کویکات
کویکات
کویکات | |
|---|---|
روستای پیشین | |
.JPG) آرامگاه شیخ ابو محمد | |
| ریشه‌شناسی: «کلبه‌ها» (احتمالاً) | |
  کویکات جای‌نمایی در قیمومت بریتانیا بر فلسطین | |
| مختصات: ۳۲°۵۸′۱۶″ شمالی ۳۵°۰۸′۴۸″ شرقی / ۳۲٫۹۷۱۱۱°شمالی ۳۵٫۱۴۶۶۷°شرقی | |
| شبکه فلسطین | ۱۶۴/۲۶۴ |
| واحد جغرافیایی-سیاسی | قیمومت بریتانیا بر فلسطین |
| بخش | عکا |
| تاریخ تخلیه جمعیت | ۱۰ ژوئیه ۱۹۴۸ |
| مساحت | |
| • کل | ۴٬۷۳۳ دونوم (۴٫۷۳۳ کیلومتر مربع یا ۱٫۸۲۷ مایل مربع) |
| جمعیت (۱۹۴۵) | |
| • کل | ۱۰۵۰ |
| علت تخلیه | حمله نظامی نیروهای یه‌شو |
| شهرک‌های کنونی | بیت هعمق |
کویکات (کویکات) روستایی فلسطینی بود که در ۹ کیلومتری شمال‌شرق عکا قرار داشت. این روستا در سال ۱۹۴۸ میلادی در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل از سکنه تخلیه و بخش بزرگی از آن ویران شد.
کویکات یکی از روستاهای قضای عکا در دوره قیمومت بریتانیا بر فلسطین به‌شمار می‌رفت. زمین‌های آن از حاصلخیزترین زمین‌های این قضا بود و کشاورزان آن به کشت غلات، زیتون و هندوانه می‌پرداختند. جمعیت روستا در سال ۱۹۴۵ به ۱٬۰۵۰ نفر می‌رسید که همگی مسلمان بودند. پس از تخلیه روستا در ژوئیه ۱۹۴۸، کیبوتص هَبونیم (که بعدها به بیت هعمق تغییر نام داد) بر زمین‌های آن بنا شد.
پیشینه
کاروان‌سرای کهن (خان) کویکات احتمالاً به دوره صلیبیون یا پیش‌تر از آن تعلق داشت.[۱] به گفته مورخ دنیس پرینگل، این خان ممکن بود بخشی از مقر ملک جنوایی‌ها در روستا باشد که در سده سیزدهم میلادی ساخته شده بود. ساختمان آن گرد و دارای طاق گهواره‌ای از سنگ نما بود.[۲]
در سال ۱۲۴۵ میلادی بخش غربی کویکات در مالکیت کلیسا و بیمارستان سنت توماس شهید در عکا بود.[۳][۴]
دوره عثمانی
در اواخر دوره امپراتوری عثمانی، کویکات با نام «Chiouwe chiateh» در نقشه‌ای که پیر ژاکوتن نقشه‌نگار فرانسوی هنگام لشکرکشی ناپلئون به مصر و شام در سال ۱۷۹۹ ترسیم کرده بود ثبت شد.[۵] در سال ۱۸۷۵ ویکتور گرن جغرافی‌دان و جهانگرد فرانسوی از روستا دیدن کرد و آن را احاطه‌شده با باغ‌هایی از درختان انجیر و زیتون و دارای چاه کهن توصیف کرد. او همچنین اشاره کرد که نام روستا در منابع دوره صلیبیون آمده‌است.[۶]
در سال ۱۸۸۱ در گزارش صندوق اکتشاف فلسطین (بررسی فلسطین غربی)، کویکات روستایی سنگی در دامنه تپه‌ها توصیف شد که نزدیک به ۳۰۰ ساکن مسلمان داشت و زیتون پرورش می‌دادند.[۷] در سال ۱۸۸۷ مدرسه‌ای ابتدایی در روستا ساخته شد. روستا همچنین یک مسجد و زیارتگاهی برای پیشوای دینی درزی، شیخ ابو محمد القریشی داشت.[۸]
فهرست جمعیتی حدود سال ۱۸۸۷ نشان می‌داد که «کِریِت اِت کویکات» نزدیک به ۵۶۵ ساکن داشت که همگی مسلمان بودند.[۹]
دوره قیمومت بریتانیا
بر پایه سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که مقامات قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام دادند، جمعیت «کوایکات» ۶۰۴ نفر بود که همگی مسلمان بودند.[۱۰] این شمار در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین به ۷۸۹ نفر در ۱۶۳ خانه افزایش یافت و همچنان همگی مسلمان بودند.[۱۱]
در آوریل ۱۹۳۸ و در جریان شورش اعراب در فلسطین (۱۹۳۶–۱۹۳۹)، گروهی از شورشیان عرب فلسطینی مینی در جاده نزدیک کویکات کار گذاشتند که با انفجار آن یک خودروی بریتانیایی منهدم شد. بنا بر منابع عربی نُه سرباز کشته شدند، اما بر پایه گزارش‌های بریتانیایی یک سرباز کشته و دو تن زخمی شدند. فرمانده شورشیان منطقه، شیخ احمد الطوبه از فیاض بیتم رهبر شورشیان کویکات خواست تا بمب را کار بگذارد، اما بیتم از ترس تلافی بریتانیایی‌ها بر روستا از این کار سر باز زد. سرانجام، الطوبه و علی حماده مین را خود کار گذاشتند.[۱۲] نیروی زمینی بریتانیا نخست به کفر یاسیف حمله برد و خانه‌هایش را به آتش کشید، اما پس از آنکه ساکنان محلی اعلام کردند اهالی کویکات مسئول حمله بوده‌اند، نیروهای بریتانیایی به سوی کویکات رفتند و نُه عرب را در نزدیکی روستا به ضرب گلوله کشتند.[۱۳]
در آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت کویکات ۱٬۰۵۰ نفر مسلمان ثبت شد[۱۴] و مساحت کل زمین‌های آن ۴٬۷۳۳ دونم (نزدیک به ۴٫۷۳ کیلومتر مربع) بود.[۱۵] زمین‌های کویکات از حاصلخیزترین زمین‌های قضا بود. در سال‌های ۱۹۴۴–۱۹۴۵ جمعاً ۳٬۳۱۶ دونم به کشت غلات و ۱٬۲۴۶ دونم به باغ‌های آبی اختصاص داشت که ۵۰۰ دونم آن زیر کشت زیتون بود.[۱۶] ۲۶ دونم نیز بافت مسکونی روستا را تشکیل می‌داد.[۱۷] اهالی روستا به دامپروری و تولید فرآورده‌های لبنی نیز اشتغال داشتند.[۱۸]
جنگ ۱۹۴۸ و پیامدهای آن
نخستین حمله به کویکات در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل در ۱۸ تا ۱۹ ژانویه ۱۹۴۸ رخ داد. به گزارش روزنامه فلسطینی «فلسطین»، بیش از ۸۰ شبه‌نظامی یهودی در این حمله شرکت داشتند. این حمله و حمله دیگری در شب ۶ تا ۷ فوریه دفع شد.[۱۹][۲۰]
سرانجام روستا در جریان عملیات دکل به دست تیپ شوا و تیپ ۲ کارملی تخلیه شد. در شب ۹ ژوئیه و آغاز عملیات، روستا زیر بمباران سنگین قرار گرفت.[۲۱] روستاییانی که در سال ۱۹۷۳ در اردوگاه آوارگان برج البراجنه در لبنان مصاحبه شدند، چنین یادآوری کردند:
ما با بلندترین صدایی که تا آن زمان شنیده بودیم از خواب بیدار شدیم؛ انفجار گلوله‌ها و آتش توپخانه [...] زنان جیغ می‌کشیدند و کودکان گریه می‌کردند… بیشتر اهالی روستا با لباس خواب شروع به فرار کردند. همسر قاسم احمد سعید به‌جای فرزندش بالش را در آغوش گرفته بود و می‌گریخت…[۲۲]
دو نفر بر اثر گلوله‌باران کشته و دو نفر زخمی شدند. بسیاری از روستاییان به ابو سنان، کفر یاسیف و دیگر روستاهایی گریختند که بعدها تسلیم شدند. کسانی که در کویکات مانده بودند — بیشتر سالمندان — به‌زودی به کفر یاسیف اخراج شدند.[۲۳]
در ژانویه ۱۹۴۹ کیبوتص هَبونیم (که بعدها به بیت هعمق تغییر نام یافت) بر زمین‌های کویکات بنیان نهاده شد.[۲۴] ساکنان آن مهاجران یهودی از انگلستان، مجارستان و هلند بودند.[۲۵] ولید خالدی مورخ فلسطینی در سال ۱۹۹۲ وضعیت روستا را چنین توصیف کرد:
چیز اندکی از روستا برجا مانده‌است مگر گورستان متروک که یکسره زیر علف‌های هرز پنهان شده و آوار خانه‌ها. کتیبه‌های دو قبر یکی را متعلق به حمد عیسی الحاج و دیگری را متعلق به شیخ صالح اسکندر که در ۱۹۴۰ درگذشته شناسایی می‌کند. زیارتگاه شیخ ابو محمد القریشی هنوز سرپاست اما پایه سنگی آن به شدت ترک خورده‌است.[۲۶]
کویکات در ادبیات عامه
در ادبیات عامیانه فلسطینی شخصیتی زنانه به نام «جَفرا» شناخته شده که مواویل و آوازهای بسیاری درباره‌اش سروده شده‌است. گفته می‌شود جفرا نام مستعار دختری فلسطینی از روستای کویکات به نام رفیقه نایفه حماده بود که از ازدواج با پسرعمه‌اش احمد عزیز علی حسن سر باز زد. او در سروده‌هایش وی را «جفرا» یعنی آهوی کوچک خطاب می‌کرد. برخی منابع نقل می‌کنند که آن دو سرانجام ازدواج کردند اما بعدها از هم جدا شدند. احمد در سال ۱۹۸۷ و رفیقه در سال ۲۰۰۷ درگذشتند.[۲۷]
جستارهای وابسته
- روستاهای فلسطینی خالی از سکنه در اسرائیل
منابع
- ↑ Sims, Eleanor. 1978. Trade and Travel: Markets and Caravansary. In: Michell, George. (ed.). 1978. Architecture of the Islamic World - Its History and Social Meaning. London: Thames and Hudson Ltd, 101.
- ↑ Pringle، D. (۱۹۹۷). Secular buildings in the Crusader Kingdom of Jerusalem: an archaeological Gazetter. انتشارات دانشگاه کمبریج. ص. ۶۴.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Röhricht، R. (۱۸۹۳). Regesta regni Hierosolymitani (MXCVII-MCCXCI). Libraria Academica Wageriana. ص. ۳۰۱.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Pringle، D. (۲۰۰۹). The Churches of the Crusader Kingdom of Jerusalem. انتشارات دانشگاه کمبریج. ص. ۱۶۳.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Karmon, Y. (۱۹۶۰). «An Analysis of Jacotin's Map of Palestine». Israel Exploration Journal. ۱۰ (۳, ۴): ۱۶۲.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Guérin، V. (۱۸۸۰). Description Géographique Historique et Archéologique de la Palestine. L'Imprimerie Nationale. ص. ۲۹.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Conder، C.R. (۱۸۸۱). The Survey of Western Palestine: Memoirs of the Topography, Orography, Hydrography, and Archaeology. Committee of the Palestine Exploration Fund. ص. ۱۴۷.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains: The Palestinian Villages Occupied and Depopulated by Israel in ۱۹۴۸. مؤسسه مطالعات فلسطین. ص. ۲۲.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Schumacher, G. (۱۸۸۸). «Population list of the Liwa of Akka». Quarterly Statement - Palestine Exploration Fund. ۲۰: ۱۷۳.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Barron، J.B. (۱۹۲۳). Palestine: Report and General Abstracts of the Census of ۱۹۲۲. Government of Palestine. ص. ۳۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Mills، E. (۱۹۳۲). Census of Palestine ۱۹۳۱. Population of Villages, Towns and Administrative Areas. Government of Palestine. ص. ۱۰۱.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Swedenburg، Ted (۲۰۰۳). Memories of Revolt: The ۱۹۳۶–۱۹۳۹ Rebellion and the Palestinian National Past. University of Arkansas Press. ص. ۱۰۷–۱۰۹.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Hughes, Matthew (۲۰۰۹). «The banality of brutality: British armed forces and the repression of the Arab Revolt in Palestine, ۱۹۳۶–۳۹». English Historical Review. CXXIV (۵۰۷): ۳۱۴–۳۵۴.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Government of Palestine, Department of Statistics (۱۹۴۵). Village Statistics, April, ۱۹۴۵. ص. ۴.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Hadawi، S. (۱۹۷۰). Village Statistics of ۱۹۴۵: A Classification of Land and Area ownership in Palestine. Palestine Liberation Organization Research Center. ص. ۴۰.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Government of Palestine, Department of Statistics (۱۹۴۵). Village Statistics, April, ۱۹۴۵. Quoted in Hadawi, ۱۹۷۰. ص. ۸۱.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Government of Palestine, Department of Statistics (۱۹۴۵). Village Statistics, April, ۱۹۴۵. Quoted in Hadawi, ۱۹۷۰. ص. ۱۳۱.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains. مؤسسه مطالعات فلسطین. ص. ۲۲.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains. مؤسسه مطالعات فلسطین. ص. ۲۲.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Filastin, 21.01.1948». Filastin.
- ↑ Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains. مؤسسه مطالعات فلسطین. ص. ۲۲.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Nazzal، Nafez (۱۹۷۸). The Palestinian Exodus from Galilee ۱۹۴۸. The Institute for Palestine Studies. ص. ۷۲–۷۳.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains. مؤسسه مطالعات فلسطین. ص. ۲۲.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Morris، B. (۱۹۸۷). The Birth of the Palestinian refugee problem, ۱۹۴۷–۱۹۴۹. انتشارات دانشگاه کمبریج. ص. ۱۸۷.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains. مؤسسه مطالعات فلسطین. ص. ۲۲.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains. مؤسسه مطالعات فلسطین. ص. ۲۲.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «جفرا… قصة حب فلسطینیة». العربی الجدید. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۱-۲۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Kuwaykat». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Kuwaykat». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای فرانسوی، بازبینی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «کویکات». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی ، بازبینی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- ناحیه عکا
- شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین