کاپشن خلبانی
کاپشن خلبانی (انگلیسی: Flight jacket) یک کاپشن معمولی است که در ابتدا برای خلبانان طراحی شده بود و در نهایت به بخشی از فرهنگ عامه و پوشاک تبدیل شد. این لباس به سبک‌ها و طرح‌های مختلفی تکامل یافته است، از جمله کاپشن لترمن (letterman jacket) و کاپشن بمب‌افکن (bomber jacket) مد روز که امروزه شناخته می‌شود.
کاپشن خلبانی
تاریخچه اولیه
جنگ جهانی اول
.jpg)
در جنگ جهانی اول، بیشتر هواپیماها فاقد اتاقک خلبان محصور بودند، بنابراین خلبانان مجبور بودند لباسی بپوشند که آن‌ها را به اندازه کافی گرم نگه دارد. نیروی زمینی ایالات متحده آمریکا در سپتامبر ۱۹۱۷ رسماً «هیئت لباس هوانوردی» را تأسیس کرد و توزیع کاپشن‌های خلبانی چرمی سنگین را آغاز کرد؛ این کاپشن‌ها دارای یقه‌های بلند و پوشاننده، بست‌های زیپ با لبه‌های بادگیر، سرآستین‌ها و کمر چسبان بودند و برخی از آن‌ها با پوست خز آستردوزی شده بودند.
جنگ جهانی دوم
لسلی ایروین نخستین بار کاپشن خلبانی کلاسیک از جنس پوست گوسفند را طراحی کرد و ساخت. او در سال ۱۹۲۶ یک شرکت تولیدی در بریتانیا تأسیس کرد و به تأمین‌کننده اصلی کاپشن‌های پرواز برای نیروی هوایی سلطنتی در طول بیشتر سال‌های جنگ جهانی دوم تبدیل شد. با این حال، به دلیل تقاضای بالا در سال‌های اولیه جنگ، شرکت ایروین از پیمانکاران فرعی استفاده کرد که منجر به تغییرات جزئی در طراحی و رنگ کاپشن‌های تولیدات اولیه ایروین شد.
با بهبود فناوری هوافضا، ارتفاع پروازی هواپیماها افزایش یافت. برخی از بمباران‌های اشباع در اروپا در طول جنگ جهانی دوم در ارتفاعات حداقل ۲۵٬۰۰۰ فوت (۷٬۶۰۰ متر) انجام می‌شد، جایی که دمای محیط می‌توانست به منفی ۵۰ درجه سلسیوس (منفی ۵۸ درجه فارنهایت) برسد. کابین این هواپیماها عایق‌بندی نشده بود، بنابراین یک کاپشن خلبانی گرم و ضخیم، قطعه‌ای ضروری از تجهیزات برای هر یک از اعضای خدمه بود.
کاپشن‌های خلبانی در ایالات متحده
دو مورد از تاریخی‌ترین کاپشن‌های پرواز آمریکایی، A-2 متعلق به نیروی هوایی نیروی زمینی ایالات متحده آمریکا و G-1 متعلق به هوانوردان نیروی دریایی هستند. کاپشن A-2 که نخستین بار در سال ۱۹۳۱ ساخته شد، همچنان شناخته‌شده‌ترین و پرطرفدارترین کاپشن خلبانی آمریکایی است. مدل G-1 که از نسل M-422 است، توسط نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا برای همتایی با مدل A-2 سپاه هوایی طراحی شد. محبوبیت آن‌ها به نمادهایی از افتخار، ماجراجویی و استایل تبدیل شد. فیلم‌های سینمای آمریکا مانند تاپ گان فروش G-1 را به شدت افزایش دادند و کاپشن‌های بمب‌افکن را به اقلام کلکسیونی و مد تبدیل کردند.
علاوه بر کاپشن‌های A-2 و G-1، کاپشن‌های پوستین (shearling) که در ابتدا با خز آستر شده بودند، به عنوان گرم‌ترین کاپشن‌های خلبانی شناخته می‌شوند. حتی زمانی که خز با پشم جایگزین شد، این کت آنقدر گرم بود که ستوان جان ای. مک‌ریدی را در آوریل ۱۹۲۱، زمانی که با هواپیمای کابین‌باز خود به ارتفاع ۴۰٬۰۰۰ فوتی رسید و رکورد جهانی را ثبت کرد، گرم نگه دارد. سبک‌های این پوشش از کاپشن بمب‌افکن «B-3» نیروی هوایی آمریکا تا «M-445» نیروی دریایی آمریکا متغیر است. همچنین کاپشن‌های ساخته شده از الیاف مصنوعی نیز در ارتش محبوب بودند و هنوز هم هستند. سبک‌های آن از سری B با پارچه جناغی پنبه‌ای تا کاپشن استاندارد نیروی دریایی آمریکا، یعنی سری CWU را شامل می‌شود. امروزه هر دو نوع کاپشن‌های مصنوعی و پوستین توسط علاقه‌مندان به امور نظامی پوشیده و جمع‌آوری می‌شوند، اما هیچ‌کدام جایگاه تاریخی A-2 یا G-1 را ندارند.
امروزه، کاپشن‌های پرواز معمولاً با MA-1 شناخته می‌شوند؛ کاپشنی که اکنون در نیروهای مسلح ایالات متحده آمریکا منسوخ شده و بیشتر به رنگ سبز مریم‌گلی یافت می‌شود. این کاپشن از نایلون ابریشمی پرواز ساخته شده و معمولاً دارای آستر نارنجی آتشین است که برچسب مشخصات آن در جیب قرار دارد، اگرچه مدل‌های اولیه دارای آستر سبز مریم‌گلی و برچسب مشخصات در ناحیه گردن بودند. این لباس دارای دو جیب کج در جلو، دو جیب داخلی و یک جیب زیپ‌دار با جای خودکار روی آستین چپ است. نسخه سبک‌تر MA-1 که با نام کاپشن خلبانی L-2B شناخته می‌شود، جایگزین هر دو کاپشن اصلی L-2 و L-2A شد. برخلاف MA-1، هر سه مدل اخیر دارای سردوش‌های دکمه‌دار هستند و جیب داخلی ندارند. کاپشن‌های پروازی نظامی که در حال حاضر استفاده می‌شوند CWU-45P (برای هوای سردتر) و CWU-36P (برای هوای گرم‌تر) هستند؛ هر دو مدل از نومکس ساخته شده‌اند.
کاربردهای غیرنظامی
در دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۹۰، کاپشن‌های خلبانی در میان گروه‌های اسکوترسوار و کله‌پوستی محبوب شدند. در دهه ۱۹۸۰، یک مدل کاپشن بمب‌افکن به سبک بیسبال رواج یافت. در سال ۱۹۹۳، در نشست سازمان همکاری‌های اقتصادی آسیا–پاسفیک که در سیاتل، واشینگتن برگزار شد، کاپشن‌های خلبانی متحدالشکل توسط بیل کلینتون به شرکت‌کنندگان اهدا شد.[۱] در اوایل دهه ۲۰۰۰، کاپشن بمب‌افکن به عنوان یک پوشش معمولی محبوب در مد موسیقی هیپ‌هاپ مطرح بود. این کاپشن همچنین به دلیل طراحی بادوام و عایق‌بندی قوی، مورد توجه چندین اداره پلیس در سراسر ایالات متحده قرار گرفته است. کاپشن خلبانی در دهه ۲۰۱۰ شاهد بازگشت دوباره‌ای به دنیای مد خیابانی بود و به یکی از لباس‌های اصلی سلبریتی‌هایی نظیر کانیه وست تبدیل شد.
نمونه‌های کاپشن خلبانی
- MA-1
- A-2
- B-3
- کاپشن B-6
- کاپشن B-7
- B-16 WASP (زنان خلبان خدمات نیروی هوایی)[۲]
- کاپشن B-32
- G-1
کاپشن لترمن
پیشینه و تاریخچه
نشانهای دانشگاهی (Varsity letters) نخستین بار در سال ۱۸۶۵ توسط دانشگاه هاروارد شخصی‌سازی شدند و در اصل برای پاداش به بازیکنان بیسبال تیم‌هایشان به عنوان نشانهای از عملکرد استثنایی طراحی شده بودند. اصطلاح «لترمن» (Letterman) از حروف یا نماد خاصی گرفته شده است که در جلو یا پشت این ژاکت‌ها و کاپشن‌ها قرار می‌گیرد. این ژاکت‌ها یا کاپشن‌های «لترمن» (که به عنوان کاپشن «دانشگاه» (Varsity) نیز شناخته می‌شوند) برای نشان دادن هویت اجتماعی ورزشکاران و بازتاب حس قوی روحیه تیمی، افتخار به تعلق داشتن به یک مدرسه خاص و ارزش‌های جمع‌گرایی پوشیده می‌شدند.[۳] حروف روی کاپشن‌ها نشان‌دهنده مدرسه بود و بنابراین با هدف تأیید دستاوردهای تحصیلی و آموزشی پوشنده آن نصب می‌شد.
با گسترش مد کاپشن لترمن میان کالج‌ها و نوجوانان پس از جنگ جهانی دوم، این مفهوم برای پاداش دادن به عملکرد دانشجویان در جنبه‌هایی غیر از ورزش نیز گسترش یافت. با افزایش تعداد دانشجویان به دلیل همگانی شدن تحصیلات دبیرستانی در ایالات متحده، این کاپشن‌ها دیگر مختص ورزشکاران نیستند بلکه هویت دانشجو را از طریق حروف اول مدرسه یا کالجشان نشان می‌دهند. مشابه کاپشن پرواز، کاپشن‌های لترمن دارای برشی آزاد و گشاد هستند که سبکی فاقد جنسیت (genderless) دارد، اگرچه ممکن است شامل یک یقه کشباف برای مردان یا یک کلاه دکمه‌دار برای زنان باشد که با باز کردن دکمه به یک یقه پهن تبدیل می‌شود.
مواد و تکنیک‌ها
بدنه کاپشن معمولاً از نمد پشمی (Boiled wool) ساخته می‌شود که گرما را تأمین می‌کند و آستین‌ها عموماً از چرم با مچ‌بندها و کمر کشباف هستند. حروف متعلق به مدرسه غالباً از مواد شنل و نمد و به رنگ نمادین مدرسه ساخته می‌شوند. «دوخت خزه» ظاهر شنل‌مانند حرف را ایجاد می‌کند و از یک دوخت زنجیره‌ای برای ایجاد خط دور حرف استفاده می‌شود.[۳] امروزه کاپشن‌های بمب‌افکن از مواد متنوعی از جمله چرم، پشم، ابریشم، ساتن و جیر ساخته می‌شوند.
رنگ‌ها
از آنجایی که کاپشن‌های لترمن نشان‌دهنده هویت دانشجو بر اساس مدرسه‌ای است که از آن می‌آید، معمولاً بر اساس رنگ‌های نمادین آن مدرسه طراحی می‌شوند. در بیشتر موارد، رنگ اصلی مدرسه روی بدنه کاپشن اعمال می‌شود، در حالی که آستین‌ها به رنگ ثانویه مدرسه هستند. برای مثال، کاپشن‌های لترمن دانشگاه هاروارد معمولاً دارای بدنه زرشکی، آبی یا سبز و آستین‌های سفید یا طلایی هستند.
تأثیرات
کاپشن لترمن علاوه بر اینکه به عنوان هویت دانشجویان دانشگاه و کالج عمل می‌کند، تغییر یافت و در اوایل دهه ۲۰۰۰ به یک پوشش معمولی محبوب در بخش مد موسیقی هیپ‌هاپ تبدیل شد و شروع به تکامل به سمت کاپشن بمب‌افکن کرد. با پیشگامی کانیه وست، کاپشن‌های بمب‌افکن به جای اینکه صرفاً با ارتش یا کالج‌ها تداعی شوند، به یک آیتم نمادین در مد هیپ‌هاپ تبدیل شدند. نوجوانان اغلب از شخصی‌سازی کاپشن‌های بمب‌افکن خود با رنگ‌های مورد علاقه و حروف اول نام خود برای معرفی خود لذت می‌برند. با روند جهانی هیپ‌هاپ در سال‌های اخیر، کاپشن‌های بمب‌افکن به یک آیتم ضروری در مد تبدیل شده‌اند که عناصر طراحی متنوعی را شامل می‌شوند.
کاپشن بمب‌افکن
پیشینه و تاریخچه
کاپشن بمب‌افکن (Bomber jacket) ریشه در لباس‌های نظامی دارد که به تدریج به خرده‌فرهنگ‌هایی مانند خرده‌فرهنگ پانک راه یافت. در سال ۲۰۰۱، این کاپشن با طراحی مدل MA-1 در مجموعه «Riot, Riot, Riot» توسط رف سیمونز، راه خود را به اوت کوتور (مد سطح بالا) باز کرد.[۴] این کاپشن همچنین به شکلی برجسته در مجموعه مردانه پاییز ۲۰۲۳ پرادا به نمایش درآمد.[۵] کاپشن بمب‌افکن نظامی برای کارایی چندمنظوره ساخته شده بود، زیرا لباسی سبک‌وزن بود که خدمه پرواز را گرم نگه می‌داشت. کاپشن B-15 شامل یک یقه خزدار از جنس پنبه بود که پس از سال ۱۹۴۵ به نایلون تغییر یافت؛ زیرا نایلون به دلیل مقاومت در برابر آب و جلوگیری از نفوذ تعریق، مناسب‌تر تشخیص داده شد (کروز، ۲۰۱۶). کاپشن‌های بمب‌افکن در اواخر دهه ۱۹۵۰ در اروپا ظاهر شدند. در سال ۱۹۶۳، این کاپشن‌ها توسط نیروهای هوایی اروپایی محبوبیت یافتند و سرانجام به دست مصرف‌کنندگان تجاری رسیدند.
ژاپن نیز پس از جنگ جهانی دوم به شدت تحت تأثیر حس مد آمریکایی قرار گرفت. به ویژه در سال ۱۹۵۱، کنسوکه ایشیزو برند خود با نام VAN را تأسیس کرد که به فرهنگ جوانان ژاپن لباس‌های شیکی نظیر پیراهن و شلوارهای تنگ ارائه می‌داد که در آن زمان به صورت محلی یافت نمی‌شد. کاپشن بمب‌افکن در اواخر قرن بیستم به عنوان بخشی از خرده‌فرهنگ گرانج و مد خیابانی محبوب باقی ماند و امروزه نیز محبوبیت خود را حفظ کرده است.
طرح و شکل
طرح (نیمرخ) کاپشن بمب‌افکن نسبت به مدل اصلی تغییر چندانی نکرده است، اگرچه دارای ظاهری ورزشی و مردانه با کمر چسبان و برشی آزادتر در بخش‌های دیگر است؛ مانند آستین‌های حجیم و جیب‌های اضافی تا کاربردی باشد. روند مد کاپشن بمب‌افکن الهام‌بخش اکثریت قریب به اتفاق طراحان مد شد تا به بازنگری در طرح لباس‌های مردانه امروزی بپردازند. به عنوان مثال، مجموعه‌های بهار/تابستان ۲۰۰۰ از رف سیمونز که طراحی اصلی را به شکلی متقارن‌تر تغییر داد، بمب‌افکن‌های بلند از ریک اونز، و نسخه‌های با طرح گل‌دار از بالنسیاگا، دریس فن نوتن و بسیاری دیگر.
کاپشن بمب‌افکن یک آیتم مد بدون جنسیت است که هیچ محدودیتی در مورد سن یا سبک پوشش ندارد. اشکال این کاپشن حتی به صورت کاپشن‌های بلند شبیه به پیوند یا لباس‌های یک‌تکه زنانه نیز تغییر یافته است.
مواد اولیه
به دلیل ارتفاع زیاد و سرعت‌های سرسام‌آور در هواپیماهای قدیمی نسبت به امروز، سپاه هوایی بریتانیا در بلژیک و فرانسه در دهه ۱۹۱۰ شروع به پوشیدن کاپشن‌های خلبانی چرمی سنگین کردند، زیرا چرم سنگین‌ترین و مقاوم‌ترین ماده برای کاپشن‌ها به‌شمار می‌رفت.[۶] از آن زمان، کاپشن‌های بمب‌افکن اصلی برای تأمین گرمای خلبانان نظامی از چرم‌های مقاوم ساخته می‌شدند.
مدل A2 که توسط سپاه هوایی نیروی زمینی ایالات متحده آمریکا عرضه شد، دارای یقه‌های بلند و پوشاننده، سرآستین‌ها و کمر کشباف، و بست‌های زیپ‌دار بود که با لبه‌های بادگیر و آسترهای خز محافظت می‌شد و دوام بالایی داشت.[۷] از آن زمان، نسخه‌های مختلفی از این کاپشن ساخته شده است؛ از مدل‌های دارای یقه خز، رویه پنبه‌ای و بندهای چرمی گرفته تا یقه‌های بافتنی و آسترهای نارنجی که برای کمک به دیده شدن خلبان در صورت بروز حادثه طراحی شده بودند.
مواد اولیه کاپشن‌های مد روز غیرنظامی هر فصل تغییر می‌کنند تا سبک‌های نامتعارفی را ارائه دهند که نیازهای مشتریان را برآورده سازد. طراحان نه تنها از چرم و پشم، بلکه از پارچه‌هایی مانند ابریشم، نئوپرن، ساتن و گاز نیز استفاده می‌کنند. عناصر تزئینی مانند حاشیه چین‌دار، وصله‌های گل‌دوزی شده و بندکشی‌ها نیز به این کاپشن‌ها اضافه می‌شوند و آن‌ها را به یک آیتم ضروری مد در رنگ‌ها، پارچه‌ها و سبک‌های مختلف تبدیل می‌کنند.
رنگ‌ها
کاپشن‌های بمب‌افکن در ابتدا با رنگ سرمه‌ای تیره ظاهر شدند که بعداً پس از جنگ کره و جنگ ویتنام به سبز مریم‌گلی تغییر یافت؛ زیرا برای سربازان در دهه ۱۹۶۰ آسان‌تر بود که خود را در میان جنگل‌ها یا مناطق روستایی استتار کنند. این کاپشن‌ها در اواخر دهه ۱۹۶۰ تا ۱۹۸۰ در میان مخاطبان غیرنظامی محبوب شدند، به ویژه زمانی که پانک‌ها و کله‌پوستی‌های انگلیسی این مد را پذیرفتند و رنگ آن را به زرشکی تغییر دادند تا خود و کاپشن‌هایشان را از مدل‌های اصلی نظامی متمایز کنند. قهوه‌ای نیز رنگ کلاسیک کاپشن‌های خلبانی چرمی است.
با توجه به محبوبیت این لباس، برندهای خیابانی و لوکس هر دو این کاپشن را در طیف گسترده‌ای از رنگ‌ها طراحی کرده‌اند. علاوه بر سرمه‌ای استاندارد، سبز ارتشی و مشکی، این کاپشن را می‌توان در رنگ‌های ملایم (پاستلی) مانند صورتی روشن، آبی، نعنایی و حتی طلایی و نقره‌ای یافت. بسیاری از طراحان و برندهای مد از کاپشن‌های بمب‌افکن الهام گرفته و آن‌ها را در مجلات و روی صحنه‌های نمایش مد به تصویر کشیده‌اند.
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ Ryall, Julian (11 November 2010). "Apec 'silly shirts' to stay in wardrobe in Japan". South China Morning Post. Retrieved 17 May 2024.
- ↑ "B-16 WASP".
- 1 2 Gallagher, Jake (12 September 2012). "Dropping Knowledge: The Varsity Jacket". GQ.com. Archived from the original on 3 May 2017. Retrieved 22 May 2017.
- ↑ Yotka, Steff (2001-01-01). "Raf Simons Fall 2001 Menswear Collection". وگ (مجله) (in American English). Retrieved 2025-02-04.
- ↑ "Every Look Prada Men Fall/Winter 2023 — MFW Runway Photos Miuccia Prada Raf Simons". L'Officiel USA (in English). Retrieved 2025-02-04.
- ↑ "A Brief History of the Bomber Jacket". Complex.com. Archived from the original on 7 October 2017. Retrieved 3 May 2018.
- ↑ "Fashion Archives: The History of the Bomber Jacket". StartupFashion.com. 20 February 2016. Archived from the original on 28 July 2016. Retrieved 3 May 2018.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Flight jacket». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۴ فوریه ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- ژاکت‌ها
- لباس‌های متحدالشکل نظامی
- مد دهه ۱۹۱۰ (میلادی)
- مد سده ۲۰ (میلادی)
- هوانوردی نظامی