گارتل

Silk gartel

Silk-like gartel

Silk woven gartel

گارتل (انگلیسی: Gartel) کمربندی است که مردان یهودی، عمدتاً (اما نه منحصراً) حسیدیم، هنگام نماز به کمر می‌بندند. «گارتل» واژه‌ای ییدیشی به معنای «کمربند» است. این واژه هم‌ریشه با واژهٔ آلمانی Gürtel و نیز با واژه‌های انگلیسی girdle و girt است.

بیشترِ کسانی که هنگام نماز گارتل می‌پوشند یهودیان ارتدکس حسیدی هستند؛ شمار کمتری از حریدیم غیرحسیدی نیز، به‌ویژه یهودیان لیتوانیایی که در اواخر قرن هجدهم و اوایل قرن نوزدهم به اورشلیم مهاجرت کردند و پروشیم نامیده می‌شوند، این سنت را رعایت می‌کنند.

ظاهر

گارتل‌ها معمولاً بسیار ساده هستند. بیشتر آن‌ها سیاه‌رنگ‌اند، اما برخی سفیدرنگ نیز هستند که شاید برای مناسبت‌های خاص مانند یوم کیپور به کار روند و گران‌تر از نمونه‌های سیاه هم‌اندازه‌شان هستند. گارتل‌ها از رشته‌های متعددی ساخته می‌شوند که شمارشان از چهار تا بیش از چهل رشته متغیر است.

کارکرد دینی

سنت حسیدی می‌طلبد که هنگام هر ذکر نام خداوند، میان قلب و اندام تناسلی جدایی فیزیکی وجود داشته باشد. تفسیر رایج این است که جدا کردن اندام فوقانی از اندام تحتانی، نشانهٔ تسلط عقل انسانی بر غرایز حیوانی است.

افزون بر این، بستن گارتل آمادگی برای نماز را نشان می‌دهد، بر پایهٔ آیهٔ عاموس ۴:۱۲: «برای ملاقات با خدایت، ای اسرائیل، آماده شو» (شولحان عاروخ O.C. 91:2). میشنا بِروراه (۹۱:۵) بیان می‌کند که هر نوع کمربندی برای شرط نخست کافی است؛ اما برای شرط دوم چیزی بیشتر لازم است که گارتل آن را برآورده می‌کند.

مراجع حسیدی بر این باورند که کمربند معمولی یا کمربند شلوار برای این منظور کافی نیست و باید از یک شال آیینی ویژه استفاده کرد. برخی دیگر از مراجع معتقدند که تغییراتی دیگر، مانند پوشیدن کلاه رسمی و کت، برای برآوردن شرط دوم کافی است، مادامی که شرط نخست رعایت شده باشد.

کاربردهای دیگر

برخی گروه‌های حسیدی مانند اِسکوِر و بِلز گارتل را تمام روز به عنوان بخشی از لباس روزمرهٔ خود می‌پوشند.

گارتل همچنین توسط برخی حسیدیم در مراسم میتزوا تانتز به کار می‌رود.

جستارهای وابسته

• یهودیت حسیدی
• کُستی — کمربند آیینی مشابه در آیین زرتشتی
• شولحان عاروخ
• نماز یهودی
• لباس یهودی