کاغذدیواری زرد

کاغذدیواری زرد

نویسنده(ها)	شارلوت پرکینز گیلمن
عنوان اصلی	The Yellow Wall-paper. A Story
موضوع(ها)	داستان کوتاه؛ ادبیات گوتیک؛ ادبیات فمینیستی
انتشار	The New England Magazine
تاریخ نشر	ژانویهٔ ۱۸۹۲

کاغذدیواری زرد (عنوان اصلی: The Yellow Wall-paper. A Story) داستانِ کوتاهی از شارلوت پرکینز گیلمن است که نخستین‌بار در ژانویهٔ ۱۸۹۲ در نشریهٔ نیو انگلند مگزین منتشر شد.^[۱] این اثر از نوشته‌های مهمِ آغازینِ ادبیات فمینیستی آمریکا به‌شمار می‌آید، زیرا نگرش‌های رایجِ سدهٔ نوزدهم نسبت به سلامتِ روانی و جسمانیِ زنان را به تصویر می‌کشد؛ در عین حال، بسیاری آن را یکی از نمونه‌های برجستهٔ ادبیات وحشت دانسته‌اند.^[۲]

این داستان به صورت مجموعه‌ای از یادداشت‌های روزانه در روایت اول‌شخص نوشته شده است. راوی زنی‌ست که شوهرِ پزشکش برای تابستان عمارتی قدیمی اجاره کرده و او را—به‌نامِ «استراحت‌درمانی»—در اتاقی طبقهٔ بالا (که زمانی اتاقِ کودکان بوده) محدود می‌کند. شوهر هرگونه «کار کردن» و نوشتن را بر او ممنوع کرده و توصیه می‌کند فقط «خوب بخورد و هوای تازه بخورد» تا از «افسردگی عصبی موقّت—گرایشی خفیف به هیستری» بهبود یابد، تشخیصی که در آن دوره برای زنان رایج بود.^[۳] با پیشروی یادداشت‌ها، خواننده شاهد فرورفتن تدریجی راوی در جنون است؛ در وضعیتی که تنها محرّکِ او کاغذدیواریِ زرد و فرسودهٔ اتاق است.

راویِ جوان پس از زایمان دچار «افسردگی عصبی موقّت» شده و شوهرش درمانِ استراحتِ مطلق را بر او تحمیل می‌کند. آنها تابستان را در عمارتی دورانِ استعماری می‌گذرانند و زن عمدتاً در اتاقِ بالاخانه محبوس است. راوی به تدریج به کاغذدیواریِ اتاق دل‌مشغول می‌شود: رنگ «بیمارگون»، «بوی زرد»، الگوی غریب و برانگیزاننده‌اش، لکه‌های کنده‌شده، و ردِ زردی که بر پوست و لباس می‌گذارد. در نورِ مهتاب، نقش‌ونگارِ کاغذدیواری «تغییر شکل» می‌دهد و راوی در پسِ آن، پیکرِ زنیِ خزنده را می‌بیند. او سرانجام باور می‌کند باید آن زن را «آزاد» کند و آغاز به کندنِ کاغذها می‌کند. وقتی شوهر با کلید وارد می‌شود، زن بر زمین چهار دست و پا می‌خزد و می‌گوید: «بالاخره بیرون آمدم… علی‌رغمِ تو»، و او بی‌هوش می‌افتد؛ راوی همچنان دورِ اتاق می‌گردد و هر بار از روی پیکرِ بی‌هوشِ او می‌گذرد.

گیلمن در نوشته‌هایش نقشِ زنان در آمریکا حوالی ۱۹۰۰ را می‌کاوید و از تنگنای خانه‌محوری و فشارِ پدرسالاری می‌نوشت و راه را برای نویسندگانی چون آلیس واکر و سیلویا پلات گشود.^[۴] او پس از تولدِ دخترش دچار افسردگی پس از زایمان شد و نزد سیلاس ویر میچل، متخصصِ مشهورِ «بیماری‌های زنان»، به درمانِ «استراحتِ کامل» تن داد: بسترِ طولانی‌مدت و منعِ مطلقِ کارِ فکری و هنری. گیلمن پس از سه ماه با خطرِ فروپاشیِ کامل، تشخیص و روشِ درمان را نادیده گرفت و دوباره به کار بازگشت. سپس مقالهٔ «چرا کاغذدیواری زرد را نوشتم» را نوشت و تصریح کرد این داستان را برای نقدِ آن درمان نوشته است؛ نسخه‌ای هم برای میچل فرستاد، هرچند پاسخی نگرفت.^[۵] مری پاتنام جیکوبی—از نخستین پزشکان زن و منتقدِ جدّیِ «استراحت‌درمانی»—برای او برنامهٔ فعالیتِ بدنی و ذهنی تجویز کرد که بسیار مؤثرتر بود.^[۶] ادّعای تغییرِ روشِ میچل زیرِ اثرِ داستان، از سوی برخی تاریخ‌پژوهان محلّ تردید دانسته شده است.^[۷]

1. ↑ Stetson, Charlotte Perkins (January 1892), “The Yellow Wall-paper. A Story”, The New England Magazine, 11(5): 647–656.
2. ↑ Ryan, Alan (1988), Haunting Women, New York: Avon Books, p. 56.
3. ↑ Gilman 1892, p. 1; Treichler, Paula A. (1984), “Escaping the Sentence…”, Tulsa Studies in Women’s Literature, pp. 61–77.
4. ↑ Quawas, Rula (2006), “A New Woman’s Journey Into Insanity…”, AUMLA, 105: 35–53.
5. ↑ Gilman, Charlotte Perkins (October 1913), “Why I Wrote the Yellow Wallpaper”, The Forerunner.
6. ↑ Koren, Marina (2019-07-06), “The Pioneering Female Doctor Who Argued Against Rest”, The Atlantic.
7. ↑ Julie Bates Dock، به نقل از: Ford, Karen (1985), “'The Yellow Wallpaper' and Women’s Discourse”, TSWL, 4(2): 309–314.
8. ↑ Ford 1985, pp. 309–314.
9. ↑ Thomas, Deborah (1997), “The Changing Role of Womanhood…”, archived 2012.
10. ↑ Johnson, Greg (1989), “Gilman’s Gothic Allegory…”, Studies in Short Fiction, 26(4): 521–30.
11. ↑ Lanser, Susan (1989), “Feminist Criticism, ‘The Yellow Wallpaper,’ and the Politics of Color in America”, Feminist Studies, 15(3): 415–441.
12. ↑ Cutter, Martha J. (2001), “The Writer as Doctor…”, Literature and Medicine, 20(2): 151–182.
13. ↑ Treichler, Paula A. (1984), همان.
14. ↑ Estok, Simon C. (2023), “Pulped and Reduced…”, Studies in American Fiction, 50(1): 75–96.
15. ↑ Lovecraft, H. P. (1927), “Supernatural Horror in Literature”, The Recluse.
16. ↑ Horowitz, Helen Lefkowitz (2010), Wild Unrest: Charlotte Perkins Gilman and the Making of "The Yellow Wall-Paper"; Publishers Weekly (2010-10-04), p. 38.
17. ↑ Edelstein, Sari (2007), “Charlotte Perkins Gilman and the Yellow Newspaper”, Legacy, 24(1): 72–92.
18. ↑ “Radio Tales – Horror”, Radio Tales.
19. ↑ Gale Cengage Learning (2016), A Study Guide…, p. 10.
20. ↑ BBC Radio 4 – Fear on Four, The Yellow Wallpaper (2008-05-24).
21. ↑ Chatterbox Audio Theater, “The Yellow Wallpaper”.
22. ↑ Sonic Society, 2019.
23. ↑ “ Grey Reads ‘The Yellow Wallpaper’ (2020-10-31).
24. ↑ Klanggallerie (2024), “Wallpaper, by HARDY FOX”.
25. ↑ Mirchi Bangla (2025-04-11), YouTube.
26. ↑ MacArthur, Laura Michelle (2014), University of Toronto, p. 112.
27. ↑ Irish Playography; Independent.ie; Project Arts Centre.
28. ↑ Theater Schmeater (2003); Seattle Times, “Best of the Fringe”.
29. ↑ A Company of Players; Hamilton Fringe (2014).
30. ↑ San Francisco Chronicle (2015-05-16); BroadwayWorld (2015-04-13); East Bay Express (2015-06-03).
31. ↑ Coho Productions (2016).
32. ↑ Copenhagen Opera Festival (2023-06-04).
33. ↑ BFI, “The Yellow Wallpaper (1989)”; Library Journal Reviews (2015).
34. ↑ Thomas (1997/2012); منابع خبری فیلم ۲۰۱۱.
35. ↑ Julia Dogra-Brazell (2015).
36. ↑ Hysteria Pictures (2021).

Gilman, Charlotte Perkins (1892), The Yellow Wallpaper (Dover ed., 1997).

Ford, Karen (1985), “'The Yellow Wallpaper' and Women’s Discourse”, TSWL, 4(2): 309–314.

Hochman, Barbara (2002), The Reading Habit and "The Yellow Wallpaper". Duke UP.

Johnson, Greg (1989), “Gilman’s Gothic Allegory…”, Studies in Short Fiction, 26(4): 521–530.

Lanser, Susan (1989), “Feminist Criticism…”, Feminist Studies, 15(3): 415–441.

Micale, Mark S. (1995), Approaching Hysteria. Princeton UP (ed. 2019).

Ryan, Alan (1988), Haunting Women. Avon Books.

Thrailkill, Jane F. (2002), “Doctoring ‘The Yellow Wallpaper’”, ELH, 69(2): 525–566.

Bak, John S. (1994), “Escaping the Jaundiced Eye…”, Studies in Short Fiction, 31(1): 39–46.

Barkat, Sara N. (2020), “Literary Analysis: The Yellow Wall-Paper…”, Tweetspeak Poetry.

Crewe, Jonathan (1995), “Queering ‘The Yellow Wallpaper’?”, TSWL, 14: 273–293.

Gilbert, Sandra & Gubar, Susan (1980), The Madwoman in the Attic. Yale UP.

Golden, Catherine (1989), “The Writing of ‘The Yellow Wallpaper’: A Double Palimpsest”, Studies in American Fiction, 17: 193–201.

Haney-Peritz, Janice (1986), “Monumental Feminism…”, Women’s Studies, 12: 113–128.

Hume, Beverly A. (1991), “Gilman’s ‘Interminable Grotesque’…”, Studies in Short Fiction, 28: 477–484.

King, Jeannette & Morris, Pam (1989), “On Not Reading Between the Lines…”, SSF, 26(1): 23–32.

Knight, Denise D. (1992), “The Reincarnation of Jane…”, Women’s Studies, 20: 287–302.

Klotz, Michael (2005), “Two Dickens Rooms in 'The Yellow Wall-Paper'”, Notes and Queries: 490–491.

Treichler, Paula A. (1984), همان.