کوفخه
کوفخه
کوفخة Kaufakha | |
|---|---|
 مسجد قدیمی کوفخه در سال ۲۰۰۰ که به انبار تبدیل شده‌است | |
.jpg) نقشه دهه ۱۸۷۰ .jpg) نقشه دهه ۱۹۴۰.jpg) نقشه معاصر .jpg) نقشه دهه ۱۹۴۰ با پوشش معاصرمجموعهای از نقشه‌های تاریخی منطقه پیرامون کوفخه (دکمه‌ها را بفشارید) | |
  کوفخه موقعیت در قیمومت بریتانیا بر فلسطین | |
| مختصات: ۳۱°۲۸′۴۲″ شمالی ۳۴°۳۹′۴۲″ شرقی / ۳۱٫۴۷۸۳۳°شمالی ۳۴٫۶۶۱۶۷°شرقی | |
| شبکه فلسطین | ۱۱۷/۰۹۸ |
| واحد جغرافیایی-سیاسی | قیمومت بریتانیا بر فلسطین |
| بخش | غزه |
| تاریخ تخلیه | ۲۵ مه ۱۹۴۸ |
| مساحت | |
| • کل | ۸٬۵۶۹ دونوم (۸٫۵۶۹ کیلومتر مربع یا ۳٫۳۰۹ مایل مربع) |
| جمعیت (۱۹۴۵) | |
| • کل | ۵۰۰ |
| علت تخلیه | حمله نظامی نیروهای یه‌شو |
| شهرک‌های کنونی | نیر عکیوا |
کوفخه (کوفخة) روستایی فلسطینی بود که در فاصله ۱۸ کیلومتری شرق غزه در شمال نقب قرار داشت. این روستا در جریان جنگ عربی-اسرائیلی ۱۹۴۸ از سکنه تخلیه شد و ساکنان آن اخراج شدند. روستا بر زمینی ماسه‌ای و ناهموار واقع بود و شبکه‌ای از جاده‌های فرعی آن را به شاهراه‌های میان غزه و جولس پیوند می‌داد.
کوفخه در اواخر سده نوزدهم به‌دست ساکنان شهر غزه بنیاد نهاده شد که برای کشت زمین‌های پیرامون آن آمده بودند. در مرکز روستا مسجدی قرار داشت که در دوره سلطان عبدالحمید دوم عثمانی ساخته شده بود. پس از تخلیه روستا در ۱۹۴۸، منطقه به اسرائیل ملحق شد و در ۱۹۵۳ موشاو نیر عکیوا بر زمین‌های آن پایه‌گذاری گردید. تنها بازمانده روستا مسجد آن است که به انبار و اصطبل تبدیل شده‌است.
موقعیت
روستا بر بستری ماسه‌ای و ناهموار در شمال نقب قرار داشت. شبکه‌ای از جاده‌های فرعی آن را به جاده‌های اصلی میان غزه و جولس که موازی شاهراه ساحلی کشیده شده بودند پیوند می‌داد.[۲] از سوی شمال غربی، وادی کم‌عمقی در کنار روستا جریان داشت که آب‌های زمستانی در آن روان می‌شد.[۳]
پیشینه
در محوطه روستا سفال‌هایی از دوره بیزانسی یافت شده‌است.[۴]
کوفخه در سده پانزدهم سکونت‌گاه بوده‌است. در سال‌های ۱۴۷۲–۱۴۷۳ میلادی، سلطان قایتبای مملوکی آن را به‌صورت وقف برای مدرسه‌ای در اورشلیم اختصاص داد.[۵]
دوره عثمانی
در سال ۱۸۳۸ میلادی، در اواخر دوره عثمانی، الکوفخه به‌عنوان مکانی «ویران یا متروک» ثبت شده بود.[۶]
در ۱۸۸۲، پیمایشگران صندوق اکتشاف فلسطین در بررسی فلسطین غربی دربارهٔ «خربه الکوفخه» نوشتند: «محوطه‌ای بزرگ. آوار، آب‌انبارها، سرستونی مرمرین با برگ‌های کنگری، سنگ‌ها و سفال‌های پراکنده.»[۷]
کوفخه در اواخر سده نوزدهم به‌دست ساکنان شهر غزه بنیاد نهاده شد که برای کشت زمین‌های پیرامون آن آمده بودند. در مرکز روستا مسجدی قرار داشت که در منطقه شهرت داشت و در دوره سلطنت عبدالحمید دوم عثمانی (۱۸۷۶–۱۹۰۹) ساخته شده بود.[۲][۸]
دوره قیمومت بریتانیا
بر پایه سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که از سوی مقامات قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام شد، کوفخه ۲۰۳ نفر جمعیت مسلمان داشت.[۹] این جمعیت در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین به ۳۱۷ نفر (همگی مسلمان) در ۵۶ خانه افزایش یافت.[۱۰]
روستا دارای یک مدرسه ابتدایی و چند مغازه کوچک بود. ساکنان آب آشامیدنی خود را از دو چاه درون روستا تأمین می‌کردند. در سمت شمالی روستا درختان میوه مانند زردآلو، زیتون، بادام، انگور و انجیر کاشته شده بود و در دیگر سوها غلات پرورش می‌یافت.[۱۱]
بر پایه آمار روستایی ۱۹۴۵، کوفخه ۵۰۰ نفر جمعیت مسلمان داشت[۱۲] و مساحت کل زمین‌های آن ۸٬۵۶۹ دونوم بود.[۱] از این میزان، ۹۷ دونوم آبیاری می‌شد یا به باغ‌های میوه اختصاص داشت و ۷٬۷۶۸ دونوم (از زمین‌های عمومی) به کشت غلات تخصیص یافته بود.[۱۳] همچنین ۴۱ دونوم زمین عمومی ساخته‌شده بود.[۱۴]
جنگ ۱۹۴۸ و پس از آن
در جریان جنگ عربی-اسرائیلی ۱۹۴۸، ساکنان کوفخه بارها خواستار تسلیم، پذیرش حاکمیت یهودی و اجازه ماندن در روستای خود شدند؛ اما همه این درخواست‌ها بی‌نتیجه ماند.[۱۵] در شب ۲۷ تا ۲۸ مه ۱۹۴۸، یگان‌هایی از تیپ نگب وابسته به پالماخ به کوفخه و المحرقه یورش بردند و ساکنان هر دو روستا اخراج شدند.[۱۵] در ۳۰ مه، خبرنگار نیویورک تایمز گزارش داد که هر دو روستا تصرف شده‌اند.[۱۶]
پس از جنگ، منطقه به اسرائیل ملحق شد و موشاو نیر عکیوا در ۱۹۵۳ بر زمین‌های روستا در جنوب غربی محوطه آن بنیان نهاده شد.[۱۶]
بر پایه گزارش ولید خالدی تا سال ۱۹۹۲ تنها بازمانده روستا مسجد آن بود که به انبار علوفه و اصطبل اسب تبدیل شده بود. مسجد سازه‌ای سنگی با ورودی‌ها و پنجره‌های قوسی در همه جهات دارد و سقف آن با سه گنبد کم‌ارتفاع پوشیده شده‌است. محوطه روستا پر از آوار بوده و پوشیده از بوته‌های صبر (کاکتوس) و دیگر گیاهان بیابانی است و حصارکشی شده و به‌عنوان چراگاه بهره‌گیری می‌شود. باغ مرکباتی در غرب آن و کشتزارهای غلات کشاورزان اسرائیلی در بخشی از زمین‌های پیرامون قرار دارد.[۱۶]
مسجد روستا در ۱۹۹۴ بازرسی شد و مشخص گردید که از سنگ تراشیده (با ابعاد نزدیک به ۰٫۲ در ۰٫۴ متر) ساخته شده و گوشه‌ها با پس‌نشستگی اندکی برجسته شده‌اند. در گوشه شمال غربی، مناره‌ای ضخیم و مربع‌شکل به بلندی ۱۰ تا ۱۵ متر با گوشه‌های پخ‌دار قرار دارد. در سمت شمالی سه درگاه وجود دارد که دو تای آن‌ها به شبستان و سومی به اتاقی جداگانه راه می‌برد. در زمان بازرسی، مسجد به‌عنوان انبار مزرعه‌ای نزدیک (مزرعه آوی) کاربرد داشت.[۱۷]
جستارهای وابسته
منابع
- 1 2 Sami Hadawi (۱۹۷۰). «Village Statistics of ۱۹۴۵: A Classification of Land and Area ownership in Palestine»: ۴۶.
{{cite journal}}: یادکرد journal نیازمند|journal=است (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains: The Palestinian Villages Occupied and Depopulated by Israel in ۱۹۴۸. مؤسسه مطالعات فلسطین. ص. ۱۱۹. شابک ۰-۸۸۷۲۸-۲۲۴-۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Kawfakha - کوفخة -غزة- فلسطین فی الذاکرة». Palestine Remembered. دریافت‌شده در ۲۵ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Dauphin، C. (۱۹۹۸). La Palestine byzantine, Peuplement et Populations. Archeopress. ص. ۹۵۵. شابک ۰-۸۶۰۵۴۹-۰۵-۴.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Roy Marom; Itamar Taxel (۲۰۲۳). «Ḥamāma: The historical geography of settlement continuity and change in Majdal ʿAsqalān's hinterland, ۱۲۷۰–۱۷۵۰ CE». Journal of Historical Geography. ۸۲: ۴۹–۶۵.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) نگهداری یادکرد:نام‌های متعدد:فهرست نویسندگان (رده) - ↑ Robinson، E. (۱۸۴۱). Biblical Researches in Palestine, Mount Sinai and Arabia Petraea: A Journal of Travels in the year ۱۸۳۸. Crocker & Brewster. ص. ۱۱۹.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Conder، C.R. (۱۸۸۳). The Survey of Western Palestine: Memoirs of the Topography, Orography, Hydrography, and Archaeology. ج. ۳. Committee of the Palestine Exploration Fund. ص. ۲۸۳.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Grossman، D. (۱۹۸۶). Shomron Studies. Hakibbutz Hameuchad Publishing House. ص. ۳۸۶–۳۸۷.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Barron، J.B. (۱۹۲۳). Palestine: Report and General Abstracts of the Census of ۱۹۲۲. Government of Palestine. ص. ۸.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Mills، E. (۱۹۳۲). Census of Palestine ۱۹۳۱. Population of Villages, Towns and Administrative Areas. Government of Palestine. ص. ۴.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains: The Palestinian Villages Occupied and Depopulated by Israel in ۱۹۴۸. مؤسسه مطالعات فلسطین. ص. ۱۱۹–۱۲۰. شابک ۰-۸۸۷۲۸-۲۲۴-۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Village Statistics, 1945, p. 31». Government of Palestine, Department of Statistics. ۱۹۴۵. دریافت‌شده در ۲۵ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Sami Hadawi (۱۹۷۰). «Village Statistics of ۱۹۴۵: A Classification of Land and Area ownership in Palestine»: ۸۷.
{{cite journal}}: یادکرد journal نیازمند|journal=است (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Sami Hadawi (۱۹۷۰). «Village Statistics of ۱۹۴۵: A Classification of Land and Area ownership in Palestine»: ۱۳۷.
{{cite journal}}: یادکرد journal نیازمند|journal=است (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 Morris، B. (۲۰۰۴). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. Cambridge University Press. ص. ۲۵۸. شابک ۹۷۸-۰-۵۲۱-۰۰۹۶۷-۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains: The Palestinian Villages Occupied and Depopulated by Israel in ۱۹۴۸. مؤسسه مطالعات فلسطین. ص. ۱۲۰. شابک ۰-۸۸۷۲۸-۲۲۴-۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Petersen، Andrew (۲۰۰۱). A Gazetteer of Buildings in Muslim Palestine (British Academy Monographs in Archaeology). انتشارات دانشگاه آکسفورد. ص. ۱۹۵–۱۹۶. شابک ۹۷۸-۰-۱۹-۷۲۷۰۱۱-۰.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Kawfakha». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۵ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «الکوفخة (فلسطین)». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی ، بازبینی‌شده در ۲۵ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «כופח'ה». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عبری ، بازبینی‌شده در ۲۵ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Kawfakha». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای اندونزیایی ، بازبینی‌شده در ۲۵ مارس ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین