کانگیور
| Kangyur | |||||
 | |||||
| نام تبتی | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| تبتی | བཀའ་འགྱུར། | ||||
| |||||
کانگیور (به تبتی: བཀའ་འགྱུར།) مجموعه‌ای از متون مقدس در بودیسم تبتی است که «ترجمهٔ سخنان بودا» نیز نامیده می‌شود. این مجموعه به همراه تنگیور (ترجمهٔ رساله‌ها) دو بخش اصلی متون مقدس بودایی تبتی را تشکیل می‌دهد. کانگیور دربرگیرندهٔ آموزه‌هایی است که به گوتاما بودا نسبت داده می‌شود، در حالی که تنگیور شامل شرح‌ها و تفسیرهای استادان بزرگ بر این آموزه‌هاست.
کانگیور معمولاً در ۱۰۰ تا ۱۰۸ مجلد تنظیم شده و افزون بر متون بنیادین مکتب‌های نخستین بودایی، به‌ویژه سرواستیواده و مهایانه، متون تنتری را نیز دربرمی‌گیرد. مجموع آثار کانگیور و تنگیور نزدیک به ۴٬۵۶۹ اثر را شامل می‌شود.
ساختار و پیشینه
تبتیان آرایش رسمی پیشینی برای متون مقدس مهایانه نداشتند و از این رو دسته‌بندی ویژهٔ خود را با دو بخش کلی پدیدآوردند: «سخنان بودا» (کانگیور) و شرح‌ها (تنگیور).[۱] تنگیور در سدهٔ چهاردهم میلادی توسط بوتون رینچن‌دروب (۱۲۹۰–۱۳۶۴) گردآوری نهایی شد.[۲]
کانگیور به بخش‌های وینایا (انضباط رهبانی)، سوتراهای فراسوی فرزانگی، دیگر سوتراها (۷۵ درصد مهایانه و ۲۵ درصد هینه‌یانه)، و تنتراها بخش‌بندی می‌شود.[۳] همهٔ متون کانگیور احتمالاً نسخهٔ اصلی سانسکریت داشته‌اند، هرچند برخی از آن‌ها از زبان چینی یا زبان‌های دیگر به تبتی ترجمه شده‌اند.[۳]
نسخه‌های موجود
زمان دقیق پیدایش نام «کانگیور» دانسته نیست، اما مجموعه‌هایی از متون مقدس بودایی از دوران تری‌سونگ دتسن، ششمین پادشاه تبت (فرمانروایی: ۷۵۵–۷۹۷ میلادی) وجود داشته‌است.[۱] اکنون نزدیک به ۱۲ نسخهٔ شناخته‌شده از کانگیور در دست است که از جمله می‌توان به نسخه‌های درگه، لهاسا، نارتانگ، کونه، پکن، اورگا، پودراک و کاخ استوک اشاره کرد.[۳] همچنین متون کهن‌تری در صومعه تابو و دون‌هوانگ یافت شده که نمونه‌های پیشین‌تری از متون کانگیور به‌شمار می‌روند.[۲]
منابع
- 1 2 Stein، R. A. (۱۹۷۲). Tibetan Civilization. Stanford University Press. شابک ۰-۸۰۴۷-۰۸۰۶-۱.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 Eimer، Helmut (۱۹۹۲). Ein Jahrzehnt Studien Zur Überlieferung Des Tibetischen Kanjur. Arbeitskreis für Tibetische und Buddhistische Studien, Universität Wien.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 Tucci، Giuseppe (۱۹۸۸). The Religions of Tibet. University of California Press. شابک ۰-۵۲۰-۰۳۸۵۶-۸.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Kangyur». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۹ مارس ۲۰۲۶.
- متون بودایی تبتی
- تریپیتاکا