کتاب نارنجی
کتاب نارنجی ترجمهٔ جلدهای اول، دوم و چهارم از یک دورهٔ هفت جلدی از گزارشهای وزارت امور خارجهٔ روسیهٔ تزاری است که در سال ۱۹۱۱ میلادی، در کشور روسیه چاپ و پخش شده است. عنوان اصلی کتاب هفت جلدی، مجموعهٔ اسناد سیاسی است؛ امّا از آنجا که رنگ جلد آنها «نارنجی» بوده، به کتاب نارنجی معروف شده است.[۱]
این کتاب حاوی گزارشهایی از سال ۱۹۰۶ تا سال ۱۹۱۱میلادی، از فعالیتهای دیپلماتیک سفیر و کارداران روسیه در تهران و مراکز کنسولی آن کشور در عراق و اروپا، مذاکرات نمایندگان مجلس و دولت ایران، متن قانون اساسی و دستخط شاه دربارهٔ مشروطیت، دستورهای وزارت خارجهٔ روسیه به سفیر آن کشور در تهران و اسناد مکاتبههای سیاسی وزارت خارجهٔ انگلیس با روسها دربارهٔ جنبش مشروطیت است که برای اطلاع مقامهای روسیه ارسال شده است.
همچنین کتاب، حاوی گزارش وضعیت مردم ایران، گروهها، انجمنها، اصناف و عالمان بوده، دیدگاه آنان را دربارهٔ نظام سیاسی، دولت و مشروطیت منعکس کرده است و از دید روسها، سیمای مردم ایران و جنبش مشروطه در این گزارشها ترسیم شده است. این کتاب چنانکه روشن است از لحاظ دستهبندی کلّی، میان کتابهای تحلیلی جای نمیگیرد؛ بلکه صبغهٔ سندی و وقایعنگارانه دارد.[۲]
جلدهایی از این دوره هفت جلدی که به گزارشهای ایران پرداخته است به شرح و بازههای زمانی ذیل است:
- جلد اول رویدادهای ۱۰ اوت ۱۹۰۶ تا ۲۷ سپتامبر ۱۹۰۸.
- جلد دوم رویدادهای ۳۰ سپتامبر ۱۹۰۸ تا ۲۴ ژوئیه ۱۹۰۹.
- جلد چهارم رویدادهای ۱ ژانویه تا آخر ژوئن ۱۹۱۰.
منابع
- ↑ کتاب نارنجی: گزارشهای سیاسی وزارت امور خارجهٔ روسیهٔ تزاری دربارهٔ انقلاب مشروطهٔ ایران، جلد اول ترجمهٔ حسین قاسمیان، جلد دوم ترجمهٔ حسین قاسمیان، فتحالله دیدهبان و دیگران (هر دو جلد به ویراستاری احمد بش.
- ↑ «کتاب نارنجی، گزارشهای سیاسی وزارت خارجهٔ روسیه تزاری دربارهٔ انقلاب مشروطه ایران، به کوشش احمد بشیری، جلد 1، چاپ دوم». www.iran-archive.com. دریافتشده در ۲۰۲۴-۱۰-۱۳.