گرشاد

گرشاد (به انگلیسی: Gershad) یک اپلیکیشن تلفن همراه و وب‌محور است که با هدف کمک به شهروندان ایران برای یافتن و تردد در مسیرهایی با احتمال کمتر برخورد با گشت ارشاد طراحی شده است. این برنامه مبتنی بر مشارکت جمعی کاربران است و مکان‌های گزارش‌شده حضور نیروهای امنیتی اخلاقی را روی نقشه نمایش می‌دهد. گرشاد همچنان از طریق وب‌سایت رسمی و نسخه‌های قابل دانلود در دسترس است و اطلاعات به‌روز از حضور نیروهای مربوطه را به کاربران ارائه می‌دهد.[۱][۲][۳][۴]

زمینه و هدف

در ایران معاصر، گشت‌های ارشاد بخشی از زندگی روزمره هستند و مسئولان زیر نظر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نظارت می‌کنند و رفتارها یا پوشش‌هایی که با هنجارهای اسلامی محافظه‌کارانه مغایرت داشته باشد را مورد بازبینی قرار می‌دهند. این وضعیت به ویژه شامل زنان ایرانی می‌شود که بارها تحت بررسی و محدودیت قرار گرفته‌اند و بسیاری از شهروندان، به‌ویژه نسل جوان و تحصیل‌کرده، به مرور محدودیت‌ها و کدهای اجباری را به چالش کشیده‌اند.[۵]

گرشاد نخستین بار در سال ۱۳۹۴ (۲۰۱۶ میلادی) معرفی شد و توجه رسانه‌ها را به خود جلب کرد، به‌ویژه به‌دلیل نوع کارکرد آن در زمینه اطلاع‌رسانی گشت‌های انتظامی در ایران. نسخه‌های فعلی برنامه همچنان از طریق وب‌سایت رسمی قابل دسترسی‌اند و کاربران می‌توانند آن را برای استفاده در تلفن‌های هوشمند دانلود کنند.[۴][۶]

اپلیکیشن گرشاد با هدف ارائه ابزاری برای کاهش مواجهه مستقیم با گشت‌های انتظامی در خیابان‌های ایران توسعه یافت. این برنامه به کاربران امکان می‌دهد مکان‌های گزارش‌شده حضور گشت ارشاد و نیروهای مرتبط را مشاهده و مسیرهای جایگزین را انتخاب کنند. اطلاعات نقشه توسط کاربران ثبت شده و به‌صورت جمع‌سپاری به‌روزرسانی می‌شود.[۲][۳][۷]

کارکرد

گرشاد از نقشه‌های تعاملی بهره می‌برد که در آن کاربران می‌توانند:

  • گزارش‌های لحظه‌ای از حضور گشت‌های ارشاد ثبت کنند،
  • گزارش‌های دیگر کاربران را مشاهده کنند،
  • مسیرهای امن‌تر برای تردد در شهرها بیابند.

در نقشه، گزارش‌هایی که بیش از مدت مشخصی از زمان ثبت آن‌ها گذشته باشد، به‌صورت محو شده نمایش داده می‌شوند تا اطلاعات نقشه تا حد امکان به‌روز باقی بماند.[۴][۷][۵]

استفاده در اعتراضات و تظاهرات

در جریان اعتراضات سراسری ایران پس از مرگ مهسا امینی در سال ۱۴۰۱ خورشیدی، اپلیکیشن «گرشاد» توسط معترضان و شهروندان برای دور زدن نیروهای امنیتی و گشت‌های اخلاقی نیز مورد استفاده قرار گرفت. برخی کاربران در اعتراض‌ها از این اپ استفاده کردند تا مکان‌های حضور نیروهای انتظامی و پلیس در نقشه را مشاهده و مسیرهای تردد خود را مطابق آن تنظیم کنند. معترضان به کمک این ابزار توانسته‌اند با اطلاع از موقعیت نیروهای امنیتی تغییر مسیر دهند و از مواجهات مستقیم در مسیرهای تظاهرات اجتناب کنند. این اپلیکیشن به‌عنوان ابزار «اعتراض دیجیتال» (digital protest) توسط کاربران ایرانی دیده شده است، به این معنا که استفاده از نقشه و اشتراک‌گذاری موقعیت‌های نیروهای امنیتی خود نوعی واکنش به وضعیت سرکوب و کنترل اجتماعی تلقی می‌شود.[۸][۹]

پانویس

  1. ↑ «Gershad». gershad.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۰۸.
  2. 1 2 «New app helps young Iranians avoid 'morality police'». www.reuters.com.
  3. 1 2 رادیوفردا (۲۰۱۶-۰۲-۱۰). «گرشاد٬ اپلیکیشنی برای روبرو نشدن با گشت ارشاد». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۰۸.
  4. 1 2 3 «گرشاد، اپلیکیشنی برای دور زدن گشت ارشاد». BBC News فارسی. ۲۰۱۶-۰۲-۰۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۰۸.
  5. 1 2 «There's an app for young Iranians to avoid the morality police, but its makers are worried» (به انگلیسی). The Washington Post. ۲۰۱۶-۰۲-۱۱. شاپا 0190-8286. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۰۸.
  6. ↑ اپلیکیشن گرشاد چیست و چگونه کار می‌کند؟, retrieved 2026-01-08
  7. 1 2 رادیوفردا (۲۰۱۶-۰۲-۱۰). «گرشاد٬ اپلیکیشنی برای روبرو نشدن با گشت ارشاد». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۰۸.
  8. ↑ Johnston, Holly. "Iranian women use phone app Gershad to evade morality police". The National (به انگلیسی). Retrieved 2026-01-08.
  9. ↑ ""Morality police" app blocked in Iran". euronews (به انگلیسی). 2016-02-10. Retrieved 2026-01-08.
This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.