گاوبانگی
گاو بانگی (به انگلیسی: Rut) دورهٔ جفتگیری برخی جانوران مانند گوزن است که در آن نرها با برآوردن بانگهای بلند مادهها را به سوی خود میکشانند و همچنین نرهای دیگر را از آمدن به قلمرو خود میرانند. از دیگر راههای نشان دادن نیرومندی، نمایش شاخ بلندی است که نر بر سر دارد و آن را برای دور کردن نرهای دیگر به کار میگیرد.
هر ساله با آغاز شهریور، دورهٔ جفتگیری هم میآغازد. دورهای که مرالها را در برابر شکارچیان بسیار آسیبپذیر مینماید؛ زیرا گلههای تحت رهبری نر، از جنگلها به درآمده راهی چمنزارهایی که در آن دید باز برای شکار فراهم است میشوند. از سوی دیگر بانگهای پیدرپی نرها، کار ردیابیشان را آسان میکند. همچنین برخی شکارچیان با درآوردن صدای گوزنها، آنها را به گمان حضور نری دیگر در قلمرو خود، فریفته و سوی خود میکشانند و به آسانی در دام میاندازند.[۱]
مراحل
فصل جفتگیری (رت) دارای شش مرحله است: پیشرت، مرحله اول جفتگیری، مرحله اول استراحت، مرحله دوم جفتگیری، مرحله دوم استراحت و مرحله سوم جفتگیری.[۲]
پیشرت از اواسط مرداد تا اوایل شهریور رخ میدهد. در این مرحله، نرها با «صدای بانگ» شروع به جمعکردن گلههای خود میکنند. نرها برای جذب مادهها و نشان دادن برتری بر سایر نرها تولید بانگ میکنند. نر گله، نر غالب در گله است. نرهای جوانتر و کوچکتر، به نام نرهای ماهوارهای، معمولاً در اطراف گله میمانند و تلاش میکنند مادههایی که تمایل به ترک گله دارند را جذب کنند. نرهای ماهوارهای بزرگتر گاهی برای به دست آوردن کنترل گله با نر گله رقابت میکنند که این رقابت شامل گاوبانگی و مبارزه است.[۲][۳]
مرحله اول جفتگیری بین اوایل تا اواسط شهریور اتفاق میافتد. مادههای سه ساله و بزرگتر وارد فاز استروس میشوند. در این مرحله، نرهای گله باولینگ میکنند تا مادههای خود را نزدیک نگه دارند و به باولینگ نرهای ماهوارهای پاسخ میدهند تا تسلط خود را نشان دهند. همچنین نر گله هنگام نزدیک شدن به ماده در استروس، باولینگ میکند تا مادهها با صدای آن آشنا شوند.[۲][۳]
مرحله اول استراحت بین اواسط تا پایان شهریور رخ میدهد. مادههای بزرگتر عمدتاً خارج از فاز استروس هستند و مادههای جوانتر هنوز وارد فاز استروس نشدهاند. در این مرحله، نرهای ماهوارهای تلاش میکنند در زمان استراحت نر گله به گله بپیوندند.[۲][۳]
مرحله دوم جفتگیری سه تا چهار هفته پس از مرحله اول جفتگیری رخ میدهد. این به دلیل ورود مادههای جوانتر به فاز استروس و همچنین بازگشت مادههای بزرگتر است که در چرخه اول بارور نشدهاند. در این مرحله، نرهای گله به خاطر خستگی نسبت به نرهای ماهوارهای کمتر پرخاشگر هستند. همچنین بیشترین فعالیت صدای بانگی در این مرحله دیده میشود، زیرا سطح تستوسترون نرهای جوانتر بالا رفته و نر گله هنوز در تلاش برای حفظ کنترل گله است.[۲][۳]
مرحله دوم استراحت در اواسط مهر رخ میدهد. معمولاً نر غالب کنترل گله را از دست داده است، زیرا ضعیف شده است. بررسیها نشان دادهاند که در این زمان نرهای غالب تنها ۲۴٪ از زمان خود را به تغذیه اختصاص میدهند، در حالی که نرهای مجرد و مادهها بیشتر به تغذیه میپردازند. علت این است که نرهای غالب به خاطر مبارزات و جفتگیری وقت تغذیه ندارند.[۲][۴]
گاهی مرحله سوم جفتگیری نیز اتفاق میافتد که معمولاً اواخر مهر یا اوایل آبان است. این به دلیل ورود مادههای یک ساله به استروس برای اولین بار یا مادههای دو ساله به چرخه دوم استروس است. اکثر نرهای غالب در این زمان گله را ترک کردهاند و جفتگیری توسط نرهای ماهوارهای جوانتر انجام میشود. پس از این مرحله، فصل جفتگیری پایان مییابد[۴] و بیشتر نرها گله مادهها را ترک کرده و به صورت گروههای مجرد زمستان را سپری میکنند؛ اما نرهای جوان معمولاً در طول زمستان همراه مادهها باقی میمانند.[۲][۳]
بنمایه
- ↑ «گوزنهای عاشقی که با فریب شکار میشوند». خبرگزاری مهر.
- 1 2 3 4 5 6 7 "Rut (mammalian reproduction)". Wikipedia (به انگلیسی). 2025-08-08.
- 1 2 3 4 5 T. R. Michels. «The Elk Rut». The American Outdoorsman. دریافتشده در ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۵.
- 1 2 «Activity, Movement, and Distribution of Roosevelt Elk During Rut». Journal of Mammalogy. ۶۲ جلد: ۳. اوت. doi:10.2307/1380404. تاریخ وارد شده در
|تاریخ=، عدم تطابق|سال= / |تاریخ=را بررسی کنید (کمک)