کاروان هزار نفره

سپاه هزار نفر
بخشی از جنگ‌های وحدت ایتالیا

آغاز سپاه از کوارتو آل ماره، جنوا
تاریخ۵ مه ۱۸۶۰–۲۶ اکتبر ۱۸۶۰
موقعیت
جنوب ایتالیا
نتایج

پیروزی جوزپه گاریبالدی

تغییرات
قلمرو		 جنوب ایتالیا، مارکه و اومبریا به پادشاهی پیه‌مونت-ساردنی الحاق شدند
طرف‌های درگیر
پیراهن‌قرمزها
حمایت‌شده توسط:
پادشاهی ساردنی پیه‌مونت-ساردنی		 پادشاهی دو سیسیل پادشاهی دو سیسیل
حمایت‌شده توسط:
ایالات پاپی ایالات پاپی
فرماندهان و رهبران
جوزپه گاریبالدی
پادشاهی ساردنی ویتوریو امانوئله دوم		 پادشاهی دو سیسیل فرانسیس دوم
پادشاهی دو سیسیل جوزوئه ریتوچی
قوا
  • ۱٬۱۶۲ در هنگام حرکت از کوارتو آل ماره[۱]
  • ۵۰٬۰۰۰ پس از نبرد ولتورنو[۱][۲]
 ۹۰٬۰۰۰[۱][۲]

کاروان هزار نفره (به ایتالیایی: Spedizione dei Mille) رویدادی مهم در جریان یکپارچه‌سازی و وحدت ایتالیا بود که در سال ۱۸۶۰ رخ داد. گروهی از داوطلبان به رهبری جوزپه گاریبالدی از کوارته آل ماره نزدیک جنوا حرکت کرده و در مارسالا، سیسیل فرود آمدند تا پادشاهی دو سیسیل را فتح کنند؛ پادشاهی‌ای که توسط خاندان اسپانیایی بوربون-دو سیسیل اداره می‌شد.[۳] نام این کاروان از تعداد اولیه شرکت‌کنندگان آن گرفته شده است که حدود ۱۰۰۰ نفر بودند.[۴]

گاریبالدی‌ها، با مشارکت داوطلبان جنوبی و نیروهای کمکی در این لشکرکشی، تعدادشان افزایش یافت و ارتش جنوبی را ایجاد کردند. پس از یک لشکرکشی چند ماهه با نبردهای پیروزمندانه علیه ارتش بوربون، هزار نفر و ارتش تازه متولد شده جنوبی موفق شدند کل پادشاهی دو سیسیل را فتح کنند. این لشکرکشی موفقیت‌آمیز بود و با یک همه‌پرسی به پایان رسید که ناپل و سیسیل را به پادشاهی پیمونت-ساردینیا آورد، آخرین فتح ارضی قبل از اعلام پادشاهی ایتالیا در ۱۷ مارس ۱۸۶۱. لشکرکشی هزار نفر تنها اقدام مطلوبی بود که به‌طور مشترک توسط چهار " پدر سرزمین پدری " تصمیم گرفته شد: جوزپه ماتزینی، جوزپه گاریبالدی، شاه ویکتور امانوئل دوم و کامیلو بنسو، کنت کاور، که اهداف متفاوتی را دنبال می‌کردند. ماتزینی، با اعتقاد سیاسی جمهوری‌خواهانه، می‌خواست جنوب ایتالیا و رم را آزاد کند، در حالی که گاریبالدی می‌خواست به نام ویکتور امانوئل دوم، پادشاهی دو سیسیل را فتح کند و به سمت رم پیشروی کند تا وحدت ایتالیا را تکمیل کند، در حالی که کاوور می‌خواست از فتح رم جلوگیری کند تا از درگیری با متحد فرانسوی خود، ناپلئون سوم، که از ایالات پاپی محافظت می‌کرد، جلوگیری کند.

این پروژه یک طرح بلندپروازانه و پرریسک بود که هدف آن فتح یک پادشاهی با ارتش منظم بزرگ‌تر و نیروی دریایی قدرتمندتر توسط تنها هزار نفر بود. گروه‌های مختلفی به دلایل گوناگون در این کاروان شرکت کردند: برای گاریبالدی، هدف تحقق ایتالیای متحد بود؛ برای بورژوازی سیسیل، ایجاد یک سیسیل مستقل به عنوان بخشی از پادشاهی ایتالیا اهمیت داشت؛ و برای مردم عادی، توزیع زمین و پایان ستمگری انگیزه اصلی بود. این کاروان هزار نفره توسط فرانچسکو کریسپی آغاز شد، کسی که از نفوذ سیاسی خود برای تقویت پروژه یکپارچه‌سازی ایتالیا بهره برد.[۵]

برخی از نویسندگان معتقدند که این لشکرکشی توسط امپراتوری بریتانیا برای ایجاد یک دولت دوست در جنوب ایتالیا حمایت شد، که به دلیل افتتاح قریب‌الوقوع کانال سوئز از اهمیت استراتژیک زیادی برخوردار می‌شد و بوربون‌ها به دلیل افزایش نفوذشان به سمت امپراتوری روسیه غیرقابل اعتماد تلقی می‌شدند. نیروی دریایی سلطنتی در طول پیاده شدن هزار نفر از منافع بریتانیا دفاع کرد و اهداکنندگان بریتانیا از این لشکرکشی از نظر مالی حمایت کردند.[۶]

پیشینه

ایتالیا در مارس ۱۸۶۰ (هنوز مرزهای ۱۸۵۹ قابل مشاهده است)

زمینه سیاسی

از زمان سقوط امپراتوری روم غربی، شبه جزیره ایتالیا به انبوهی از کشورهای کوچک مستقل تقسیم شده بود. انقلاب فرانسه و قانون اساسی جمهوری سیسالپین و پادشاهی ناپلئونی ایتالیا، جنبشی سیاسی را با هدف اتحاد ملی به وجود آورد.[۷] بنابراین، جنبش‌های شورشی با هدف خودمختاری ملی متولد شدند.[۸] برخی از آنها مورد توجه پادشاهی پیمونت-ساردینیا قرار گرفتند که رهبری جنبش اتحاد سیاسی شبه جزیره را بر عهده داشت.[۹]

این لشکرکشی در چارچوب فرایند کلی اتحاد ایتالیا انجام شد که عمدتاً توسط کاوور، نخست‌وزیر پیمونت-ساردینیا، به عنوان حاصل عمر کاری‌اش، هماهنگ شده بود. دومین جنگ استقلال ایتالیا در ۱۱ ژوئیه ۱۸۵۹ پایان یافت؛ مفاد آتش‌بس ویلافرانکا، که توسط ناپلئون سوم درخواست شده بود و لمباردی (به استثنای مانتوا) را به پادشاهی پیمونت-ساردینیا به رسمیت می‌شناخت، اما ونیز و تمام ونتو را در دست اتریشی‌ها باقی می‌گذاشت، نارضایتی بخش بزرگی از میهن‌پرستان ایتالیایی را ایجاد کرده بود.

از ماه مه ۱۸۵۹، جمعیت‌های دوک‌نشین بزرگ توسکانی، هیئت رومانیا (بولونیا، فرارا، راونا و فورلی)، دوک‌نشین مودنا و دوک‌نشین پارما، حاکمان خود را اخراج کرده و درخواست الحاق به پادشاهی پیمونت-ساردینیا را داشتند، در حالی که دولت پاپ، اومبریا و مارکه را که جمعیت آنها سرکوب شدیدی را متحمل شده بودند، دوباره به دست آورده بود که اوج آن در ۲۰ ژوئن ۱۸۵۹، قتل‌عام خونین پروجا توسط نیروهای سوئیسی پاپ در خدمت پاپ پیوس نهم بود.

ناپلئون سوم و کاوور متقابلاً مدیون یکدیگر بودند، زیرا او پیش از فتح مورد انتظار ونتو، از جنگ دوم استقلال ایتالیا عقب‌نشینی کرده بود و به این دلیل که اجازه داده بود قیام‌ها به سرزمین‌های مرکزی-شمالی ایتالیا گسترش یابد و بدین ترتیب فراتر از آنچه در توافق‌نامه پلامبیر توافق شده بود، عمل کند.

بن‌بست سیاسی در ۲۴ مارس ۱۸۶۰ حل شد، زمانی که کاوور واگذاری دوک‌نشین ساووی و شهرستان نیس را به فرانسه با پیمان تورین (۱۸۶۰) امضا کرد و در عوض رضایت امپراتور فرانسه را برای الحاق توسکانی و امیلیا-رومانیا به پادشاهی پیمونت-ساردینیا به دست آورد. پس از الحاق دوک‌نشین بزرگ توسکانی، دوک‌نشین‌های مودنا و پارما و رومانیا به پادشاهی پیمونت-ساردینیا در مارس ۱۸۶۰، میهن‌پرستان ایتالیایی به عنوان گام بعدی به سوی رؤیای اتحاد تمام سرزمین‌های ایتالیایی، نگاه خود را به پادشاهی دو سیسیل، که شامل تمام سرزمین اصلی جنوبی ایتالیا و سیسیل بود، دوختند.

در رابطه با منافع قدرت‌های خارجی، بریتانیا از پادشاهی پیمونت-ساردینیا برای مقابله با سیاست فرانسه در شبه جزیره ایتالیا حمایت کرد.[۱۰] در واقع، بریتانیا که به همراه فرانسه بر شمال آفریقا تسلط داشت، نمی‌خواست ناپلئون سوم نفوذ خود را بر شبه جزیره ایتالیا گسترش دهد تا کنترل بیشتری بر دریای مدیترانه داشته باشد.[۱۱] در عوض، دیگر قدرت‌های ارتجاعی‌تر اروپایی مانند اسپانیا، امپراتوری اتریش و امپراتوری روسیه طرف پادشاهی دو سیسیل را گرفتند، اما رویکرد صبر و انتظار را حفظ کردند. در چنین اروپای تقسیم‌شده‌ای، پادشاهی دو سیسیل خود را نسبتاً منزوی یافت و فقط می‌توانست روی نیروهای خود حساب کند.[۱۲]

پادشاهی دو سیسیل توسط یک پادشاه جوان و بی‌تجربه (فرانسیس دوم دو سیسیلی، که تنها در ۲۲ مه ۱۸۵۹، کمتر از یک سال قبل از لشکرکشی، جانشین پدرش فردیناند دوم شد) رهبری می‌شد. در سال ۱۸۳۶، پادشاهی دو سیسیلی با «مسئله گوگرد» روابط خود را با بریتانیا، که بقای خود را در دوره ناپلئون مدیون آن بود، بدتر کرد.[۱۳] سرانجام، پادشاهی دو سیسیلی در نوعی انزوای دیپلماتیک فرورفت[۱۴] زیرا در واقع از شرکت در جنگ کریمه در کنار فرانسه و بریتانیا، که در عوض پادشاهی پیمونت-ساردینیا در آن شرکت کرده بود، خودداری کرد.

هنگامی که ایده کنفرانسی در مورد سازماندهی مجدد ایتالیا پس از وقایع اخیر در اواخر سال ۱۸۵۹ در محافل دیپلماتیک اروپا رواج یافت، فرانسیس دوم بی‌تفاوت نشان داد و از فرصت حضور فعال در عرصه بین‌المللی استفاده نکرد.[۱۵] در سال ۱۸۶۰، جوزپه گاریبالدی، که در آن زمان مشهورترین رهبر انقلابی ایتالیا بود، در جنوا در حال برنامه‌ریزی برای لشکرکشی علیه سیسیل و ناپل، با حمایت پنهانی بریتانیا بود.[۱۶] لورنزو دل بوکا اظهار داشت که حمایت بریتانیا از لشکرکشی گاریبالدی به دلیل لزوم دستیابی به شرایط اقتصادی مطلوب‌تر برای گوگرد سیسیلی بود که به مقدار زیادی برای مهمات مورد نیاز بود.[۱۷]

گاریبالدی، اگرچه به محافل جمهوری‌خواه و انقلابی نزدیک بود، اما مدتی با پادشاه ویکتور امانوئل دوم برای سازماندهی لشکرکشی هزار نفری در تماس بود. با وجود ایده‌های جمهوری‌خواهانه‌اش، او موافقت کرد که تا زمان دستیابی به وحدت ملی با خاندان ساووی همکاری کند؛ شرایط به گونه‌ای بود که حتی جوزپه ماتزینی جمهوری‌خواه نوشت: «دیگر مسئله جمهوری یا سلطنت نیست: مسئله وحدت ملی است… بودن یا نبودن».[۱۸]

استقلال‌طلبی سیسیلی

فرانچسکو کریسپی، یکی از معماران اتحاد ایتالیا
جوزپه ماتزینی، رهبر بسیار بانفوذ انقلابی ایتالیایی و فعال جنبش اتحاد ایتالیا

در سال ۱۸۶۰ تنها نیروی مخالف بوربون‌ها که حاضر به مسلح شدن بود، استقلال‌طلبان سیسیل بودند.[۱۹] خاطره انقلاب طولانی ۱۸۴۸ هنوز در جزیره زنده بود، جایی که سرکوب توسط بوربون‌ها به ویژه شدید بود. متعاقباً، تلاش‌های دولت بوربون برای رسیدن به یک راه‌حل سیاسی ناموفق بود. عدم تحمل، حتی در جمعیت‌های شهری و روستایی که با ریزورجیمنتو (جنبش اصلاح‌طلبان) همراه بودند، رایج بود، همان‌طور که از عضویت آنها در صفوف داوطلبان جوزپه گاریبالدی از مارسالا تا مسینا، تا زمان نبرد ولتورنو، مشهود است.[۲۰]

بسیاری از کادرهای رهبری انقلاب ۱۸۴۸ (از جمله روسولینو پیلو و فرانچسکو کریسپی) به تورین گریختند. آنها در جنگ دوم استقلال ایتالیا شرکت کردند و یک موضع سیاسی کاملاً لیبرال و وحدت‌گرا اتخاذ کردند. این پیروان جوزپه ماتزینی هستند که در سیسیلِ شورشی، مداخله گاریبالدی و خاندان ساووی را عناصر اساسی موفقیت آرمان اتحاد می‌دانند.[۲۱] در ۲ مارس ۱۸۶۰، جوزپه ماتزینی نامه‌ای نوشت و سیسیلی‌ها را به شورش تحریک کرد و اعلام کرد: «گاریبالدی باید بیاید».[۲۱]

در آغاز ماه مارس، روسولینو پیلو به گاریبالدی رو کرد، ابتدا از او سلاح خواست و سپس از او دعوت کرد تا مستقیماً مداخله کند.[۲۲] گاریبالدی هر جنبش انقلابی را که شانس خوبی برای موفقیت نداشته باشد، نامناسب می‌دانست. او می‌خواهد در صورت درخواست مردم و به نام پادشاه ویکتور امانوئل دوم، انقلاب را رهبری کند.[۲۳][۲۴] گاریبالدی با کمک مردم محلی و حمایت پیمونت، توانست از شکست‌هایی مشابه اقدامات قبلی برادران باندیرا و کارلو پیساکانه جلوگیری کند.[۲۵]

با وجود اینکه از گاریبالدی حمایتی دریافت نکرد، روسولینو پیلو در ۲۵ مارس با هدف آماده‌سازی زمینه برای یک سفر اکتشافی آینده به سیسیل سفر کرد.[۲۶] به همراه جان کورائو، که او نیز از پیروان جوزپه ماتزینی بود، روسولینو پیلو به مسینا رسید و بلافاصله با نمایندگان مهم‌ترین خانواده‌ها تماس گرفت. به این ترتیب او حمایت زمین‌داران را به دست آورد. در واقع، به محض اینکه نیروی اعزامی پیاده شد، بارون‌ها دار و دسته‌های خود، سولداتو[۲۷] در دسترس قرار دادند. روسولینو پیلو در درگیری در ۲۱ مه ۱۸۶۰ کشته شد.[۲۸]

اوضاع داخلی پادشاهی دو سیسیل

در نیمه اول قرن نوزدهم، چندین شورش در پادشاهی دو سیسیل رخ داد که همگی توسط بوربون‌ها سرکوب شدند. قیام ۱۸۲۰–۱۸۲۴، انقلاب کالابریایی ۱۸۴۷، انقلاب استقلال سیسیلی ۱۸۴۸، قیام کالابریایی همان سال و جنبش مشروطه ناپل، همچنین در سال ۱۸۴۸، از جمله این شورش‌ها بودند.[۲۹]

از نقطه نظر نظامی، حفظ روابط نزدیک دو سیسیل با امپراتوری اتریش ضروری است. بوربون‌ها دو بار به دلیل مداخله ارتش‌های اتریش تاج و تخت را به دست آوردند. در سال ۱۸۱۵، فردریک بیانکی اتریشی، دوک کازالانزا، ارتش جواکینو مورات، برادرزن ناپلئون، را در طول نبرد تولنتینو شکست داد و در سال ۱۸۲۱، یوهان ماریا فیلیپ فریمونت اتریشی، نیروهای گوگلیلمو پپه را در طول نبردهای ریتی و نبرد ریتی-آنترودوکو شکست داد. .[۳۰]

نقش کاور

کامیلو بنسو، کنت کاوور، اولین نخست‌وزیر ایتالیای متحد

کاوور این لشکرکشی را پرخطر می‌دانست. او از این می‌ترسید که این کار به روابط با فرانسه آسیب برساند، به خصوص به این دلیل که گمان می‌کرد جوزپه گاریبالدی رم را هدف قرار داده است. با این حال، از آنجایی که اعتبار او با انتقال ساووی و نیس تضعیف شده بود، خود را در موقعیتی نمی‌دید که مخالفت خود را ابراز کند.[۳۱]

برای کاوور، گاریبالدی یک «فرصت» بود،[۳۲] زیرا از طریق او می‌توانست شورشی داخلی در دو سیسیل ایجاد شود که پادشاهی پیمونت-ساردینیا را مجبور به اتخاذ اقداماتی برای تضمین نظم عمومی می‌کرد؛ بنابراین کاوور تصمیم گرفت منتظر بماند و سیر وقایع را رصد کند تا هرگونه تحول مطلوب در پیمونت را درک کند. تنها زمانی که شانس موفقیت لشکرکشی قابل توجه بود، کاوور آشکارا از این ابتکار عمل حمایت می‌کرد.[۳۳]

با توجه به این موضوع، کاوور در ۱۸ آوریل دو کشتی جنگی به نام‌های گوورنولو و آثیون را به سیسیل فرستاد. رسماً هدف از حضور آنها تضمین حفاظت از شهروندان پیدمونتی حاضر در جزیره بود، اما در واقع، آنها باید نیروهای درگیر را به‌طور دقیق ارزیابی می‌کردند.[۳۴] در همان زمان، کاوور از طریق جوزپه لا فارینا (که پس از پیاده شدن در سیسیل برای نظارت و حفظ ارتباط با گاریبالدی فرستاده شده بود) موفق شد تمام مراحل مقدماتی این لشکرکشی را پیگیری کند.[۳۵] توافقات قطعی بین کاوور و پادشاه ویکتور امانوئل دوم طی جلسه‌ای در بولونیا در ۲ مه منعقد شد. کاوور پذیرفت که دولت، با احتیاط، به گاریبالدی در این لشکرکشی کمک کند.[۳۶]

جستارهای وابسته

منابع

  1. 1 2 3 Trevelyan, George Macaulay (1913). Garibaldi e la formazione dell'Italia. Bologna: Zanichelli. [ISBN unspecified]
  2. 1 2 Banti, Alberto Mario (2008). Il Risorgimento italiano. Rome-Bari: Laterza. ISBN 9788842085744.
  3. ↑ Doyle, Don Harrison (2002). Nations Divided: America, Italy, and the Southern Question. University of Georgia Press. p. 31. ISBN 978-0-8203-2330-5.
  4. ↑ "Mille, Spedizione dei" (به ایتالیایی). Treccani. Retrieved 26 January 2024.
  5. ↑ Duggan, Christopher (2000). Creare la nazione. Vita di Francesco Crispi (به ایتالیایی). Laterza. ISBN 978-8842062196.
  6. ↑ Del Boca, Lorenzo (1998). Maledetti Savoia (به ایتالیایی). Edizioni Piemmi. p. 61. ISBN 88-384-3142-6.
  7. ↑ Banti, Alberto Mario (2011). Il Risorgimento italiano (به ایتالیایی). Bari: Laterza. pp. 3–27. ISBN 978-88-420-8574-4.
  8. ↑ Banti, Alberto Mario (2011). Il Risorgimento italiano (به ایتالیایی). Bari: Laterza. p. 53. ISBN 978-88-420-8574-4.
  9. ↑ "Nations et nationalismes au xixe siècle" (به فرانسوی). Retrieved 25 October 2011.
  10. ↑ "La costruzione dello Stato e i nuovi indirizzi politici, Il difficile riconoscimento diplomatico" (به ایتالیایی). Retrieved 12 August 2011.
  11. ↑ Greenville, John Ashley Soames (1982). La Europa remodelada, 1848–1878 (به اسپانیایی). Madrid: Siglo XXI. p. 287. ISBN 84-323-0108-6.
  12. ↑ Di Nolfo, Ennio (1967). Europa e Italia nel 1855–1856 (به ایتالیایی). Roma: Istituto per la storia del Risorgimento italiano. p. 412. [ISBN unspecified]
  13. ↑ Alianello, Carlo (1982). La conquista del Sud (به ایتالیایی). Milan: Rusconi. pp. 15–16. ISBN 88-18-01157-X.
  14. ↑ Di Nolfo, Ennio (1967). Europa e Italia nel 1855-1856 (به ایتالیایی). Roma: Istituto per la storia del Risorgimento italiano. p. 412. [ISBN unspecified]
  15. ↑ Oliva, Gianni (2012). Un regno che è stato grande (به ایتالیایی). Milan: Arnoldo Mondadori. p. 230. ISBN 978-8804678120.
  16. ↑ Del Boca, Lorenzo (1998). Maledetti Savoia (به ایتالیایی). Edizioni Piemme. ISBN 88-384-3142-6.
  17. ↑ Del Boca, Lorenzo (1998). "Il copyright inglese". Maledetti Savoia (به ایتالیایی). Edizioni Piemme. ISBN 88-384-3142-6.
  18. ↑ Crispi, Francesco (1865). Repubblica e Monarchia (به ایتالیایی). Turin: Tipografia Vercellino. p. 21. [ISBN unspecified]
  19. ↑ Banti, Alberto Mario (2011). Il Risorgimento italiano (به ایتالیایی). Bari: Laterza. p. 11. ISBN 978-88-420-8574-4.
  20. ↑ "Nuove fonti sulla battaglia del Volurno" (PDF) (به ایتالیایی). p. 125. Retrieved 30 September 2011.
  21. 1 2 Rivista sicula di scienze, letteratura ed arti (به ایتالیایی). Palerme: Luigi Pedone Lauriel. 1869. pp. 498–500. [ISBN unspecified]
  22. ↑ Scirocco, Alfonso (2011). Garibaldi (به ایتالیایی). Bari: Laterza. p. 236. ISBN 978-88-420-8408-2.
  23. ↑ Scirocco, Alfonso (2011). Garibaldi (به ایتالیایی). Bari: Laterza. p. 236. ISBN 978-88-420-8408-2.
  24. ↑ Gasperetti, Federico; Fano, Nicola (2010). Castrogiovanni (به ایتالیایی). Milan: Baldini Castoldi Dalai. p. 115. ISBN 978-88-6073-536-2.
  25. ↑ Scirocco, Alfonso (2011). Garibaldi (به ایتالیایی). Bari: Laterza. p. 236. ISBN 978-88-420-8408-2.
  26. ↑ Bertoletti, Cesare (1967). Il risorgimento visto dall'altra sponda (به ایتالیایی). Naples: Berisio Editore. pp. 196–197. [ISBN unspecified]
  27. ↑ Del Boca, Lorenzo (1998). Maledetti Savoia (به ایتالیایی). Edizioni Piemme. pp. 79–81. ISBN 88-384-3142-6.
  28. ↑ "Centocinquanta anni fa il giallo della morte di Rosolino Pilo" (به ایتالیایی). Archived from the original on 2 August 2012. Retrieved 28 July 2011.
  29. ↑ Banti, Alberto Mario (2011). Il Risorgimento italiano (به ایتالیایی). Bari: Laterza. p. 45. ISBN 978-88-420-8574-4.
  30. ↑ Banti, Alberto Mario (2011). Il Risorgimento italiano (به ایتالیایی). Bari: Laterza. pp. 47–48. ISBN 978-88-420-8574-4.
  31. ↑ Romeo, Rosario (2004). Vita di Cavour (به ایتالیایی). Bari: Laterza. pp. 457–458. ISBN 88-420-7491-8.
  32. ↑ Botta, Vincenzo (1862). Sulla vita, natura e politica del conte di Cavour (به ایتالیایی). Naples: Stamperia dell'Iride. p. 68. [ISBN unspecified]
  33. ↑ {{cite book}}: Empty citation (help) [ISBN unspecified]
  34. ↑ Martucci, Roberto (1999). L'invenzione dell'Italia unita: 1855–1864 (به ایتالیایی). Florence: Sansoni. pp. 150–151. ISBN 88-383-1828-X.
  35. ↑ Romeo, Rosario (2004). Vita di Cavour (به ایتالیایی). Bari: Laterza. pp. 459–460. ISBN 88-420-7491-8.
  36. ↑ "Il Re e Cavour a S. Michele in Bosco per dare il via libera a Garibaldi" (به ایتالیایی). La Repubblica. 16 March 2011. Retrieved 28 July 2011.
This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.