کپورماهیان (ماهیگیری)
الگو:ماهیان فراگیر
_(6102602781).jpg)

کپورماهیان (به انگلیسی: Carp) نام عمومی گونههای متعددی از ماهیان آبشیرین از تیره کپورماهیان هستند که تبارشاخهای بسیار بزرگ از پرتوبالگان را تشکیل میدهند و بیشتر بومی اوراسیا هستند. در حالی که کپورماهیان در بسیاری از بخشهای جهان قدیم بهعنوان ماهیان شکارشونده ارزشمند شناخته میشوند و هم بهعنوان غذا و هم ماهی زینتی پرورش داده میشوند، در بسیاری از بخشهای آفریقا، استرالیا و بیشتر نقاط ایالات متحده آمریکا بهعنوان گونه مهاجم و آفت شناخته میشوند.
کپورماهیان از دیرباز ماهیان خوراکی مهمی برای انسان بودهاند. چندین گونه مانند نژادهای گوناگون ماهی قرمز و نوع اهلیشده کپور معروف به کوی بهعنوان ماهیان زینتی محبوبیت یافتهاند. در نتیجه، کپورماهیان به نقاط گوناگون جهان معرفی شدهاند، هرچند با نتایج متفاوت.
برخی گونههای کپورماهیان توانایی زنده ماندن به مدت چند ماه با اکسیژن بسیار اندک را دارند. این ماهیان با سوختوساز گلیکوژن و تبدیل آن به اسید لاکتیک و سپس اتانول و دیاکسید کربن، در شرایط کماکسیژن زنده میمانند.
زیستشناسی
کپورسانان (تیره کپورماهیان) بهطور سنتی با تتراسانان، گربهماهیسانان و کاردماهیسانان در فرارسته استخوانچهداران گروهبندی میشوند، زیرا این گروهها ویژگیهای مشترکی دارند.[۱] این ویژگیها دربرمیگیرد زندگی عمدتاً در آب شیرین و داشتن استخوانچههای وبر که ساختاری کالبدشناسی برگرفته از پنج مهره پیشین و دندهها و تاجهای عصبی متناظر آنهاست.[۱]

سومین جفت دندههای پیشین با امتداد لابیرنت استخوانی و دندههای خلفی با بادکنک شناوری در تماس هستند. کارکرد این ساختار بهخوبی شناخته نشده، اما گمان میرود در انتقال ارتعاشات از بادکنک شناوری به لابیرنت و درک صدا نقش دارد که توضیحدهنده توانایی شنوایی بالای استخوانچهداران است.[۱]

بیشتر کپورسانان دارای فلس و دندانهایی بر استخوانهای حلقی پایینی هستند که ممکن است متناسب با رژیم غذایی تغییر کنند. سرده Tribolodon تنها سرده کپورماهیان است که آب شور را تحمل میکند. چندین گونه به آبهای لبشور وارد میشوند اما برای تخمریزی به آب شیرین بازمیگردند. همه دیگر کپورسانان در آبهای درونقارهای زندگی میکنند و گستره جغرافیایی وسیعی دارند.[۱]
در کاربرد عامیانه، کپور معمولاً تنها به چند گونه بزرگتر کپورماهیان اشاره دارد مانند Cyprinus carpio (کپور معمولی)، Carassius carassius (کاراس)، Ctenopharyngodon idella (کپور علفخوار)، Hypophthalmichthys molitrix (کپور نقرهای) و Hypophthalmichthys nobilis (کپور سرگنده).[۲] کپور معمولی بومی اروپای شرقی و غرب آسیا است و از این رو گاه کپور «اوراسیایی» نامیده میشود.
بقا در شرایط کماکسیژن
دستکم برخی گونههای کپورماهیان توانایی زنده ماندن به مدت ماهها با اکسیژن بسیار اندک را دارند (برای نمونه زیر یخ یا در آبهای راکد). این ماهیان با سوختوساز گلیکوژن و تبدیل آن به اسید لاکتیک و سپس اتانول و کربن دیاکسید زنده میمانند. اتانول از راه آبششها به آب پیرامون نفوذ میکند.[۳][۴][۵]
گونهها
| برخی از گونههای شاخص کپورماهیان در تیره Cyprinidae | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| نام رایج | نام علمی | بیشینه درازا (سانتیمتر) |
درازای رایج (سانتیمتر) |
بیشینه وزن (کیلوگرم) |
بیشینه سن (سال) |
سطح پروردگی |
Fish Base |
FAO | ITIS | وضعیت IUCN |
| کپور نقرهای | Hypophthalmichthys molitrix (Valenciennes, 1844) | ۱۰۵ | ۱۸ | ۵۰ | 2.0 | [۶] | [۷] | [۸] | ||
| کپور معمولی (کپور اروپایی) | Cyprinus carpio (Linnaeus, 1758) | ۱۱۰ | ۳۱ | ۴۰٫۱ | ۳۸ | 3.0 | [۱۰] | [۱۱] | [۱۲] | |
| کپور علفخوار | Ctenopharyngodon idella (Valenciennes, 1844) | ۱۵۰ | ۱۰٫۷ | ۴۵٫۰ | ۲۱ | 2.0 | [۱۴] | [۱۵] | ارزیابی نشده | |
| کپور سرگنده | Hypophthalmichthys nobilis (Richardson, 1845) | ۱۴۶ | ۶۰ | ۴۰٫۰ | ۲۰ | 2.3 | [۱۶] | [۱۷] | ||
| کاراس | Carassius carassius (Linnaeus, 1758) | ۶۴ | ۱۵ | ۳٫۰ | ۱۰ | 3.1 | [۱۹] | [۲۰] | ||
| کپور کاتلا (کپور هندی) | Cyprinus catla (Hamilton, 1822) | ۱۸۲ | ۳۸٫۶ | 2.8 | [۲۱] | [۲۲] | ||||
| کپور مریگال | Cirrhinus cirrhosus (Bloch, 1795) | ۱۰۰ | ۴۰ | ۱۲٫۷ | 2.5 | [۲۴] | [۲۵] | |||
| کپور سیاه | Mylopharyngodon piceus (Richardson, 1846) | ۱۲۲ | ۱۲٫۲ | ۳۵ | ۱۳ | 3.2 | [۲۷] | [۲۸] | ارزیابی نشده | |
| کپور خزری | Rutilus caspicus (Yakovlev, 1870) | ۴۵ | ۳۲٫۵ | ۲ | [۲۹] | |||||
ماهیگیری تفریحی
در سال ۱۶۵۳ ایزاک والتون در کتاب ماهیگیر کامل نوشت: «کپور ملکه رودخانههاست؛ ماهیای باشکوه، خوب و بسیار زیرک که نخست در انگلستان پرورش نیافته بود اما اکنون بومی شدهاست.»[۳۱]
ارزش کپورماهیان از دیدگاه ماهیگیری با قلاب متفاوت است:
- در اروپا، حتی زمانی که برای خوراک صید نمیشوند، ماهیگیران مشتاقانه به دنبال آنها هستند و آنها را ماهیان ارزشمندی میدانند که قلاب زدن به آنها دشوار است.[۳۱] بریتانیا بازار پررونقی برای ماهیگیری کپور دارد و رکورد کپور بریتانیایی ۶۸ پوند و ۱ اونس است.[۳۲]
- در ایالات متحده آمریکا، کپور بهعنوان ماهی نامرغوب و همچنین گونهای بومیسازیشده آسیبرسان طبقهبندی میشود، اما دارای ویژگیهای ورزشی است. کپور معمولی از فراوانترین گونههای کپورماهیان در بیشتر رودخانهها، دریاچهها و برکههای منطقه میانهغربی ایالات متحده است و به دلیل مقاومت بالا در برابر ماهیگیر، هدفی جذاب برای ماهیگیری تفریحی بهشمار میرود.[۳۳] این ماهی از دهه ۱۸۸۰ میلادی به آبهای ایالات متحده معرفی شدهاست.[۳۴]
آبزیپروری

گونههای گوناگون کپورماهیان به مدت هزاران سال در سرتاسر اروپا و آسیا اهلی و بهعنوان ماهی خوراکی پرورش داده شدهاند. آبزیپروری در چین دستکم ۲۴۰۰ سال پیشینه دارد. رسالهای از فن لی در سده پنجم پیش از میلاد بسیاری از روشهای پرورش کپور در برکهها را شرح دادهاست.[۳۶]
کپور معمولی (Cyprinus carpio) بومی اروپای مرکزی است.[۳۷] چندین گونه کپورماهیان (که مجموعاً کپورهای آسیایی نامیده میشوند) در شرق آسیا اهلی شدهاند. کپورهایی که بومی جنوب آسیا هستند مانند کاتلا، روهو و مریگال به نام کپورهای هندی شناخته میشوند.[۱]
اگرچه کپور یک ماده غذایی آبزی مهم بوده، با فراهم شدن گونههای بیشتر ماهی برای مصرف، اهمیت پرورش کپور در اروپای غربی کاهش یافتهاست. تقاضا تا حدی به دلیل ظهور ماهیان مطلوبتری مانند قزلآلا و ماهی آزاد از راه کشاورزی فشرده کاهش یافتهاست. با این حال، تولید ماهی در استخرها هنوز شکل اصلی آبزیپروری در اروپای مرکزی و اروپای شرقی از جمله روسیه است. در آسیا، پرورش کپور همچنان از مجموع تولید ماهیان دریایی پرورشی فشرده مانند ماهی آزاد و ماهی تن پیشی میگیرد.[۳۸]
از نظر کمیت، پرورش کپورماهیان در جهان در صدر همه گونههای ماهی پرورشی قرار دارد. در سال ۲۰۰۶، چهار گونه پراکندهترین نوع پرورشی عبارت بودند از: کپور نقرهای (۴٫۴ میلیون تن)، کپور علفخوار (۴٫۰ میلیون تن)، کپور معمولی (۳٫۲ میلیون تن) و کپور سرگنده (۲٫۴ میلیون تن).[۳۹]
پرورش و اصلاح نژاد
برنامههای اصلاح نژاد گزینشی کپور معمولی دربرمیگیرد بهبود رشد، شکل بدن و مقاومت در برابر بیماری. آزمایشهایی که در اتحاد جماهیر شوروی انجام شد از تلاقی مولدین برای افزایش تنوع ژنتیکی بهره بردند و سپس گونهها را از نظر ویژگیهایی مانند نرخ رشد، ویژگیهای ظاهری و سازگاری با شرایط محیطی مانند تغییرات دما گزینش کردند.[۴۰] نتایج نشاندهنده ۳۰ تا ۷۷٫۴ درصد بهبود در تحمل سرما بود. افزایش نرخ رشد در نسل دوم در ویتنام مشاهده شد.[۴۱]
گونههای اصلی کپورماهیان که بهطور سنتی در آبزیپروری چین کاربرد دارند کپور سیاه، کپور علفخوار، کپور نقرهای و کپور سرگنده هستند. در دهه ۱۹۵۰، پژوهشگاه شیلات رودخانه مروارید در چین پیشرفت فناورانهای در تکثیر القایی این کپورها به دست آورد که به گسترش سریع آبزیپروری آب شیرین در چین انجامید.[۴۲] در اواخر دهه ۱۹۹۰، دانشمندان آکادمی علوم شیلات چین نوع جدیدی از کپور معمولی به نام کپور جیان (Cyprinus carpio var. Jian) را پرورش دادند. این ماهی به سرعت رشد میکند و نرخ تبدیل خوراک بالایی دارد. بیش از ۵۰ درصد کل تولید آبزیپروری کپور در چین اکنون به کپور جیان تبدیل شدهاست.[۴۲]
| کپورهای سنتی اصلی آبزیپروری چین | |||
|---|---|---|---|
ماهیان زینتی
.jpg)
.jpg)
کپورماهیان از دیرباز بهعنوان ماهیان زینتی نگهداری شدهاند. ماهی قرمز (Carassius auratus) از نخستین ماهیانی بود که در چین برای مقاصد زینتی پرورش یافت و نقاشیهای دودمان سونگ گواه بر ارزش زیباییشناختی این ماهیان در فرهنگ چینی هستند.[۱]
کوی (Cyprinus rubrofuscus نوع «کوی») که شکل اهلیشده کپور آمور است، از اوایل سده نوزدهم میلادی در ژاپن برای مقاصد زینتی پرورش یافتهاست. این ماهیان رنگارنگ در سراسر جهان محبوبیت دارند و در برکههای کوی نگهداری میشوند.[۱]
نماد فرهنگی
در فرهنگ چینی، کپور که همواره میکوشد خلاف جریان رودخانهها شنا کند، نماد پشتکار و همچنین موفقیت اجتماعی و در آزمونهاست. بهویژه اتاقهای مطالعه پسران در خانههای چینی با نقاشی کپور آراسته میشد.[۳۹]
در فرهنگ فرانسوی نیز اصطلاحاتی مانند «ساکت مثل کپور» و «پرش کپوری» رایج است.[۳۹]
کپورماهیان بهعنوان گونه مهاجم
چندین گونه کپورماهیان در ایالات متحده آمریکا گونه مهاجم شناخته میشوند.[۴۳] در سراسر جهان مبالغ هنگفتی برای مهار کپور هزینه میشود.[۴۴] در استرالیا، کپور در حوضه آبریز موری-دارلینگ بهعنوان آفت جدی شناخته شده و تلاشهای گستردهای برای کنترل آن صورت میگیرد.[۴۵]
فهرست گونهها
برخی از گونههایی که به نام «کپور» شناخته میشوند عبارتند از:[۱]
- کپور معمولی – Cyprinus carpio
- کپور نقرهای – Hypophthalmichthys molitrix
- کپور سرگنده – Hypophthalmichthys nobilis
- کپور علفخوار – Ctenopharyngodon idella
- کپور سیاه – Mylopharyngodon piceus
- کاراس – Carassius carassius
- ماهی قرمز – Carassius auratus
- کاتلا – Gibelion catla
- روهو – Labeo rohita
- مریگال – Cirrhinus cirrhosus
- کپور خزری – Rutilus caspicus
منابع
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Billard R. (Ed.) (1995). Carp – Biology and Culture. Springer-Praxis Series in Aquaculture and Fisheries, Chichester, UK.
- ↑ Balon, E. 1995. Origin and domestication of the wild carp, Cyprinus carpio: from Roman gourmets to the swimming flowers. Aquaculture 129(1-4):3–48
- ↑ Aren van Waarde؛ G. Van den Thillart؛ Maria Verhagen (۱۹۹۳). «Ethanol Formation and pH-Regulation in Fish». Surviving Hypoxia. CRC Press. صص. ۱۵۷–۱۷۰. hdl:11370/3196a88e-a978-4293-8f6f-cd6876d8c428. شابک ۰-۸۴۹۳-۴۲۲۶-۰.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Breath of life: Did animals evolve without oxygen?». New Scientist. ۲۱ ژانویه ۲۰۱۷.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Jay Storz & Grant McClelland (۲۱ آوریل ۲۰۱۷). «Rewiring metabolism under oxygen deprivation». Science. 356 (6335): 248–249. بیبکد:2017Sci...356..248S. doi:10.1126/science.aan1505. PMC 6661067. PMID 28428384.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Froese, Rainer; Pauly, Daniel (eds.). "Hypophthalmichthys molitrix". FishBase. May 2012 version.
- ↑ Hypophthalmichthys molitrix (Valenciennes, 1844) FAO, Species Fact Sheet. Retrieved May 2012.
- ↑ "Hypophthalmichthys molitrix". سیستم اطلاعاتی جامع تاکسونومیک.
- ↑ Zhao, H.H. (2011). "Hypophthalmichthys molitrix". IUCN Red List of Threatened Species. 2011 e.T166081A6168056. IUCN. doi:10.2305/IUCN.UK.2011-2.RLTS.T166081A6168056.en. Retrieved 25 December 2017.
- ↑ Froese, Rainer; Pauly, Daniel (eds.). "Cyprinus carpio". FishBase. May 2012 version.
- ↑ Cyprinus carpio (Linnaeus, 1758) FAO, Species Fact Sheet. Retrieved May 2012.
- ↑ "Cyprinus carpio". سیستم اطلاعاتی جامع تاکسونومیک.
- ↑ Freyhof, J.; Kottelat, M. (2024). "Cyprinus carpio". IUCN Red List of Threatened Species. 2024 e.T6181A3107721. IUCN. doi:10.2305/IUCN.UK.2024.RLTS.T6181A3107721.en. Retrieved 19 November 2021.
- ↑ Froese, Rainer; Pauly, Daniel (eds.). "Ctenopharyngodon idella". FishBase. May 2012 version.
- ↑ "Ctenopharyngodon idella". سیستم اطلاعاتی جامع تاکسونومیک.
- ↑ Froese, Rainer; Pauly, Daniel (eds.). "Hypophthalmichthys nobilis". FishBase. May 2012 version.
- ↑ "Hypophthalmichthys nobilis". سیستم اطلاعاتی جامع تاکسونومیک.
- 1 2 Freyhof, J.; Kottelat, M. (2008). "Carassius carassius". IUCN Red List of Threatened Species. 2008 e.T3849A10117321. IUCN. doi:10.2305/IUCN.UK.2008.RLTS.T3849A10117321.en. Retrieved 12 November 2021.
- ↑ Froese, Rainer; Pauly, Daniel (eds.). "Carassius carassius". FishBase. May 2012 version.
- ↑ "Carassius carassius". سیستم اطلاعاتی جامع تاکسونومیک.
- ↑ Froese, Rainer; Pauly, Daniel (eds.). "Cyprinus catla". FishBase. May 2012 version.
- ↑ "Cyprinus catla". سیستم اطلاعاتی جامع تاکسونومیک.
- ↑ Tenzin, K. (2010). "Gibelion catla". IUCN Red List of Threatened Species. 2010 e.T166425A6206451. IUCN. doi:10.2305/IUCN.UK.2010-4.RLTS.T166425A6206451.en. Retrieved 6 December 2023.
- ↑ Froese, Rainer; Pauly, Daniel (eds.). "Cirrhinus cirrhosus". FishBase. May 2012 version.
- ↑ "Cirrhinus cirrhosus". سیستم اطلاعاتی جامع تاکسونومیک.
- ↑ Rema Devi, K.R.; Ali, A. (2011). "Cirrhinus cirrhosus". IUCN Red List of Threatened Species. 2011 e.T166531A6230103. IUCN. doi:10.2305/IUCN.UK.2011-1.RLTS.T166531A6230103.en. Retrieved 12 November 2021.
- ↑ Froese, Rainer; Pauly, Daniel (eds.). "Mylopharyngodon piceus". FishBase. May 2012 version.
- ↑ "Mylopharyngodon piceus". سیستم اطلاعاتی جامع تاکسونومیک.
- ↑ Froese, Rainer; Pauly, Daniel (eds.). "Cirrhinus molitorella". FishBase. March 2019 version.
- ↑ Freyhof, J.; Kottelat, M. (2008). "Rutilus caspicus". IUCN Red List of Threatened Species. 2008 e.T135601A4157650. IUCN. doi:10.2305/IUCN.UK.2008.RLTS.T135601A4157650.en. Retrieved 18 February 2024.
- 1 2 A. F. Magri MacMahon (1946). Fishlore, pp 149–152. Pelican Books.
- ↑ Warburton، Rob (۱۳ آوریل ۲۰۲۳). «British Carp Record». Carp Squad.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Gray، Adrian (۲۸ اوت ۲۰۱۹). «- The IGFA». International Game Fish Association (به انگلیسی آمریکا). دریافتشده در ۲۱ اوت ۲۰۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ "Common carp, German carp, European carp (Cyprinus carpio)". Minnesota Department of Natural Resources (in English). Retrieved 21 اوت 2023.
- ↑ Based on data sourced from the FishStat database بایگانیشده در ۷ نوامبر ۲۰۱۲ توسط Wayback Machine
- ↑ National Aquaculture Sector Overview: China FAO, Rome. Retrieved 26 July 2011.
- ↑ Zhou، Jian Feng؛ Wu، Qing Jiang؛ Ye، Yu Zhen؛ Tong، Jin Gou (۲۰۰۳). «Genetic Divergence Between Cyprinus carpio carpio and Cyprinus carpio haematopterus as Assessed by Mitochondrial DNA Analysis, with Emphasis on Origin of European Domestic Carp». Genetica. ۱۱۹ (۱): ۹۳–۹۷. بیبکد:2003Gen...119...93Z. doi:10.1023/A:1024421001015. PMID 12903751. S2CID 36805144.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Váradi, L. (2001). Review of trends in the development of European inland aquaculture linkages with fisheries. Fisheries Management and Ecology, 8: 453–462.
- 1 2 3 Avenas, Pierre, Walter, Henriette (2011). La fabuleuse histoire du nom des poissons. R. Laffont, Paris.
- ↑ Kirpichnikov، V.S.؛ Ilyasov، J.I.؛ Shart، L.A.؛ Vikhman، A.A.؛ Ganchenko، M.V.؛ Ostashevsky، A.L.؛ Simonov، V.M.؛ Tikhonov، G.F؛ Tjurin، V.V. (۱۹۹۳). «Selection of Krasnodar common carp (Cyprinus carpio L.) for resistance to dropsy: principal results and prospects». Aquaculture. ۱۱۱ (۱–۴): ۷–۲۰. بیبکد:1993Aquac.111....7K. doi:10.1016/0044-8486(93)90020-Y.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Tran، M.T.؛ Nguyen، C.T. (۱۹۹۳). «Selection of common carp (Cyprinus carpio L.) in Vietnam». Aquaculture. ۱۱۱ (۱–۴): ۳۰۱–۳۰۲. بیبکد:1993Aquac.111..301M. doi:10.1016/0044-8486(93)90064-6.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - 1 2 CAFS research achievement بایگانیشده در ۲۰۱۲-۰۳-۲۸ توسط Wayback Machine CAFS. Accessed 26 July 2011.
- ↑ National Invasive Species Information Center (۲۱ ژوئیه ۲۰۱۰). «Invasive Species: Aquatic Species – Asian Carp». Invasivespeciesinfo.gov. دریافتشده در ۳۰ اوت ۲۰۱۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Karpfenstuhl». بایگانیشده از اصلی در ۲۳ فوریه ۲۰۱۷. دریافتشده در ۲۲ فوریه ۲۰۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Carp in the Murray-Darling Basin and Commonwealth environmental water». DCCEEW. Commonwealth of Australia. ۲۰۲۲. بایگانیشده از روی نسخهٔ اصلی در ۱۰ مارس ۲۰۲۳. دریافتشده در ۲۳ ژوئیه ۲۰۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده)
- مشارکتکنندگان ویکیپدیا. «Carp». در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۶ آوریل ۲۰۲۶.
- مشارکتکنندگان ویکیپدیا. «Carpe (poisson)». در دانشنامهٔ ویکیپدیای فرانسوی، بازبینیشده در ۶ آوریل ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- برگه گونه کپور معمولی در وبگاه فائو
- فناوریهای تکثیر کپورهای اصلی چینی در وبگاه فائو
- غذاهای کریسمس
- نگهداری ماهیان
- ماهیان اروپا
- ماهیان تجاری
- نامهای رایج ماهیان
- ماهیان روغنی
- ماهیان جنوب شرق آسیا




.jpg)