کشاورزی در ترکمنستان
کشاورزی در ترکمنستان بخش قابل توجهی از اقتصاد است و در سال ۲۰۱۹، ۱۱٫۷ درصد از تولید ناخالص داخلی و ۴۰ درصد از نیروی کار را به خود اختصاص داده است. با این حال، تنها ۴ درصد از کل مساحت زمین زیر کشت است.[۱][۲]
به دلیل آب و هوای خشک، آبیاری تقریباً برای تمام زمینهای کشتشده ضروری است. دو محصول مهم از نظر مساحت کشتشده گندم (۷۶۱۳۰۰ هکتار) و پنبه (۵۵۱۱۰۰ هکتار) هستند.[۳] مرکبات، خرما، انجیر، خربزه، انار، زیتون و نیشکر در برخی از مناطق کشور کشت میشوند. کنجد و پسته نیز در مقادیر کمتری کشت میشوند.
اگرچه ترکمنستان پیشتر دهمین تولیدکننده بزرگ پنبه در جهان بود، صادرات آن در سالهای اخیر کاهش یافته است. این امر تا حدی به مشکلات زیستمحیطی ناشی از آبیاری در محیط بیابانی مربوط میشود. کشت پنبه در ترکمنستان نیازمند برداشت مقدار زیادی آب از رودخانه آمودریا بوده و همچنین مقدار زیادی کود شیمیایی وارد رودخانه میکرده است. در نتیجه، کشت پنبه در ترکمنستان یکی از عوامل خشک شدن دریاچه آرال بهشمار میرود. عامل دوم، تصمیم سیاستگذاری در سال ۲۰۱۹ برای توقف صادرات پنبه خام به نفع صادرات پارچه و پوشاک آماده بوده است.[۴]
دامداری با وجود آب و هوای خشک که تولید خوراک دام کافی را با مشکل مواجه میکند، مهم است. بزرگترین زیربخش، دامداری (معمولاً از نژاد قرهقل) است که در درجه اول برای پشم و پوست پرورش داده میشود. مرغ، گاو، بز، شتر و خوک نیز پرورش داده میشوند. اسب آخال تکه نیز در ترکمنستان پرورش داده میشود و مایه غرور ملی است. این اسب روی نشان ملی ترکمنستان نقش بسته است.
تولید محصولات زراعی عمده، مانند پنبه و گندم، عمدتاً به دستور دولت و مطابق با برنامهریزی مرکزی انجام میشود.[۵]
ارزش کل تولید
| ارزش تولید ناخالص کشاورزی میلیون منات[۶] | ||||||
| ۲۰۱۴ | ۲۰۱۵ | ۲۰۱۶ | ۲۰۱۷ | ۲۰۱۸ | ۲۰۱۹ | |
| تولید کشاورزی | ۱۴٬۲۱۶٫۱ | ۱۶٬۱۳۶٫۳ | ۱۸٬۴۱۱٫۵ | ۲۰٬۳۹۰٫۷ | ۲۱٬۷۷۸٫۰ | ۲۳٬۳۷۷٫۸ |
| از کدام محصولات زراعی | ۵٬۰۳۷٫۱ | ۵٬۱۶۷٫۰ | ۵٬۹۵۲٫۱ | ۷٬۵۱۴٫۱ | ۸٬۸۰۳٫۶ | ۹٬۱۱۸٫۷ |
| از کدام فرآوردههای دامی | ۹٬۱۷۹٫۰ | ۱۰٬۹۶۹٫۳ | ۱۲٬۴۵۹٫۴ | ۱۲٬۸۷۶٫۶ | ۱۲٬۹۷۴٫۴ | ۱۴٬۲۵۹٫۱ |
سطح زیر کشت محصولات
| سطح زیر کشت، هزار هکتار[۷] | |||
| ۲۰۱۷ | ۲۰۱۸ | ۲۰۱۹ | |
| کل مساحت زیر کشت | ۱٬۶۰۴٫۴ | ۱٬۴۸۱٫۶ | ۱٬۴۹۰٫۴ |
| غلات و حبوبات | ۹۲۰٫۴ | ۷۹۶٫۰ | ۸۰۳٫۹ |
| که از آن جمله: | |||
| گندم | ۸۸۴٫۱ | ۷۶۱٫۶ | ۷۶۱٫۳ |
| جو | ۱۱٫۵ | ۸٫۷ | ۱۱٫۹ |
| ذرت برای غلات | ۳٫۱ | ۳٫۱ | ۴٫۲ |
| برنج | ۱۹٫۳ | ۱۹٫۴ | ۲۱٫۱ |
| سایر غلات | ۲٫۴ | ۳٫۲ | ۵٫۴ |
| محصولات صنعتی | ۵۶۴٫۰ | ۵۶۴٫۷ | ۵۶۹٫۳ |
| که از آن جمله: | |||
| پنبه | ۵۴۵٫۷ | ۵۴۶٫۳ | ۵۵۱٫۱ |
| چغندر قند | ۱۷٫۹ | ۱۷٫۹ | ۱۷٫۹ |
| آفتابگردان | ۰٫۴ | ۰٫۴ | ۰٫۳ |
| سیب زمینی | ۲۳٫۶ | ۲۳٫۸ | ۲۴٫۹ |
| سبزیجات | ۳۷٫۹ | ۳۷٫۹ | ۴۰٫۰ |
| کورکوربیتها | ۲۲٫۷ | ۲۲٫۴ | ۲۲٫۶ |
| محصولات علوفهای | ۳۵٫۸ | ۳۶٫۸ | ۲۹٫۷ |
| که از آن جمله: | |||
| علفهای چندساله | ۲۱٫۱ | ۱۹٫۰ | ۲۰٫۰ |
| علفهای یکساله | ۲٫۱ | ۲٫۴ | ۰٫۹ |
| ذرت برای سیلو | ۱۲٫۶ | ۱۵٫۴ | ۸٫۸ |
تولید

طبق آمار رسمی، میزان تولید محصولات کشاورزی در ترکمنستان از سال ۲۰۱۷ تا ۲۰۱۹ به شرح زیر بوده است:
| تولید محصولات کشاورزی، هزار تن[۸] | |||
| ۲۰۱۷ | ۲۰۱۸ | ۲۰۱۹ | |
| غلات و حبوبات | ۱٬۷۶۷٫۱ | ۱٬۲۴۵٫۲ | ۱٬۸۴۱٫۹ |
| گندم | ۱٬۵۸۷٫۸ | ۱٬۰۸۶٫۵ | ۱٬۶۵۴٫۰ |
| پنبه | ۱٬۱۰۸٫۵ | ۱٬۱۰۱٫۱ | ۱٬۱۱۰٫۰ |
| سبزیجات | ۸۳۹٫۵ | ۸۴۷٫۰ | ۸۸۲٫۷ |
| کورکوربیتها | ۴۲۷٫۲ | ۴۴۶٫۵ | ۴۶۱٫۳ |
| سیب زمینی | ۳۵۴٫۷ | ۳۵۹٫۷ | ۳۸۲٫۴ |
| ذرت علوفهای و سیلویی | ۱۲۲٫۰ | ۱۰۳٫۳ | ۵۷٫۵ |
| یونجه حاصل از علفهای یکساله | ۷٫۷ | ۲٫۳ | ۴٫۴ |
| یونجه از علفهای چندساله | ۵۵٫۸ | ۴۶٫۸ | ۵۴٫۸ |
| مساحت، عملکرد و تولید میوه[۹] | |||
| ۲۰۱۷ | ۲۰۱۸ | ۲۰۱۹ | |
| مساحت زیر کشت میوه و انواع توت، هزار هکتار | ۲۱٫۵ | ۲۲٫۲ | ۲۳٫۸ |
| از جمله کاشتهای بالغ | ۱۴٫۵ | ۱۵٫۵ | ۱۵٫۵ |
| تولید، هزار تن | ۱۸۸٫۵ | ۱۸۹٫۰ | ۱۹۲٫۲ |
| عملکرد، تن در هکتار | ۱۳٫۰۲ | ۱۲٫۲۱ | ۱۲٫۴۰ |
در سال ۲۰۱۸، ترکمنستان تولید زردآلو (۳۴ هزار تن)، آلو (۳۳ هزار تن) و هلو (۲۹ هزار تن) را گزارش کرد.[۱۰]
اختلاف نظر در مورد آمار تولید
گزارشهای مطبوعات مخالف در سال ۲۰۱۹ نشان داد که آمارهای رسمی منتشر شده ممکن است در مورد گندم و پنبه بیش از حد بزرگنمایی شده باشد. با استناد به منابع ناشناس که دادههای منتشرنشدهای را ارائه کردهاند، رسانههای مخالف تولید پنبه در سال ۲۰۱۸ را تنها ۴۵۰ هزار تن و تولید گندم را تنها ۵۳۸ هزار تن گزارش کردند که ۳۰ درصد آن برای مصرف انسانی نامناسب بوده است. این اتهامات مبنی بر تحقق ناقص واقعی اهداف برنامه، بهطور غیرمستقیم توسط توبیخهای صادرشده از سوی رئیسجمهور به وزرای کشاورزی و همکاران آنها در دستگاه بوروکراسی کشاورزی به دلیل عملکرد ضعیف، اگرچه بدون ذکر دلیل مشخص، تأیید شد.[۱۱][۱۲][۱۳][۱۴][۱۵] این اتهامات همچنین با گزارشهایی از کمبود غذا و کود شیمیایی حمایت شد.[۱۶][۱۷][۱۸][۱۹]
دامپروری



موجودی دام
| دام، هزار راس، تا ۱ ژانویه[۲۰] | |||
| ۲۰۱۷ | ۲۰۱۸ | ۲۰۱۹ | |
| گاو | ۲٬۳۸۱٫۸ | ۲٬۳۹۳٫۷ | ۲٬۴۰۳٫۱ |
| از کدام گاوها | ۱٬۱۷۷٫۰ | ۱٬۱۸۴٫۹ | ۱٬۲۱۹٫۰ |
| گوسفند و بز | ۱۷٬۸۵۸٫۲ | ۱۷٬۹۸۴٫۹ | ۱۸٬۰۹۲٫۵ |
| شترها | ۱۲۷٫۲ | ۱۲۸٫۲ | ۱۲۹٫۸ |
| اسبها | ۲۳٫۸ | ۲۴٫۰ | ۲۴٫۴ |
| مرغداری | ۱۸٬۷۸۹٫۸ | ۱۹٬۶۲۹٫۷ | ۲۰٬۳۷۵٫۸ |
محصولات دامی
| میزان تولید محصولات دامی، 2015-2019[۲۱] | |||||
| ۲۰۱۵ | ۲۰۱۶ | ۲۰۱۷ | ۲۰۱۸ | ۲۰۱۹ | |
| گوشت (وزن کشتار)، هزار تن | ۳۲۸٫۸ | ۳۳۳٫۴ | ۳۳۸٫۲ | ۳۴۰٫۰ | ۳۴۶٫۶ |
| شیر، هزار تن | ۲٬۳۸۶٫۸ | ۲٬۳۹۶٫۳ | ۲٬۴۰۰٫۷ | ۲٬۴۱۳٫۸ | ۲٬۴۲۳٫۶ |
| تخم مرغ، میلیون | ۱٬۱۸۱٫۴ | ۱٬۲۰۷٫۶ | ۱٬۲۹۳٫۴ | ۱٬۳۹۱٫۳ | ۱٬۴۳۸٫۳ |
| پشم (وزن خام)، هزار تن | ۴۱٫۶ | ۴۱٫۷ | ۴۲٫۲ | ۴۲٫۳ | ۴۲٫۸ |
| عسل، تن | ۸۱۵٫۳ | ۸۱۵٫۵ | ۸۳۹٫۰ | ۸۵۰٫۲ | ۸۵۳٫۰ |
ساختار مزرعه
تا سال ۱۹۹۱، کشاورزی در ترکمنستان (که آن زمان جمهوری شوروی سوسیالیستی ترکمنستان بود)، مانند سایر اتحاد جماهیر شوروی، در یک سیستم دوگانه سازماندهی شده بود که در آن مزارع جمعی و دولتی بزرگمقیاس در تعامل همزیستی با کشاورزی شبهخصوصی در زمینهای کوچک خانوادگی فعالیت میکردند. فرایند گذار به اقتصاد بازار که پس از سال ۱۹۹۲ در ترکمنستان مستقل آغاز شد، منجر به ایجاد دسته جدیدی از مزارع متوسط کشاورزی شد که به نام «دایخان» یا مزارع دایخان شناخته میشوند و بین زمینهای کوچک خانوادگی و مزارع بزرگ قرار داشتند. در سال ۲۰۰۲ بیش از ۵۰۰۰ مزرعه خصوصی از این نوع در ترکمنستان وجود داشت که بر روی ۸۱ هزار هکتار فعالیت میکردند. مزارع جمعی و دولتی سابق در سالهای ۱۹۹۶–۱۹۹۷ به اتحادیههای اجارهداران تبدیل شدند. اتحادیههای کشاورزان موسوم به «دایخان بیریشیگی» بر اساس فرمان ریاستجمهوری بهصورت خلاصه سازماندهی شدند و هر اتحادیه موظف شد زمینهای بزرگ خود را بین اجارهداران فردی (معمولاً سرپرستان خانوارها) تقسیم کند. میانگین اجاره زمین در یک اتحادیه کشاورزان ۴ هکتار است، در حالی که یک مزرعه دایخان بهطور متوسط ۱۶ هکتار مساحت دارد.[۲۲]
قانون اساسی ترکمنستان مستقل در سال ۱۹۹۲، مالکیت خصوصی زمین را به رسمیت شناخت. با این حال، قانون زمین، که قانون دائمی تفسیر قانون اساسی در مورد امور زمین است، تصریح میکند که زمینهای تحت مالکیت خصوصی در ترکمنستان غیرقابل انتقال هستند: نمیتوان آنها را فروخت، هدیه داد یا مبادله کرد. مفهوم مالکیت خصوصی زمین در ترکمنستان با آنچه در اقتصادهای بازار رایج است متفاوت است، زیرا در این کشور مالکیت به معنای قابلیت انتقال کامل حقوق مالکیت نیست. در عمل، تمام زمینهای ترکمنستان تحت کنترل و مالکیت مؤثر دولت قرار دارند و دولت حق استفاده از زمین را به اجارهداران و کشاورزان دایهان اختصاص میدهد. تخصیص حقوق استفاده از زمین معمولاً با تعیین اهداف تولید سالانه برای محصولات اصلی مانند پنبه و گندم همراه است. اجارهداران از طریق واسطهگری انجمن دهقانان محلی حق استفاده از زمین را از دولت دریافت میکنند و مدت اجاره معمولاً بین پنج تا ده سال است. این اجاره غیرقابل انتقال است و اگر خانوادهای قادر به کشاورزی نباشد، زمین اجارهای به انجمن بازگردانده میشود تا مجدداً واگذار شود. کشاورزان دایهان زمین را مستقیماً از دولت دریافت میکنند و در ابتدا حق استفاده از زمین به آنها اعطا میشود، اما پس از ثبت سابقه کشاورزی موفق طی دو تا سه سال، زمین به مالکیت خصوصی منتقل میشود و کشاورز یک گواهی مالکیت زمین ویژه از مقامات دریافت میکند. با این حال، اگر کشاورز نتواند به نتایج رضایتبخش دست یابد، حتی در صورت داشتن مالکیت خصوصی، ممکن است زمین توسط دولت مصادره شود.[۲۳]
منابع
- ↑ Türkmenistanyň Ýyllyk Statistik Neşiri 2019 Ýyl (به Turkmen، روسی و انگلیسی). Ashgabat: State Committee of Statistics of Turkmenistan. 2020. p. 22.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (link) - ↑ Türkmenistanyň Ýyllyk Statistik Neşiri 2019 Ýyl (به Turkmen، روسی و انگلیسی). Ashgabat: State Committee of Statistics of Turkmenistan. 2020. p. 223.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (link) - ↑ Türkmenistanyň Ýyllyk Statistik Neşiri 2019 Ýyl (به Turkmen، روسی و انگلیسی). Ashgabat: State Committee of Statistics of Turkmenistan. 2020. p. 61.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (link) - ↑ "Туркменистан может прекратить экспорт хлопка" (به روسی). Central Asia News. 11 February 2019.
- ↑ "В 2020 году в Туркменистане впервые снизят план по пшенице и увеличат по хлопку" (به روسی). Chronicles of Turkmenistan. 2 February 2019.
- ↑ Türkmenistanyň Ýyllyk Statistik Neşiri 2019 Ýyl (به Turkmen، روسی و انگلیسی). Ashgabat: State Committee of Statistics of Turkmenistan. 2020. p. 57.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (link) - ↑ Türkmenistanyň Ýyllyk Statistik Neşiri 2019 Ýyl (به Turkmen، روسی و انگلیسی). Ashgabat: State Committee of Statistics of Turkmenistan. 2020. p. 61.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (link) - ↑ Türkmenistanyň Ýyllyk Statistik Neşiri 2019 Ýyl (به Turkmen، روسی و انگلیسی). Ashgabat: State Committee of Statistics of Turkmenistan. 2020. p. 62.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (link) - ↑ Türkmenistanyň Ýyllyk Statistik Neşiri 2019 Ýyl (به Turkmen، روسی و انگلیسی). Ashgabat: State Committee of Statistics of Turkmenistan. 2020. p. 65.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (link) - ↑ Turkmenistan production in 2018, by FAO
- ↑ "Президент Туркменистана провёл совещание по развитию сельскохозяйственного комплекса" (به روسی). «Туркменистан: золотой век». 3 February 2021.
- ↑ "Строже относиться к обязанностям" (به روسی). «Туркменистан: золотой век». 3 February 2021.
- ↑ "Рабочее совещание: приоритеты развития аграрного сектора экономики" (به روسی). «Туркменистан: золотой век». 30 March 2020.
- ↑ "Состоялось расширенное заседание Правительства Туркменистана" (به روسی). «Туркменистан: золотой век». 12 October 2018.
- ↑ "Глава государства объявил строгие выговоры ряду должностных лиц" (به روسی). «Туркменистан: золотой век». 12 October 2018.
- ↑ "Продовольственный дефицит в Туркменистане: как отличить правду от слухов? Интервью с Фаридом Тухбатуллиным" (به روسی). CAA Network. 4 December 2018.
- ↑ "Туркменистан значительно увеличил закупки продовольствия в странах ЕАЭС" (به روسی). Chronicles of Turkmenistan. 27 October 2020.
- ↑ "Продовольственный кризис в Туркменистане: нормированный хлеб, спекуляция и недовольство среди населения" (به روسی). RFE/RL. 30 November 2018.
- ↑ Pannier, Bruce (12 July 2019). "Food lines in a land of marble". Foreign Policy Centre.
- ↑ Türkmenistanyň Ýyllyk Statistik Neşiri 2019 Ýyl (به Turkmen، روسی و انگلیسی). Ashgabat: State Committee of Statistics of Turkmenistan. 2020. p. 73.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (link) - ↑ Türkmenistanyň Ýyllyk Statistik Neşiri 2019 Ýyl (به Turkmen، روسی و انگلیسی). Ashgabat: State Committee of Statistics of Turkmenistan. 2020. p. 73.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (link) - ↑ Lerman, Zvi; Stanchin, Ivan (2004). "Institutional Changes in Turkmenistan's Agriculture: Impact on Productivity and Rural Incomes". Eurasian Geography and Economics. 45 (1): 60–72. doi:10.2747/1538-7216.45.1.60. S2CID 153722553. Archived from the original on 2013-01-28.
- ↑ Lerman, Zvi; Stanchin, Ivan (2004). "Institutional Changes in Turkmenistan's Agriculture: Impact on Productivity and Rural Incomes". Eurasian Geography and Economics. 45 (1): 60–72. doi:10.2747/1538-7216.45.1.60. Archived from the original on 2013-01-28.
.svg.png)
