کنیسه قدیمی-جدید

Old New Synagogue
چکی: Staronová synagoga ییدیش: אַלט־נײַ שול‎ عبری: בית הכנסת ישן-חדש‎
View from the west
دین
وابستگی	یهودیت ارتدکس
Rite	Nusach Ashkenaz
وضعیت سازمانی یا کلیسایی	کنیسه
وضعیت	Active
مکان
مکان	پراگ، بوهم
کشور	جمهوری چک
Location of the synagogue in the جمهوری چک
مختصات	۵۰°۰۵′۲۴″ شمالی ۱۴°۲۵′۰۷″ شرقی
معماری
گونه	Synagogue architecture
سبک	معماری گوتیک
پایان ساخت	۱۲۷۰
وبگاه
synagogue.cz

کنیسه قدیمی-جدید (انگلیسی: Old New Synagogue)، کنیسه قدیمی-جدید (چکی: Staronová synagoga; آلمانی: Altneu-Synagoge)، که آلت‌نوی‌شول (Altneuschul) نیز نامیده می‌شود، یک جماعت و کنیسه متعلق به یهودیت ارتدکس است که در محله یوزفوف در پراگ، جمهوری چک واقع شده است. این بنا قدیمی‌ترین کنیسه فعال در اروپا است. کنیسه اسکولانوا در ایتالیا که متعلق به قرن سیزدهم است، در سال ۱۳۸۰ به کلیسا تبدیل شد، اما در سال ۲۰۰۶ دوباره به عنوان کنیسه مورد استفاده قرار گرفت. این ساختمان که ساخت آن در سال ۱۲۷۰ به پایان رسید، همچنین قدیمی‌ترین کنیسه بازمانده از قرون وسطی با طراحی دو شبستان است.این بنا یکی از نخستین ساختمان‌های معماری گوتیک در پراگ محسوب می‌شود. کنیسه قدیمی‌تری در پراگ که با نام Old Shul شناخته می‌شد، در سال ۱۸۶۷ تخریب و کنیسه اسپانیایی جایگزین آن شد.

ریشه‌شناسی

این کنیسه در ابتدا «کنیسه نو» یا «بزرگ» نامیده می‌شد و بعدها، هنگامی که کنیسه‌های جدیدتری در قرن شانزدهم ساخته شدند، به «کنیسه قدیمی-جدید» معروف شد. توضیح دیگر، این نام را از عبارت عبری עַל תְּנַאי (al tnay) مشتق می‌داند که به معنای «به شرط» است و تلفظی مشابه «آلت-نوی» (قدیمی-جدید) در زبان ییدیش دارد. طبق افسانه‌ها، فرشتگان سنگ‌هایی را از پرستش‌گاه اورشلیم آورده‌اند تا این کنیسه را در پراگ بسازند—«به شرط» آنکه وقتی ماشیا (منجی) بیاید، یعنی زمانی که معبد اورشلیم بازسازی شود و به سنگ‌ها نیاز باشد، این سنگ‌ها بازگردانده شوند."Old-New Synagogue". synagogue.cz. p. 15. Retrieved 2022-09-25.

طراحی داخلی

نُه پله از خیابان به یک دهلیز منتهی می‌شود که از آنجا دری به سوی یک شبستان (کلیسا) دوگانه با شش دهانه طاق‌دار باز می‌شود. این سیستم شبستان دوگانه به احتمال زیاد توسط معماران مسیحی کنیسه از نقشه‌های صومعه‌ها و کلیساهای کوچک اقتباس شده است.Krinsky, Carol Herselle (1996). Synagogues of Europe: Architecture, History, Meaning. Dover Publications. گچ‌بری روی سنتوری ورودی کنیسه طرحی شامل دوازده شاخه تاک و دوازده خوشه انگور دارد که گفته می‌شود نماد اسباط اسرائیل هستند.Meek, H. A. (1995). The Synagogue. Phaidon. p. 93. دو ستون بزرگ که در جهت شرق به غرب در وسط اتاق تراز شده‌اند، هر کدام گوشه داخلی چهار دهانه را نگه می‌دارند."Hallelujah! Assemble, Pray, Study – Synagogues Past and Present". Beit Hatfutsot. Archived from the original on 25 September 2019. دهانه‌ها در طرفین دارای دو پنجره گوتیک باریک هستند که در مجموع دوازده پنجره را تشکیل می‌دهند که بار دیگر نشان‌دهنده دوازده سبط است. احتمالاً همین پنجره‌های باریک باعث شده‌اند که در بسیاری از توصیفات قدیمی، ساختمان تاریک توصیف شود؛ اما امروزه با چندین لوستر برقی به طور کامل روشن می‌شود.به منبع نیاز دارد (ژوئن ۲۰۲۴) طاق‌بندی روی شش دهانه به جای چهار یا شش ضلع معمول، دارای پنج ضلع است. پیشنهاد شده است که این کار تلاشی برای اجتناب از شباهت با صلیب مسیحی بوده است. بسیاری از پژوهشگران با این نظریه مخالفت کرده و به کنیسه‌هایی اشاره می‌کنند که دارای طاق‌های چهارضلعی هستند و ساختمان‌های مسیحی که از طراحی غیرمعمول پنج‌ضلعی در طاق استفاده کرده‌اند.

== افسانه‌ها ==طبق یک افسانه مشهور یهودی، پیکر بی‌جان گولم (موجودی انسان‌نما که از گل ساخته شده بود) در اتاق زیرشیروانی این کنیسه نگهداری می‌شود. گفته می‌شود این موجود توسط ربی لو (Judah Loew ben Bezalel) برای محافظت از یهودیان گتوی پراگ در برابر حملات ضدیهودی ساخته شده بود.Krosnar, Katka (2002). Prague: Jewish Quarter. The Jewish Museum in Prague. p. 24. برخی روایت‌ها حاکی از آن است که وقتی در زمان جنگ جهانی دوم یک مأمور نازی سعی کرد وارد اتاق زیرشیروانی شود، او به طرز مرموزی جان باخت و پس از آن، نازی‌ها دیگر جرأت وارد شدن به آنجا را پیدا نکردند.[synagogue.cz "The Legend of the Golem"]. Old-New Synagogue Official Website. Retrieved 2024. {{cite web}}: تاریخ وارد شده در |access-date= را بررسی کنید (کمک); مقدار |url= را بررسی کنید (کمک) هرچند در بازسازی‌های انجام شده، هیچ اثری از این موجود در اتاق زیرشیروانی یافت نشده است.Demetz, Peter (1997). Prague in Black and Gold: Scenes from the Life of a European City. Hill and Wang. pp. 190–191.افسانه دیگری نیز درباره صندلی ربی لو وجود دارد که در داخل کنیسه قرار گرفته است. طبق باور محلی، این صندلی مقدس است و هیچ‌کس نباید روی آن بنشیند؛ زیرا ربی لو حتی پس از مرگ نیز در زمان مراسم‌های خاص بر روی آن حضور می‌یابد.

جستارهای وابسته

• کنیسه اسپانیایی
• پادشاه خفته در کوه