گفتارهای پدران

پیرکی آوُت (عبری: פִּרְקֵי אָבוֹת، رومی‌سازی: pirqē aḇoṯ، به‌طور تحت‌اللفظی: «گفتارهای پدران» یا «فصول پدران»؛ همچنین به‌صورت‌های پیرکی آوُت، یا پیرکه آوُت نیز نوشته می‌شود)، مجموعه‌ای از آموزه‌های دینی و اخلاقی یهودی است که از سنت ربیانی یهودی گردآوری شده است. این اثر بخشی از ادبیات اخلاقی آموزشی یهودی به‌شمار می‌آید. به‌دلیل محتوای آن، گاهی نام اخلاق پدران برای آن استفاده می‌شود. پیرکی آوُت شامل رسالهٔ کوچک میشنایی آوُت است که دومین رساله از پایان ترتیب نِزِیکین در میشنا است، همراه با یک فصل اضافی. آوُت منحصر به‌فرد است زیرا تنها رساله در میشنا است که به‌طور کامل به اصول اخلاقی و معنوی پرداخته است؛ در پیرکی آوُت نسبت به دیگر رسالات میشنا، هلاخا (قانون یهود) بسیار کم است.

پیرکی آوُت با ترجمه یهودی-فارسی از بخارا.

ترجمه عنوان

در عنوان «پیرکی آوُت»، کلمهٔ «پیرکی» در عبری به معنای «فصول» یا «بخش‌ها» است.

کلمهٔ «آوُت» به معنای «پدران» است و بنابراین، «پیرکی آوُت» معمولاً به انگلیسی به‌صورت «فصول پدران» یا (به‌طور آزادتر) «گفتارهای پدران» و یا «اخلاق پدران» ترجمه می‌شود. این ترجمه تصویری جذاب و تا حدی درست از آموزه‌های پدرسالارانه ایجاد می‌کند.

بااین‌حال، اصطلاح 'آوُت' معمولاً به‌عنوان عنوان احترام‌آمیز برای «ربی‌ها» یا «حکما» استفاده نمی‌شود؛ در کاربرد ربیانی، این واژه به پدران مقدس در کتاب مقدس اشاره دارد. در واقع، در میشنا، کلمهٔ آوُت به‌طور کلی به اصول بنیادی یا دسته‌بندی‌های اصلی اشاره دارد. (برای مثال، دسته‌بندی‌های اصلی کارهای خلقی که در روز شنبه ممنوع هستند به آوُت مِلاخا معروف اند و دسته‌بندی‌های اصلی ناپاکی‌های آئینی به آوُت تُمَعاه اشاره دارند) بر اساس این معنا، پیرکی آوُت به‌طور دقیق‌تر به «فصول اصول بنیادی» ترجمه می‌شود. علاوه بر این، نمی‌توان احتمال داد که عنوان به‌طور عمدی به‌گونه‌ای فرموله شده باشد که هم‌زمان از معانی «پدران» و «اصول بنیادی» پشتیبانی کند.

ایتالیا در سال ۱۴۹۰. نخستین میشنا در پیرکی آوُت و ظاهر شدن آن تحت کلماتی که به ترجمه «موسی تورات را از سینا دریافت کرد و آن را به یوشع، یوشع به بزرگان، بزرگان به پیامبران و پیامبران به مردان مجمع بزرگ منتقل کردند» می‌باشد.

شناخت حکمت‌های اخلاقی به‌عنوان «اصول بنیادی» ممکن است از احترام بالای تورات، میشنا و تلمود به این نوع حکمت‌ها ناشی شود. به‌عنوان مثال، در کتاب لاویان ۱۹:۱۸ آمده است: «هم‌نوع خود را مانند خودت دوست داشته باش»، دستوری که ربی آکیوا در تورات ربّا ۲۴:۷ به‌عنوان «اصل بزرگ» تورات می‌شناسد. در شبات ۳۱ الف، هیلل هنگامی که از او خواسته شد تا تمام تورات را در حالی که فرد مقابل یک پا ایستاده بود توضیح دهد، پاسخ داد: «آنچه که برای تو نفرت‌انگیز است، برای همنوع خود روا مدار؛ این تمام تورات است، باقی آن شرح است؛ برو و بیاموز.» (این حکمت در پیرکی آوُت نیامده است) همچنین، انتساب کتاب‌های حکمت کتاب مقدس به پادشاه سلیمان (مانند کتاب جامعه، امثال سلیمان، کتاب حکمت) نیز به اهمیت مرکزی‌ای که یهودیان این دوره برای انتقال راه اخلاقی زندگی قائل بودند، اشاره دارد.

ساختار اثر

رساله میشنا آوُت از پنج فصل تشکیل شده است. این رساله با ترتیب انتقال سنت شفاهی آغاز می‌شود؛ موسی تورات را در کوه سینا دریافت می‌کند و سپس آن را از طریق نسل‌های مختلف (شامل یوشع، بزرگان، و پیامبران، اما به‌ویژه نه کاهنان) منتقل می‌کند، تا سرانجام به مجمع بزرگ، یعنی نسل‌های ابتدایی حکما، می‌رسد (آوُت ۱:۱). این رساله شامل گفته‌هایی است که به حکمایی از شمعون عادل (۲۰۰ ق. م) تا مدت کوتاهی پس از یهودا هاناسی (۲۰۰ م)، تدوین‌گر میشنا، نسبت داده شده است. این گفته‌ها مربوط به رفتار اخلاقی و اجتماعی مناسب و همچنین اهمیت مطالعه تورات هستند.

دو فصل اول به ترتیب زمانی عمومی پیش می‌روند، با این تفاوت که فصل دوم به شاگردان یحیی بن زکای اختصاص دارد. فصل‌های سوم و چهارم موضوعی هستند و شامل گفته‌های مختلفی هستند که در هیچ ترتیب مشخصی قرار ندارند. فصل پنجم از سازمان و محتوای چهار فصل قبلی منحرف می‌شود، زیرا بیشتر شامل گفته‌های ناشناس است که به‌طور عمده بر اساس فهرست‌های عددی ساختاربندی شده‌اند، که چند مورد از آن‌ها هیچ ارتباط مستقیمی با اخلاق ندارند. چهار پاراگراف آخر این فصل دوباره به قالب آفوریزم‌های اخلاقی نسبت داده‌شده به رابی‌های خاص بازمی‌گردد.

چند خط از متن نسخه کافمن، رساله آوُت ۱:۶٫۷ (میشنا ۱:۶ طبق نسخه کافمن)، که به عنوان مهم‌ترین نسخه خطی میشنا یهودی شناخته می‌شود. این نسخه خطی تقریباً به قرن دوازدهم میلادی تعلق دارد، بنابراین بسیار قدیمی است.

در استفاده دینی و در بیشتر نسخه‌های چاپی آوُت، یک فصل ششم، کنیان تورات ("کسب تورات") اضافه می‌شود؛ این در واقع فصل هشتم (در نسخه ویلنا) رساله کلاه است که یکی از رسالات کوچک میشنا می‌باشد. این فصل به‌دلیل محتوای مشابه و سبک مشابه خود با رساله اصلی آوُت (اگرچه بیشتر بر مطالعه تورات و نه اخلاق تأکید دارد) اضافه شده است، و به‌منظور این است که بتوان یک فصل را در هر شب شبات (شب شنبه) دوره شمارش اومر خواند، این فصل به‌ویژه مناسب شب شنبه شاووعوت است که در آن جشن دریافت تورات برگزار می‌شود. (مشاهده کنید در زیر) اصطلاح پیرکی آوُت به اثر شش‌فصلی ترکیبی (آوُت به‌علاوهٔ کنیان تورات) اشاره دارد.

"طریق زندگی" (Derech Chaim) کتاب اخلاق یهودی نوشته ربی یهودا لوو (مهرال پراگ).

محققان مدرن پیشنهاد می‌کنند که آوُت ۵:۲۱ ("او می‌گفت: پنج‌سالهٔ می‌رود به مطالعه کتاب مقدس، ده‌ساله به مطالعه میشنا…") توسط ربی یهودا بن تیماه (نویسنده آوُت ۵:۲۰ و به‌نظر می‌رسد که مراد از "او می‌گفت" در ۵:۲۱ باشد) نوشته نشده، بلکه توسط شموئل هاقاتان نوشته شده است، و این بخش در اصل بخشی از رساله میشنا آوُت نبوده، بلکه بعدها به پیرکی آوُت افزوده شده است. به‌عنوان مثال، در ماخزور ویتری این بخش پس از عبارت «رساله آوُت به پایان رسید» چاپ شده است.

«ساختار رساله تفاوت زیادی با ساختار موضوعی سایر رسالات دارد و گفته‌های آوُت از زبان بسیار استیلیزه شده‌ای استفاده می‌کنند که برخلاف نثر ساده و روشن میشنا است. علاوه بر این، ویژگی‌های غیرمعمول آوُت با تأثیرات کتاب مقدس بر بیان زبانی، اشکال گرامری و واژگان آن بیشتر برجسته می‌شود.»

مطالعه این اثر

از دست کم زمان سعادیا گائون (قرن دهم)، معمول بوده است که هر هفته یک فصل از پیرکی آوُت در هر شب شبات (شب شنبه) بین پسح و شاووعوت مطالعه شود؛ امروزه، این رساله به‌طور کلی در هر شب شبات (شب شنبه) تابستان، از پسح تا روش هاشانا مطالعه می‌شود، و دوره کامل آن چندین بار تکرار می‌شود با دو برابر کردن فصول در پایان اگر تعداد هفته‌ها تقسیم‌پذیر کامل به شش نباشد. بنابراین، این رساله در بسیاری از سیدورها کتاب‌های مناجات یهود گنجانده شده است، پس از دعاهای عصر شبات (شنبه).

در طول چنین مطالعه‌ای، معمول است که هر فصل با گفته میشنا، «تمام اسرائیل سهمی در دنیای آینده دارند» (سانهدرین ۱۰:۱)، آغاز شود، و هر فصل با گفته‌ای به پایان برسد که «قدوس، خداوند متعال، خواست تا پاداش به اسرائیل بدهد؛ بنابراین، او تورات و میتسوت را به وفور به آنها عطا کرد» (مقوت ۳:۱۶).

صفحه اول نسخه خطی حاوی یکی از شرح‌های مائیمونی بر میشنا، اولین اثر مهم از یهودیت ربانی. شرح مذکور بر رساله آوُت (اخلاق پدران) است، که در آن مائیمونیدس به تفسیر اخلاق و طبیعت روح انسان پرداخته است، و مقدمه‌ای نیز به نام شمونه پراکیم (هشت فصل) در این اثر گنجانده شده است.

برخی از گفتارها و پندهای این اثر

رساله آوُت شامل تعدادی از معروف‌ترین گفته‌های ربیانی است که به‌طور مکرر در موضوعات مختلف نقل می‌شود، از جمله:

مهربانی به دیگران

• «جهان بر سه‌پایه چیز استوار است: بر تورات، بر اعمال، و بر مهربانی به دیگران» (۱:۲؛ واژه «اعمال» در اینجا ترجمه «عاوودا» در عبری است که می‌تواند به معنی کار، عبادت خدا، دعا یا قربانی‌ها باشد)
• «خانه‌ات باید به‌طور وسیع باز باشد، و باید فقرا را به‌عنوان اعضای خانواده‌ات بپذیری.» (۱:۵)
• «با هر شخصی با کرامت ملاقات کن.» (۱:۱۵)
• «او [یحیی بن زکای] به [شاگردانش] گفت: «بروید و ببینید چه چیزی راه درست است که انسان باید برای خود جستجو کند.» ربی الیعزر گفت: «چشم خوب». ربی یوشوع گفت: «دوست خوب». ربی یوسف‌ها کوهن گفت: «همسایه خوب». ربی شمعون [بن نتانیل] گفت: «کسی که پیامدها را می‌بیند». ربی العازار گفت: «دل خوب». او [یحیی] به آنان گفت: «من کلمات الازار بن عرَخ را به سخنان شما ترجیح می‌دهم، زیرا کلمات او شامل سخنان شما نیز هست.» (۲:۱۳)

احترام به دیگران

• «چه راهی درست است که انسان باید انتخاب کند؟ هر چیزی که برای خود او محترم باشد و در نظر دیگران محترم باشد.» (۲:۱)
• «احترام دوستت را همان‌طور که احترام خودت است گرامی بدار.» (۲:۱۰)
• «چشم بد، میل بد، و دشمنی با مخلوقات [خدا] انسان را از دنیا بیرون می‌راند.» (۲:۱۶)
• «مال دوستت را همان‌طور که مال خودت است محترم بشمار.» (۲:۱۷)

برای عظمت تلاش کن

• «اگر من برای خود نباشم، پس چه کسی برای من خواهد بود؟ و اگر برای خودم باشم، پس من چه کسی هستم؟ و اگر نه حالا، پس کی؟» (۱:۱۴) این گفته به زبان عبری ساده و کوتاه نوشته شده و به هیلل نسبت داده می‌شود، که به خاطر بیان‌های مختصر و شفاف شهرت داشت.
• «چه راهی درست است که انسان باید انتخاب کند؟ هر چیزی که برای خود او محترم باشد و در نظر دیگران محترم باشد.» (۲:۱)
• «در جایی که مردان شایسته وجود ندارند، سعی کن شایسته باشی.» (۲:۵)
• «کسی که نام خوبی به دست آورد، چیزی ارزشمند برای خود به دست آورده است.» (۲:۸)
• «خود را به عنوان شخصی شرور در نظر نگیر.» (۲:۱۸)

احترام به خداوند

• «اراده‌اش را گویی که اراده خودت است انجام بده، تا او هم اراده تو را گویی که اراده خود اوست انجام دهد. اراده خود را پیش از اراده او باطل کن تا او نیز اراده دیگران را پیش از تو باطل کند.» (۲:۴)

دنبال صلح باش و صلح جو باش

«از شاگردان هارون باش: محبت به صلح داشته باش و در پی آن باش. مردم را دوست داشته باش و آنها را به تورات نزدیک کن.» (۱:۱۲)

• «هر چه نیکوکاری بیشتر باشد، صلح بیشتر خواهد بود.» (۲:۸)

احتیاط کن تا از گناهان پرهیز کنی

• «برای تورات حصاری بساز.» (۱:۱)
• «از همسایه بد دوری کن، با شخص شرور دوستی مکن، و از کیفر الهی ناامید نشو.» (۱:۷)
• «زیان ترک فرمان را در برابر پاداش آن و پاداش گناه را در برابر زیان آن بسنج. سه چیز را در نظر بگیر و به گناه نیفتی: بدان چه بالاتر از توست: چشمی که می‌بیند، گوشی که می‌شنود، و همه اعمالت در کتابی نوشته شده است.» (۲:۱)

فروتن باش

• «کار را دوست داشته باش، به مقامات رسمی دلبسته نشو، و با قدرت حاکمه بیش از حد آشنا نشو.» (۱:۱۰)
• «کسی که می‌خواهد نام خود را بزرگ کند، آن را نابود می‌کند.» (۱:۱۳)
• «هر کسی که برای جامعه کار می‌کند، باید کارش را برای خداوند انجام دهد… و برای شما همه، من پاداش شما را بزرگ خواهم کرد، گویی که همه کار را انجام داده‌اید.» (۲:۲)
• «در مورد قدرت حاکمه هوشیار باش، زیرا آنها تنها به قصد منافع خود با کسی دوست می‌شوند؛ آنها زمانی که به نفعشان باشد، به‌عنوان دوست ظاهر می‌شوند، اما در زمان نیاز کسی در کنار او نمی‌ایستند.» (۲:۳)
• «از جامعه جدا نشو، و تا روز مرگ خود به خودت مطمئن نباش.» (۲:۴)
• «هر چه گوشت بیشتر باشد، کرم‌ها بیشتر می‌شوند. هر چه دارایی‌ها بیشتر باشد، نگرانی‌ها بیشتر می‌شوند. هر چه زنان بیشتر باشند، جادوگری بیشتر می‌شود. هر چه کنیزان بیشتر باشند، فحشا بیشتر می‌شود. هر چه خدمتکاران بیشتر باشند، دزدی بیشتر می‌شود.» (۲:۸)
• «اگر تورات زیادی آموخته‌ای، در مورد آن خود را فریب نده، زیرا برای همین هدف بود که آفریده شدی.» (۲:۸)
• «تمام اعمالت را برای خداوند انجام بده.» (۲:۱۲)

یادگیری تورات را با کار کردن ترکیب کن

• «یادگیری تورات بهترین حالت را زمانی دارد که با یک شغل ترکیب شود، زیرا تلاش هر دو از انسان در برابر گناه محافظت می‌کند. فقط یادگیری تورات بدون کار در نهایت بی‌اثر شده و به گناه می‌انجامد.» (۲:۲)
• «فعالیت‌های تجاری خود را کاهش بده و به جای آن خود را با تورات مشغول کن، و در برابر همه با روحیه‌ای متواضع باش.» (۴:۱۰)
• «اگر یادگیری تورات نباشد، هیچ دخالت دنیوی هم وجود ندارد؛ و اگر دخالت دنیوی نباشد، یادگیری تورات هم وجود ندارد. … اگر آرد نباشد، تورات هم نخواهد بود؛ و اگر تورات نباشد، آرد هم نخواهد بود.» (۳:۲۱)

در نماز توجه داشته باش

• «هنگام خواندن شِمَع ییسرائل و در مورد نماز مراقب باش. نماز را به‌عنوان یک کار تکراری نخوان، بلکه در برابر خداوند درخواست رحمت و فضل کن.» (۲:۱۸)

از دانش خود بهره‌برداری نادرست نکن

• «کسی که از دانش و علم بهره‌برداری نادرست کند، از دنیا خواهد رفت.» (۱:۱۳)

در صحبت خود دقت کن

• «تمام عمرم در میان اساتید بزرگ شدم و هیچ چیز بهتر از سکوت برای انسان نیافتم… کسی که بیش از حد صحبت کند، به گناه می‌انجامد.» (۱:۱۷)
• «با زن جماعت زیاد صحبت نکن. این به همسر خود انسان مربوط است، چه برسد به همسر دیگری!» (۱:۵)
• «اساتید، باید در گفته‌های خود دقت کنید، مبادا که با تبعید مجازات شوید و به جایی با آب‌های بد فرستاده شوید، و شاگردانتان که از شما پیروی می‌کنند بمیرند و نام آسمان بی‌آبرو شود.» (۱:۱۱)
• «کم بگو و زیاد عمل کن.» (۱:۱۵)
• «چیزی نگو که قابل درک نباشد، با این امید که بعداً فهمیده خواهد شد.» (۲:۵)

در تصمیم‌گیری عادلانه و با دقت عمل کن

• «هر فرد را به نیکی قضاوت کن.» (۱:۶)
• «تا زمانی که در جایگاه دیگری قرار نگرفته‌ای، هم‌نوع خود را قضاوت نکن.» (۲:۴)
• «هنگام قضاوت،] مانند وکیل عمل نکن. وقتی مدعیان در مقابل شما ایستاده‌اند، هر دو را گناهکار بدان. و زمانی که از پیش شما می‌روند، آنها را شایسته بدان، به شرطی که حکم شما را پذیرفته باشند.» (۱:۸)
• «در بررسی شاهدان دقت کامل داشته باش، و مراقب باش که چه می‌گویی، تا آنها از تو نحوه دروغ گفتن را یادنگیرند.» (۱:۹)
• «جهان بر سه چیز برقرار است: بر عدالت، حقیقت، و صلح.» (۱:۱۸)