورود به حرفهٔ وکالت از طریق هیئت پذیرش وکلا یا هیئت پذیرس مشاوران حقوقی انجام می‌شد که با قبولی در آزمون‌های آنان امکان پذیرش فراهم می‌شد. امروزه، جانشین این نهادها هیئت پذیرش حرفهٔ حقوقی است که دیپلم حقوق صادر می‌کند که معادل کارشناسی حقوق یا دکترای حقوق است. دوره‌های کارشناسی حقوق معمولاً ۴ سال برای دانشجویان ورودی از دبیرستان و ۳ سال برای فارغ‌التحصیلان دانشگاهی طول می‌کشد. از میان ۳۸ دانشکدهٔ حقوق، سیزده دانشگاه نیز دورهٔ دکترای حقوق را به‌عنوان یک مدرک تحصیلات تکمیلی ارائه می‌دهند.

انگلستان و ولز

این دوره در انگلستان و ولز یک دورهٔ کارشناسی است. در انگلستان و ولز همچنین امکانی به نام «دیپلم تحصیلات تکمیلی حقوق» وجود دارد که یک دورهٔ تطبیقی است و به افرادی که قبلاً در رشته‌ای غیر از حقوق مدرک کارشناسی گرفته‌اند، اجازه می‌دهد پس از گذراندن این دوره وارد حرفهٔ حقوقی شوند و سپس در دوره‌های مهارتی لازم برای ورود به وکالت شرکت کنند.

اسکاتلند

هرچند نظام حقوقی اسکاتلند ترکیبی از حقوق مدنی و کامن‌لا است، اما کارشناسی حقوق اصلی‌ترین مسیر ورود به حرفهٔ حقوقی محسوب می‌شود. دورهٔ کارشناسی حقوق اسکاتلند، مشابه سایر رشته‌های دانشگاهی در این کشور معمولاً یک دورهٔ چهارسالهٔ افتخاری است. دانشجویانی که قصد دارند شرایط کانون وکلای اسکاتلند برای وکالت را احراز کنند، باید پس از دورهٔ کارشناسی، دیپلم تکمیلی «عمل حقوقی حرفه‌ای» را در یکی از دانشگاه‌های مورد تأیید بگذرانند.

کانادا

کانادا دو نظام حقوقی دارد: استان کِبِک از نظام حقوق مدنی استفاده می‌کند، در حالی که در سطح فدرال و در سایر استان‌ها و قلمروها نظام حقوقی کامن‌لا به‌کار گرفته می‌شود. به همین دلیل، دو نوع مدرک حقوقی در این کشور وجود دارد.

کامن‌لا

برنامهٔ سنتی کامن‌لا در قالب مدرک کارشناسی حقوق ارائه می‌شد که اکنون در اکثر دانشکده‌های حقوق به جی‌دی تغییر یافته‌است. ورود به دورهٔ جی‌دی معمولاً نیازمند داشتن مدرک کارشناسی است و بسیاری از دانشجویان حتی مدرک تحصیلات تکمیلی نیز دارند. با این حال، در برخی موارد متقاضیانی با دو سال تحصیلات دانشگاهی هم پذیرفته می‌شوند. برخلاف آمریکا، مدرک جی‌دی در کانادا در سطح کارشناسی محسوب می‌شود. دورهٔ حقوق عرفی سه‌ساله است. فارغ‌التحصیلان برای وکالت باید پروانهٔ وکالت استان محل فعالیت خود را بگیرند که شامل یک سال کارآموزی است.

حقوق مدنی

برنامهٔ حقوق مدنی در کانادا سه‌ساله است. نخستین مدرک در این حوزه در کِبِک به‌صورت یک دورهٔ «ورودی اول» است که همانند سایر دوره‌های دانشگاهی کِبِک، داشتن دیپلم کالج پیش‌نیاز آن است. دانشگاه‌هایی که این مدارک را ارائه می‌دهند شامل مک‌گیل، مونترال، کبک مونترال، شربروک، لاوال و اتاوا هستند.

دو نظامی

به‌دلیل وجود دو نظام حقوقی در کانادا، برخی دانشگاه‌ها از جمله مک‌گیل، مونترال، شربروک و اتاوا مدارک مشترک در حقوق عرفی و مدنی ارائه می‌دهند.

نیوزیلند

برای وکالت در نیوزیلند، داشتن مدرک کارشناسی حقوق الزامی است. این دوره معمولاً چهار سال طول می‌کشد، هرچند اغلب دانشجویان آن را همزمان با با یک رشتهٔ دیگر مانند بازرگانی یا هنر می‌گذرانند که در این صورت مجموعاً حدود پنج سال طول می‌کشد.[۲]

جستارهای وابسته

منابع

  1. به‌طور تاریخی در کانادا، کارشناسی حقوق عنوان نخستین مدرک در رشتهٔ حقوق عرفی یا همان کامن‌لا بود، اما همین عنوان همچنین برای نخستین مدرک در حقوق مدنی کِبِک که توسط برخی دانشگاه‌های این استان اعطا می‌شود نیز به‌کار می‌رفت. برنامه‌های کارشناسی حقوق در نظام کامن‌لای کانادا در عمل یک مدرک حرفه‌ای با ورودی دوم محسوب می‌شدند؛ به این معنا که بیشتر پذیرفته‌شدگان در این دوره‌ها، پیش‌تر دارای یک یا چند مدرک دانشگاهی بودند یا دست‌کم (جز در مواردی بسیار استثنایی) دو سال تحصیل در یک دورهٔ کارشناسی ورودی اول در رشته‌ای دیگر را گذرانده بودند.
  2. "Thinking of a career in law?". lawsociety.org.nz. Archived from the original on 11 August 2020. Retrieved 1 July 2015.

منابع