فرافکنی تقصیر

فرافکنی تقصیر (Scapegoating) یا سپر بلا که گاهی بازیِ مقصریابی (blame game) نامیده می‌شود، عبارت است از انتخابِ ناعادلانهٔ یک فرد یا گروه برای انداختن تقصیرها به گردن آن‌ها و در نتیجه، برخورد منفی با آنان. سپر بلا کردن می‌تواند به صورت فرد علیه فرد (مثلاً: «او انجام داد، نه من!»)، فرد علیه گروه (مثلاً: «به خاطر آدم‌های قدبلند نتوانستم چیزی ببینم»)، گروه علیه فرد (مثلاً: «او باعث شد تیم ما برنده نشود») یا گروه علیه گروه انجام شود.

یک سپر بلا می‌تواند بزرگسال، کودک، خواهر و برادر، کارمند یا همسال باشد؛ همچنین می‌تواند یک گروه قومی، سیاسی، مذهبی یا یک کشور باشد. مفاهیمی همچون پسر شلاق‌خور، بیمار شناسایی‌شده یا قربانی، همگی اشکالی از «سپر بلا» هستند.

سپر بلا کردن با شانه خالی کردن تفاوت دارد. در حالی که سپر بلا کردن عمدتاً بر حول محور «مقصر دانستن» می‌چرخد، شانه خالی کردن بر «دست‌به‌دست کردنِ مسئولیت» بین افراد متمرکز است. در شانه خالی کردن، فرد به جای آنکه یک هدفِ تسلیم‌شده و منفی باشد، فعالانه در جابه‌جا کردن مسئولیت مشارکت می‌کند و ممکن است بتواند از پذیرش پیامدها فرار کند.

یک تعریف پزشکی از فرد سپر بلا این است:^[۱] فرایندی که در آن سازوکار بزرگنمایی یا جابجایی با تمرکز بر احساس‌های خصومت، پرخاشگری و سرخوردگی بستگی به میزان سرزنش روی فرد یا گروه دیگر به کار می‌رود. سپر بلا تاکتیک خصمانه‌ای است که اغلب برای کل گروهی از افراد بر اساس بی‌اخلاقی یا عمل غیرمنطقی تعداد کمی از افراد متعلق به آن گروه است. سپر بلا به تقصیر اجتماعی و تفکر قالبی مرتبط می‌شود.